- Advertisement -
Εκλογές Ισραήλ διεξάγονται την Τρίτη, στην πρώτη κοινοβουλευτική αναμέτρηση μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, που συγκλόνισε τη χώρα και βύθισε τη Μέση Ανατολή σε αναταραχή.
Η παραμονή του πρωθυπουργού Νετανιάχου στην εξουσία διακυβεύεται, ενώ οι κεντρώοι αντίπαλοί του υπόσχονται να φέρουν μια νέα εποχή. Ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί χρόνος μέχρι να ξεκαθαρίσει το αποτέλεσμα.
Δείτε live τις τελευταίες προβλέψεις για τις εκλογές στο Ισραήλ
Είναι πιθανό να υπάρξει εικόνα για τον νικητή μέσα σε λίγες ώρες από το κλείσιμο της κάλπης, όμως μπορεί να απαιτηθούν μέρες ή και εβδομάδες για οριστική αποσαφήνιση του αποτελέσματος.
Η ψηφοφορία ξεκινά στις 7 π.μ. (0500 GMT) και ολοκληρώνεται στις 10 μ.μ. (2000 GMT), όταν τα ισραηλινά τηλεοπτικά κανάλια θα μεταδώσουν exit polls, προσφέροντας τις πρώτες ενδείξεις για την έκβαση. Στη συνέχεια, θα αρχίσουν να ανακοινώνονται τα αποτελέσματα των εκλογών.
Ενδέχεται να υπάρξει γρήγορα σαφής εικόνα, αλλά εάν κανένα κόμμα ή συμμαχία κομμάτων δεν εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η διαδικασία μπορεί να παραταθεί. Η τελική καταμέτρηση αναμένεται έως τις 30 Οκτωβρίου, ενώ τα επίσημα αποτελέσματα θα δημοσιευτούν μια εβδομάδα μετά τις εκλογές, στις 4 Νοεμβρίου.
Οι εκλογές για την 120μελή Κνεσέτ προγραμματίζονται κάθε τέσσερα χρόνια, ωστόσο οι πρόωρες εκλογές είναι συχνό φαινόμενο.
Οι έδρες της Κνεσέτ κατανέμονται με αναλογική εκπροσώπηση σε εθνικές κομματικές λίστες, με τα κόμματα να πρέπει να ξεπεράσουν το όριο του 3,25% της εθνικής ψήφου για να εξασφαλίσουν έδρες.
Περίπου δώδεκα κόμματα θεωρείται πως έχουν πιθανότητες να περάσουν το όριο, γεγονός που καθιστά χρονοβόρα τη διαδικασία της τελικής καταμέτρησης και κατανομής των εδρών.
Μετά την ολοκλήρωση της καταμέτρησης, ο Πρόεδρος Ιτσχάκ Χέρτζογκ θα συμβουλευτεί τους αρχηγούς των κομμάτων για το ποιον επιθυμούν ως πρωθυπουργό και στη συνέχεια θα αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον υποψήφιο που θεωρεί ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες να τα καταφέρει.
Ο υποψήφιος διαθέτει έως 42 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση.
Κανένα κόμμα στο Ισραήλ δεν έχει κερδίσει ποτέ απόλυτη πλειοψηφία, επομένως οι κυβερνήσεις σχηματίζονται μέσω συνασπισμών και οι διαπραγματεύσεις συχνά διαρκούν εβδομάδες. Κάθε έδρα της Κνεσέτ είναι κρίσιμη και τα μικρότερα κόμματα μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο ως ρυθμιστές.
Αν ο υποψήφιος αποτύχει, η ευκαιρία δίνεται σε άλλον. Εάν δεν σχηματιστεί κυβέρνηση, προκηρύσσονται νέες εκλογές, με το παρόν υπουργικό συμβούλιο να παραμένει ως υπηρεσιακή κυβέρνηση.
