«Δημοσιογράφοι» των 15 λεπτών

Ηταν βαρύ, ειδησεογραφικά, το Σαββατοκύριακο. Η ομιλία του Πρωθυπουργού το Σάββατο στη ΔΕΘ, η συνέντευξη Τύπου την Κυριακή, ο θάνατος των δύο πιλότων της Πολεμικής Αεροπορίας στο Athens Flying Week. Στις παλιές εποχές θα λέγαμε ότι έπεσε πολλή δουλειά στους δημοσιογράφους. Τώρα πλέον διαπιστώνω ότι έπεσε ακόμη περισσότερη δουλειά σε όλους αυτούς που, λόγω Διαδικτύου, όχι μόνο έχουν αυτοανακηρυχθεί δημοσιογράφοι, αλλά θεωρούν ότι είναι υποχρέωσή τους να αναπαράγουν και να σχολιάσουν όλα τα θέματα της επικαιρότητας. Με οίστρο, αλλά ενίοτε και ψυχαναγκασμό, που δεν έχουμε ούτε εμείς οι επαγγελματίες.

Ενας-ένας παιδιά, μη σπρώχνεστε. Για όλους υπάρχει μια ευκαιρία. Τα 15 λεπτά δημοσιότητας που έταζε πριν από εξήντα σχεδόν χρόνια ο Αντι Γουόρχολ, έχουν γίνει 15 λεπτά ψευδαίσθησης ότι είσαι, τουλάχιστον, αρχισυντάκτης των «Times». Μηχανολόγοι, ηλεκτρολόγοι, μικροβιολόγοι, αστρολόγοι, δασολόγοι, οδοντοτεχνίτες, εργολάβοι, πωλητές, μεσίτες, ξεναγοί, λογιστές, μάγειροι και λοιποί επαγγελματίες παίρνουν τόσο σοβαρά το «δημοσιογραφικό» τους λειτούργημα, ώστε απολογούνται κιόλας αν μία ημέρα δεν προλάβουν να γράψουν για κάτι.

«Δεν πήρα μέχρι τώρα θέση για το τάδε θέμα, διότι έπρεπε να ασχοληθώ με ένα οικογενειακό θέμα», γράφει η κυρία που θεωρεί ότι όπως άκουγαν στη Χούντα την Ντόιτσε Βέλε, έτσι στέκονται τώρα πάνω από τα κινητά τους για να διαβάσουν τη θέση της. «Αυτό φωνάζω, καιρό τώρα, με τις παρεμβάσεις μου στους λογαριασμούς των αρχηγών των αριστερών κομμάτων», λέει ο κύριος που αγωνιά για το μέλλον της Αριστεράς και θεωρεί ότι μόλις γράψει ένα σχόλιο στα δημόσια προφίλ των αρχηγών, χτυπάει συναγερμός και συγκαλούνται έκτακτες συσκέψεις των επιτελείων τους για να αποφασίσουν πώς θα διαχειριστούν την… παρέμβασή του.

Και διαβάζεις αυτά που, στα παλιά χρόνια, έστηνες αφτί για να ακούσεις στα καφενεία και να γελάσεις. Ατεκμηρίωτες απόψεις που πλασάρονται για θέσφατα, μη ελεγμένες πληροφορίες, άγνοια δεδομένων και γεγονότων, προτάσεις για λύσεις εξπρές σε σύνθετα προβλήματα. Και επιθετικότητα, όταν επισημαίνεται ότι δεν έχει κάποιος τις ειδικές τεχνικές γνώσεις ώστε να εκφέρει γνώμη για ένα θέμα. «Δηλαδή αν δεν έχει γνώμη για τον θάνατο των δύο πιλότων η κυρία που μένει στην Τανάγρα και όλη μέρα περνάνε τα αεροπλάνα πάνω από το σπίτι της, ποιος θα έχει;». Αυτό.

Εν τω μεταξύ, ήρθε και η τεχνητή νοημοσύνη και τα έκανε όλα ίσωμα. Βλέπω, σταθερά τον τελευταίο καιρό, «σεντόνια» πολλών εκατοντάδων λέξεων και αναρωτιέμαι αν αυτοί οι άνθρωποι εργάζονται, κάνουν κάτι στην ζωή τους, πώς, τέλος πάντων βρίσκουν καιρό να γράψουν όλα αυτά. Διότι εγώ που είναι η δουλειά μου ζορίζομαι. Βέβαια, μετά τις πρώτες αράδες, αυτά τα κατεβατά γίνονται απίστευτά βαρετά, αφού βρίθουν τιποτολογίας. «Βιομηχανοποιημένα» κείμενα χωρίς τη λοξή ματιά της καλής προσωπικής γραφής.

Πριν από λίγες εβδομάδες έκανα ένα πείραμα. Είχα γράψει στο φύλλο του Σαββάτου ένα κείμενο για τη δεκαετία του 1980. Αφού δημοσιεύτηκε, ζήτησα από την ΑΙ να κάνει στο δικό μου ύφος για το ίδιο θέμα. Σε λίγα δευτερόλεπτα μου ήρθε στη μούρη. Το ύφος μού έφερνε λίγο είναι η αλήθεια· αλλά το περιεχόμενο άλλα αντ’ άλλα. Ενας αχταρμάς από τις γραφικές κοινοτοπίες που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο για κυριακάτικα οικογενειακά τραπέζια και χαλασμένες κασέτες που γυρίζαμε με το μολύβι. Κάτι που δεν θα έγραφα ποτέ, όχι επειδή είμαι καλύτερη αλλά επειδή είμαι εγώ.

Πειθαρχικό

Εν τω μεταξύ, δεν φτάνει που όλοι θεωρούν εαυτούς δημοσιογράφους, αξιολογούν και τους πραγματικούς. Το διαπίστωσα για άλλη μία φορά στο διήμερο της Θεσσαλονίκης. «Γιατί αυτός έκανε την τάδε ερώτηση;». «Γιατί ο άλλος δεν έκανε τη δείνα;». «Γιατί ρώτησαν αυτό, ενώ θα έπρεπε να ρωτήσουν το άλλο;».

Ψυχραιμία παιδιά. Ισως το επάγγελμά μας δεν περνάει τις καλύτερες μέρες του, αλλά αυτό δεν αποτυπώνεται, όπως πιστεύουν οι «απέξω». Δημοσιογράφος δεν είναι αυτός που έγραφε καλές εκθέσεις στο Λύκειο. Υπάρχουν μέθοδοι, κανόνες, αρχές, δεξιότητες που αναπτύσσονται μόνο πάνω στη δουλειά – που, φυσικά, δεν θα αναφέρω εδώ. Εκτός από αυτό που έλεγε ο αείμνηστος Λέων Καραπαναγιώτης· «Βιαζόσαστε και γράψατε τόσο μεγάλο κείμενο;».