ΔΝΤ: Σε ύφεση η Μέση Ανατολή το 2026 λόγω του πολέμου – Oι τρεις προτάσεις

Ύφεση σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής λόγω του πολέμου που ξεκίνησε στο Ιράν και έχει επεκταθεί στις περισσότερες χώρες της περιοχής, προβλέπει τώρα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Το ΔΝΤ προβλέπει βαθιά συρρίκνωση, όπως τη χαρακτηρίζει για χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής (MENAP) το 2026 ως απόρροια του πολέμου. Η ανάπτυξη στην περιοχή αναμένεται να υποχωρήσει από 3,3% κατά μέσο όρο το 2025 στο -1,3% για όλο το 2026, πριν να υπάρξει σημαντική –αλλά άνιση όπως χαρακτηρίζεται- ανάπτυξη για το 2027.

Οι εκτιμήσεις αυτές γίνονται στη νέα έκθεση του Ταμείου για τη Μέση Ανατολή, η οποία μόλις δόθηκε στη δημοσιότητα στα πλαίσια της φθινοπωρινής συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας που πραγματοποιείται στη Μπανγκόκ της Ταϊλάνδης.

Οι μεγάλες ανισότητες

Η πρόβλεψη του ΔΝΤ προβλέπει σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών της περιοχής, τις οποίες δεν κατονομάζει. Οι οικονομίες που εξάγουν πετρέλαιο και πλήττονται άμεσα από τις διαταραχές στον ενεργειακό τομέα και το εμπόριο θα υποστούν σημαντική συρρίκνωση το 2026, αν και οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου θα προσφέρουν κάποια στήριξη στη δημοσιονομική και εξωτερική τους θέση, σημειώνεται.

Η αναμενόμενη σταδιακή εξομάλυνση της παραγωγής ενέργειας και του εμπορίου θα οδηγήσει σε έντονη ανάκαμψη του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ το 2027, ωστόσο το επίπεδο της παραγωγής θα παραμείνει χαμηλότερο από τη μεσοπρόθεσμη πορεία που είχε προβλεφθεί πριν από τη σύγκρουση, προσθέτει το Ταμείο.

Αντιθέτως, η οικονομική δραστηριότητα στις οικονομίες της Μέσης Ανατολής και των γύρω χωρών (MENAP) που εισάγουν πετρέλαιο παρέμεινε σχετικά ανθεκτική το 2026 και αναμένεται να διατηρήσει αυτή την πορεία, εκτιμάται. Η αποστολή χρημάτων από εργαζόμενους σε άλλες χώρες κυρίως μέσω εμβασμάτων και οι εισροές από τον τουρισμό, οι ευνοϊκές χρηματοοικονομικές συνθήκες και η κρατική στήριξη συμβάλλουν στον περιορισμό των άμεσων επιπτώσεων, σημειώνεται.

Αυτή η ανθεκτικότητα βοήθησε στην άμβλυνση του πλήγματος από τον πόλεμο, ωστόσο τα περιθώρια άσκησης πολιτικής περιορίζονται. Προβλέπεται ότι ο πληθωρισμός θα αυξηθεί μετρίως το 2026, προτού υποχωρήσει σταδιακά στη συνέχεια, αναφέρει το ΔΝΤ.

Οι προτάσεις του ΔΝΤ

Για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις το ΔΝΤ κάνει τρεις προτάσεις, οι οποίες έχουν έντονο θεωρητικό υπόβαθρο. Πρώτον, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής καλούνται να συνεχίσουν να δίνουν προτεραιότητα στη σταθερότητα των τιμών, «διατηρώντας παράλληλα τη δημοσιονομική βιωσιμότητα». Όπου εμφανίζονται πληθωριστικές πιέσεις, η νομισματική πολιτική θα πρέπει να παραμείνει η πρώτη γραμμή άμυνας για την αντιμετώπισή τους, ιδίως σε χώρες με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο.

Δεύτερον, η ενίσχυση των δημοσιονομικών αποθεμάτων παραμένει απαραίτητη σε όλη την περιοχή, δεδομένων των επίμονων κινδύνων, όπως χαρακτηρίζονται. Προτείνεται αύξηση εγχώριων εσόδων, πιο αποτελεσματικές δαπάνες και ισχυρότερα δημοσιονομικά πλαίσια. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής «θα πρέπει να απέχουν από την εφαρμογή επιδοτήσεων ευρείας βάσης και αντ’ αυτού να στοχεύουν στην υποστήριξη όσων επηρεάζονται περισσότερο μέσω στοχευμένων, προσωρινών και ουδέτερων ως προς τον προϋπολογισμό μεταβιβάσεων κεφαλαίων», προτείνεται.

Τρίτον, οι χώρες «καλούνται να συνεχίσουν να ενισχύουν την ικανότητά τους να αντέχουν σε μελλοντικούς κραδασμούς», όπως αναφέρεται. Οι χώρες με ισχυρούς θεσμούς, αξιόπιστα νομισματικά πλαίσια που υποστηρίζονται από ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες και μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο βρίσκονται γενικά σε καλύτερη θέση για να απορροφήσουν τους κραδασμούς. Η διαφοροποίηση του εμπορίου, η βαθύτερη περιφερειακή ολοκλήρωση και η ισχυρότερη ικανότητα υιοθέτησης νέων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν αυτά τα μέτρα υποστηρίζονται από μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, προσθέτει το Ταμείο.