Πώς θα ψηφίσουν οι Ισραηλινοί – Ποιος προηγείται
Εκλογές Ισραήλ: Όταν οι Ισραηλινοί προσέλθουν στις κάλπες την Τρίτη, θα κληθούν να απαντήσουν σε ένα γνώριμο ερώτημα: Πρέπει ο Νετανιάχου, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός της χώρας, να παραμείνει στην εξουσία;
Σχεδόν κάθε πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση έχει μετατραπεί σε δημοψήφισμα για τον Νετανιάχου. Αυτή τη φορά, πολλοί Ισραηλινοί εκτιμούν ότι το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από ποτέ: δεν αφορά μόνο το ποιος θα ηγηθεί της χώρας, αλλά και την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει το Ισραήλ.
Πρόκειται για την πρώτη εθνική ψηφοφορία μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 – το πιο θανατηφόρο πλήγμα στην ασφάλεια του Ισραήλ – και τους επακόλουθους πολέμους σε Γάζα, Λίβανο και Ιράν, που κινητοποίησαν μεγάλο μέρος της χώρας και ενίσχυσαν τη διεθνή απομόνωσή της.
Για πολλούς ψηφοφόρους, αυτή είναι η πρώτη ευκαιρία να κρίνουν την ηγεσία που διαχειρίστηκε τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, να αποφασίσουν ποιος θα οδηγήσει τη χώρα σε περίοδο σύγκρουσης και ποιος θα αναλάβει το βάρος της αυξημένης στρατιωτικής θητείας.
Η απερχόμενη κυβέρνηση Netanyahu – η πρώτη εδώ και δεκαετίες που ολοκλήρωσε πλήρη τετραετή θητεία – στηρίχθηκε σε ακροδεξιούς και υπερορθόδοξους εταίρους, ωθώντας το Ισραήλ σε πιο εθνικιστική και θρησκευτική κατεύθυνση από ποτέ. Ο Netanyahu έγινε ο πρώτος εν ενεργεία Ισραηλινός πρωθυπουργός που δικάστηκε για διαφθορά, ενώ η κυβέρνησή του επιδίωξε αναθεώρηση της Δικαιοσύνης με στόχο την αποδυνάμωση του Ανώτατου Δικαστηρίου και άλλων θεσμικών ελέγχων. Η προσπάθεια αυτή προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις το 2023.
Το διακύβευμα των εκλογών της Τρίτης είναι αν το Ισραήλ θα συνεχίσει σε εθνικιστική, συντηρητική και θρησκευτική πορεία ή αν θα αλλάξει κατεύθυνση. Η απάντηση ίσως καθυστερήσει εβδομάδες, λόγω του τρόπου σχηματισμού των κυβερνητικών συνασπισμών. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ούτε το μπλοκ Netanyahu ούτε η αντιπολίτευση αναμένεται να εξασφαλίσουν αυτοδυναμία, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε νέα πολιτική κρίση αντί για λύση.
Ποιοι είναι οι υποψήφιοι και ποιος προηγείται;
Οι Ισραηλινοί ψηφίζουν κομματικές λίστες και όχι μεμονωμένους υποψηφίους. Η κοινωνία, διαιρεμένη ως προς την εθνικότητα, τη θρησκεία, την εθνοτική ταυτότητα και την ιδεολογία, παράγει ένα πολυπληθές εκλογικό τοπίο.
Δεκάδες λίστες κατατίθενται σε κάθε εκλογικό κύκλο, αλλά μόνο όσες ξεπερνούν το όριο του 3,25% εξασφαλίζουν έδρες στην 120μελή Κνεσέτ. Τη Δευτέρα, 36 κόμματα συμμετείχαν στη διαδικασία.
Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του Channel 12, ο Γκάντι Άιζενκοτ προηγείται με 23 έδρες, έναντι 21 για το Likud, αν και άλλες δημοσκοπήσεις διαφέρουν. Στο φιλο-Νετανιάχου Channel 14, το Likud προβλέπεται να λάβει 30 έδρες και ο Άιζενκοτ περίπου 20. Σε ερωτήσεις για το ποιος είναι καταλληλότερος για πρωθυπουργός, ο Άιζενκοτ διατηρεί σταθερό προβάδισμα έναντι του Netanyahu.
Ωστόσο, η ανάδειξη του μεγαλύτερου κόμματος δεν αρκεί για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Απαιτούνται 61 έδρες για την πλειοψηφία, και κανένα κόμμα δεν το έχει πετύχει μόνο του. Έτσι, η πραγματική μάχη αρχίζει μετά το αποτέλεσμα, με τις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό συνασπισμού να διαρκούν μέρες ή και μήνες.
Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δίνουν στο μπλοκ Νετανιάχου– που περιλαμβάνει το Likud, δύο ακροδεξιά κόμματα υπό τους Bezalel Smotrich και Itamar Ben-Gvir, καθώς και δύο υπερορθόδοξα κόμματα – από 49 έως 55 έδρες, κάτω από το όριο πλειοψηφίας.
Η αντιπολίτευση, αν και ισχυρή αριθμητικά, εμφανίζεται βαθιά κατακερματισμένη: ο Eisenkot πλαισιώνεται δεξιά από κόμματα των Naftali Bennett και Avigdor Liberman, και αριστερά από το κόμμα Δημοκρατών του Yair Golan. Ούτε ο Bennett ούτε ο Liberman έχουν στηρίξει τον Eisenkot, διατηρώντας δικές τους φιλοδοξίες για την πρωθυπουργία.
Η συμμετοχή των ψηφοφόρων θα είναι καθοριστική, καθώς μερικές χιλιάδες ψήφοι μπορεί να κρίνουν αν ένα κόμμα θα μπει στη Βουλή ή θα γίνει ρυθμιστής σε περίπτωση αδιεξόδου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων. Οι Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ – περίπου το 20% του πληθυσμού – παραδοσιακά ψηφίζουν σε χαμηλότερα ποσοστά. Το 2022 η συμμετοχή ήταν 53,2%, έναντι 70,6% του γενικού πληθυσμού. Αυτή τη φορά, οι εκτιμήσεις θέλουν το ποσοστό να ξεπερνά το 60%, γεγονός που αυξάνει τον πήχη για τα μικρότερα κόμματα.
Η συμμαχία Netanyahu έχει αρκετά μικρά κόμματα σε κίνδυνο, όπως το Θρησκευτικός Σιωνισμός του Smotrich και ένα νέο δεξιό κόμμα υπό τον Ofer Winter, απόστρατο στρατηγό.
Στον αντίποδα, τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης βρίσκονται πάνω από το όριο, ωστόσο ένα νέο, ανεξάρτητο κόμμα με ατζέντα εφέδρων και οικονομίας κινείται οριακά στο 3,25%.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι οι Ισραηλινοί που ζουν στο εξωτερικό. Η χώρα δεν επιτρέπει ψήφο από το εξωτερικό, πλην του διπλωματικού προσωπικού, ενώ επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από το 11% των 7,3 εκατομμυρίων εκλογέων (περίπου 810.000 άτομα) διαμένουν εκτός Ισραήλ. Χιλιάδες σκοπεύουν να ταξιδέψουν για να ψηφίσουν, κάτι που ενδέχεται να επηρεάσει το αποτέλεσμα.
Τι απασχολεί τους Ισραηλινούς ψηφοφόρους;
Σε μια χώρα που έχει βιώσει χρόνια πολέμου, η ασφάλεια και η λογοδοσία αποτελούν ισχυρά εκλογικά κριτήρια. Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόστος ζωής απασχολεί έντονα τους ψηφοφόρους, ιδιαίτερα τους νεότερους.
Σύμφωνα με το Channel 12, το 21% των Ισραηλινών θεωρεί την οικονομία και το κόστος διαβίωσης κορυφαία προτεραιότητα, έναντι 17% για τη στρατολόγηση των υπερορθόδοξων, 14% για τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου και 10% για τον πόλεμο με το Ιράν.
Η εικόνα διαφέρει ανά μπλοκ: στους ψηφοφόρους του Netanyahu, ο πόλεμος με το Ιράν προηγείται με 21%, ενώ στους ψηφοφόρους της αντιπολίτευσης, το θέμα της 7ης Οκτωβρίου συγκεντρώνει 28%.
