Επιστρέφουν στη Βουλγαρία τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ – Συμφωνία Ελλάδας και Βουλγαρίας για ιστορικά κειμήλια

Σε μια συμφωνία με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του μεσαιωνικού Βούλγαρου ηγεμόνα Τσάρου Σαμουήλ, σχεδόν έξι δεκαετίες μετά την ανακάλυψή τους στην Ελλάδα.

Η συμφωνία προβλέπει, παράλληλα, την ανταλλαγή και μεταφορά ιστορικών και θρησκευτικών κειμηλίων μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών.

Το σχετικό Μνημόνιο Κατανόησης υπεγράφη την Τρίτη από τους υπουργούς Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή των λειψάνων στη Βουλγαρία.

Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική», σημειώνοντας ότι η επιστροφή των λειψάνων αποτελεί την κατάληξη μιας προσπάθειας που διαρκεί περίπου έξι δεκαετίες.

Τα λείψανα του Σαμουήλ ανακαλύφθηκαν το 1965 από τον Έλληνα αρχαιολόγο Νικόλαο Μουτσόπουλο, κατά τη διάρκεια ανασκαφών στη βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, στο ομώνυμο νησί της λίμνης Μικρής Πρέσπας, στη βόρεια Ελλάδα.

Η βασιλική συνδέεται με την εποχή του Σαμουήλ και η αρχαιολογική έρευνα στον χώρο αποτέλεσε σημαντικό σταθμό για τη μελέτη της μεσαιωνικής ιστορίας της περιοχής. Τα λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.

Ο Σαμουήλ, μία από τις σημαντικότερες μορφές της μεσαιωνικής βουλγαρικής ιστορίας, κυβέρνησε από το 997 έως το 1014. Η περίοδος της ηγεμονίας του χαρακτηρίστηκε από παρατεταμένες συγκρούσεις με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, καθώς ο Βούλγαρος ηγεμόνας επιχείρησε να διατηρήσει την ανεξαρτησία του κράτους του.

Για τη Βουλγαρία, ο Σαμουήλ αποτελεί διαχρονικά εμβληματική μορφή της εθνικής ιστορικής μνήμης. Η επιστροφή των λειψάνων του, επομένως, αποκτά ιδιαίτερη συμβολική σημασία, πέρα από το αρχαιολογικό και ιστορικό της σκέλος.

Το Μνημόνιο που υπέγραψαν οι δύο πλευρές δεν αφορά μόνο τα λείψανα του Σαμουήλ. Προβλέπει επίσης την παράδοση στην Ελλάδα σχεδόν 50 θρησκευτικών κειμηλίων, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η συμφωνία εντάσσει έτσι την επιστροφή των λειψάνων σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας για την προστασία και αποκατάσταση της πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς των δύο χωρών.

Η επίσημη παράδοση των λειψάνων αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 3 Οκτωβρίου στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ.

Η συμφωνία για τον Σαμουήλ ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στις πολιτιστικές σχέσεις Ελλάδας και Βουλγαρίας, συνδέοντας ένα σημαντικό εύρημα της βυζαντινής και βαλκανικής ιστορίας με τη σύγχρονη διακρατική συνεργασία και τη διαχείριση της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς.