ΕΕ: Νέα δεδομένα για ηλεκτρονικές αγορές και μικρά δέματα – Πότε τίθενται σε εφαρμογή οι νέοι κανόνες

Νέα εποχή στις τελωνειακές διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανοίγει η μεταρρύθμιση του τελωνειακού πλαισίου, με σημαντικές αλλαγές που επηρεάζουν το ηλεκτρονικό εμπόριο και τα εκατομμύρια μικρά δέματα που φτάνουν καθημερινά στην ευρωπαϊκή αγορά από τρίτες χώρες.

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η θέσπιση τέλους διαχείρισης για τα μικρά δέματα, το οποίο αναμένεται να εφαρμοστεί σε ολόκληρη την ΕΕ έως την 1η Νοεμβρίου 2026.

Το Συμβούλιο της ΕΕ, στο οποίο συμμετέχουν τα 27 κράτη μέλη, έδωσε στις 3 Σεπτεμβρίου την τελική του έγκριση στη μεταρρύθμιση, η οποία χαρακτηρίζεται ως η πιο ολοκληρωμένη αναμόρφωση του ευρωπαϊκού τελωνειακού συστήματος εδώ και δεκαετίες.

Στόχος των νέων κανόνων είναι ο εκσυγχρονισμός των τελωνειακών διαδικασιών, η αποτελεσματικότερη είσπραξη δασμών και η ενίσχυση των ελέγχων για προϊόντα που παραβιάζουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες ή θεωρούνται επικίνδυνα.

Τι αλλάζει για τις αγορές από το εξωτερικό

Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται η ραγδαία αύξηση των ηλεκτρονικών αγορών και των μικρών δεμάτων που εισέρχονται στην ΕΕ.

Με τον νέο ενωσιακό τελωνειακό κώδικα, οι πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου που βρίσκονται εκτός ΕΕ θα θεωρούνται πλέον εισαγωγείς των προϊόντων που διαθέτουν στην ευρωπαϊκή αγορά.

Έτσι, η ευθύνη για τις απαιτούμενες τελωνειακές διαδικασίες και την καταβολή των σχετικών δασμών μεταφέρεται από τον τελικό καταναλωτή στις ίδιες τις πλατφόρμες.

Παράλληλα, θεσπίζεται νέο πλαίσιο κυρώσεων για τις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου που δεν τηρούν τις τελωνειακές τους υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένης της συμμόρφωσης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και της καταβολής των προβλεπόμενων δασμών.

Για τις σοβαρότερες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, τα πρόστιμα μπορούν να ανέλθουν έως και στο 6% της ετήσιας αξίας των εισαγωγών της εταιρείας κατά το προηγούμενο έτος. Επιπλέον, προβλέπεται ακόμη και η άρση τελωνειακών προνομίων ή ο περιορισμός της πρόσβασης σε διαδικτυακές πλατφόρμες.

Έρχεται τέλος στα μικρά δέματα

Μία από τις αλλαγές που αναμένεται να έχουν άμεσο αντίκτυπο στους καταναλωτές αφορά το νέο τέλος διαχείρισης (handling fee) για μικρά δέματα που εισέρχονται στην ΕΕ μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου.

Το μέτρο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή έως την 1η Νοεμβρίου 2026 σε όλα τα κράτη μέλη.

Το ύψος του τέλους δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Η σχετική απόφαση θα ληφθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από την έναρξη εφαρμογής του μέτρου.

Το νέο τέλος είναι διαφορετικό από την απόφαση του Συμβουλίου για την κατάργηση της απαλλαγής από τελωνειακούς δασμούς για εισαγωγές αξίας κάτω των 150 ευρώ.

Νέα Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Αρχή

Η μεταρρύθμιση προβλέπει επίσης τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Αρχής (EUCA), ενός νέου αποκεντρωμένου οργανισμού που θα αναλάβει τον συντονισμό της τελωνειακής ένωσης.

Η έδρα της νέας Αρχής θα βρίσκεται στη Λιλ της Γαλλίας, ενώ η λειτουργία της αναμένεται να ξεκινήσει το 2027.

Κεντρικό ρόλο θα έχει η ανάλυση των δεδομένων εισαγωγών και εξαγωγών μέσω ενός νέου ευρωπαϊκού κόμβου τελωνειακών δεδομένων. Η ψηφιακή αυτή πλατφόρμα θα λειτουργεί ως ενιαίο σημείο αλληλεπίδρασης των εισαγωγέων και εξαγωγέων με τις τελωνειακές αρχές της ΕΕ.

Η αξιοποίηση των δεδομένων θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να εντοπίζουν αποτελεσματικότερα φορτία υψηλού κινδύνου και να επικεντρώνουν εκεί τους ελέγχους τους.

Η EUCA θα συμμετέχει επίσης στον καθορισμό περιοχών ελέγχου προτεραιότητας, στην κατάρτιση κοινών κριτηρίων κινδύνου και στον συντονισμό της αντιμετώπισης τελωνειακών κρίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Προνόμια για τις αξιόπιστες επιχειρήσεις

Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ακόμη ειδικό καθεστώς για επιχειρήσεις που θεωρούνται αξιόπιστες, μέσω της κατηγορίας «Trust and Check Traders».

Επιχειρήσεις που παρέχουν πλήρη στοιχεία για τη διακίνηση των προϊόντων τους και αποδεικνύουν ότι τηρούν τα αυστηρά κριτήρια συμμόρφωσης θα μπορούν να επωφελούνται από απλουστευμένες τελωνειακές διαδικασίες.

Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οι πλέον αξιόπιστοι έμποροι θα μπορούν να θέτουν τα προϊόντα τους σε κυκλοφορία στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς ενεργή τελωνειακή παρέμβαση, μειώνοντας τόσο τον χρόνο όσο και το κόστος των διαδικασιών.

Πότε τίθενται σε εφαρμογή οι νέοι κανόνες

Μετά την έγκριση από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να εγκρίνει το τελικό κείμενο αργότερα μέσα στον Σεπτέμβριο. Θα ακολουθήσουν η υπογραφή και η δημοσίευση της νομοθεσίας στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για τις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου, η χρήση του νέου ευρωπαϊκού κόμβου τελωνειακών δεδομένων για την καταγραφή εισαγωγών και εξαγωγών θα γίνει υποχρεωτική από την 1η Ιουλίου 2028.

Για το σύνολο των εμπόρων, η πλήρης υποχρεωτική εφαρμογή του συστήματος προβλέπεται από την 1η Μαρτίου 2034.