Έρευνα του Achord στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο δείχνει ότι το 58% των νέων 22-34 ετών δίνει προτεραιότητα στο κόστος ζωής και τις τιμές ακινήτων, ενώ το 36% εστιάζει σε ζητήματα ασφάλειας.
Παρά τα παραπάνω, η οικονομία δεν κυριάρχησε στην προεκλογική ατζέντα μέχρι το τελευταίο Σαββατοκύριακο, όταν ο Netanyahu την έφερε στο προσκήνιο σε συνέντευξή του στο Channel 10. Εκεί αναφέρθηκε στην πιθανότητα διεθνών κυρώσεων κατά των ισραηλινών οικισμών και υποστήριξε ότι το Ισραήλ πρέπει να αναπτύξει “οικονομία που να μπορεί να τις παρακάμψει”, εξετάζοντας τα κρυπτονομίσματα και το blockchain. Δήλωσε πως έχει ζητήσει σχετικό σχέδιο διαχείρισης.
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε έντονη κριτική, ακόμη και δημόσια αντίδραση από την Τράπεζα του Ισραήλ, η οποία τόνισε ότι “τα κρυπτονομίσματα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παράκαμψη κυρώσεων”.
Οι βασικοί αντίπαλοι του Netanyahu χαρακτήρισαν την πρόταση ως απόδειξη ότι αναμένει περαιτέρω διεθνή απομόνωση. Ο Gadi Eisenkot χλεύασε το σχέδιο ως “BibiCoin” και το χαρακτήρισε “απειλή για την εθνική ασφάλεια”, κατηγορώντας τον Netanyahu για πρόθεση “να διαλύσει την ισραηλινή οικονομία για τις επόμενες γενιές”.
Η επίδραση της 7ης Οκτωβρίου και του πολέμου στη Γάζα
Ο Netanyahu έχτισε την πολιτική του καριέρα ως υπέρμαχος της ασφάλειας, όμως ήταν πρωθυπουργός στις 7 Οκτωβρίου, όταν η Χαμάς διείσδυσε στα σύνορα, σκοτώνοντας πάνω από 1.200 Ισραηλινούς και παίρνοντας 251 ομήρους στη Γάζα.
Δεν έχει αναλάβει προσωπική ευθύνη και απορρίπτει τα αιτήματα για σύσταση κρατικής επιτροπής διερεύνησης των λαθών ασφαλείας. Η αντιπολίτευση έχει θέσει στο επίκεντρο της εκστρατείας το ζήτημα της λογοδοσίας.
Ο πόλεμος έχει επηρεάσει και την προσωπική ιστορία του Eisenkot. Ο γιος του, Gal, 25 ετών, σκοτώθηκε στη Γάζα τον Δεκέμβριο 2023, γεγονός που ενισχύει το προφίλ του σε ψηφοφόρους που εστιάζουν στην ασφάλεια. Κόμματα έχουν συμπεριλάβει στις λίστες τους οικογένειες θυμάτων και συγγενείς πρώην ομήρων, ενώ στην αντιπολίτευση συμμετέχουν πλέον και νέοι έφεδροι που πολέμησαν πρόσφατα σε Γάζα και Λίβανο, φέρνοντας το θέμα της στρατιωτικής θητείας στο προσκήνιο.
Οι περισσότεροι Εβραίοι Ισραηλινοί άνω των 18 είναι υπόχρεοι στράτευσης, όμως οι υπερορθόδοξοι άνδρες απολαμβάνουν μαζική εξαίρεση λόγω θρησκευτικών σπουδών. Οι εταίροι του Netanyahu επιδιώκουν τη διατήρηση και επέκταση της εξαίρεσης, ενώ ο στρατός δηλώνει ότι του λείπουν πάνω από 12.000 άτομα, με τους εφέδρους να καλύπτουν το κενό με συνεχείς επιστρατεύσεις.
Comments are closed.