- Advertisement -
Η παγκόσμια κρίση του 2007-2008 και η σημερινή παρουσιάζουν θεμελιώδεις διαφορές στα αίτια, στη δομή της οικονομίας, στη δομή του τραπεζικού συστήματος και στις πηγές των πληθωριστικών τάσεων που παρατηρούμε.
Τότε, η κρίση ήταν συστημική και χρηματοπιστωτική, γεννημένη από τα τοξικά ομόλογα των subprime δανείων, τις ζημιές που δημιούργησαν, την κατάρρευση της εμπιστοσύνης στα πιστωτικά ιδρύματα και την εξαφάνιση της διατραπεζικής ρευστότητας.
Εν αντιθέσει, σήμερα, ο τραπεζικός τομέας εμφανίζεται κεφαλαιακά ισχυρός και θωρακισμένος από αυστηρούς εποπτικούς κανόνες. Το πρόβλημα πλέον δεν εντοπίζεται στους ισολογισμούς των τραπεζών, αλλά σε έναν συνδυασμό παγκόσμιας πολιτικής αστάθειας, μεγάλων αλλαγών στην τεχνολογία, μαζί με δομικά χαρακτηριστικά ενός μακροοικονομικού κύκλου σε προχωρημένο στάδιο. Η παγκόσμια οικονομία σήμερα ταράσσεται από αυτούς τους πρωτόγνωρους, συνδυαστικούς παράγοντες.
Από τη μία πλευρά βιώνουμε παρατεταμένες, αρνητικές διαταράξεις στην προσφορά αγαθών και την εφοδιαστική αλυσίδα, πηγή των οποίων είναι η παγκόσμια πολιτική αστάθεια και συγκεκριμένα οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις στον Περσικό Κόλπο και στη Μαύρη Θάλασσα περιορίζουν την προσφορά ενέργειας, τροφίμων και άλλων ειδών. Επίσης η νέα πολιτική Τραμπ οδηγεί σε μείωση της μετανάστευσης και οι νέοι δασμοί και περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και τεχνολογίας πνίγουν την παραγωγική δυναμικότητα. Από την άλλη πλευρά, οι εξελίξεις στην τεχνολογία έχουν δημιουργήσει μια επεκτατική επενδυτική έκρηξη για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), παράλληλα με την κατακόρυφη αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Και όλα αυτά σε μια παγκόσμια οικονομία σε προχωρημένο στάδιο του οικονομικού κύκλου που βρίσκεται σε συνεχή ανάπτυξη από το 2009, με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας. Οσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, οι παράγοντες αυτοί λειτουργούν αντίρροπα. Από τη μια μεριά, οι διεθνείς εξελίξεις και το προχωρημένο στάδιο της οικονομικής ανάπτυξης λειτουργούν υφεσιακά στην παγκόσμια οικονομία. Από την άλλη πλευρά, οι επενδύσεις στην ΤΝ λειτουργούν επεκτατικά.
Προς το παρόν, η ευνοϊκή επίδραση της τεχνολογικής ώθησης υπερτερεί, διατηρώντας το πρόσημο του παγκόσμιου ΑΕΠ θετικό. Οι ίδιες δυνάμεις όμως όσον αφορά τον πληθωρισμό λειτουργούν ομόρροπα, ωθώντας τις τιμές σταθερά προς τα πάνω.
Ιστορικά, ο πληθωρισμός προερχόταν από την υπερβάλλουσα καταναλωτική ζήτηση. Οι κεντρικές τράπεζες αύξαναν τα επιτόκια για να μειώσουν το διαθέσιμο εισόδημα και να παγώσουν την αγορά. Σήμερα, όμως, οι γενεσιουργές αιτίες είναι εξωγενείς, δηλαδή το ενεργειακό κόστος και οι επενδύσεις στην ΤΝ, και βρίσκονται εντελώς εκτός του ελέγχου της νομισματικής πολιτικής. Το ακριβό χρήμα δεν μπορεί να λυγίσει τις στρατηγικές επενδύσεις στην τεχνολογία ούτε να αποκαταστήσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Κατά συνέπεια, η βίαιη επιστράτευση των υψηλών επιτοκίων για την επίτευξη του στόχου του 2% αναγκάζει τους υπόλοιπους τομείς της οικονομίας να υποστούν μια δυσανάλογη μακροοικονομική πίεση. Τα νοικοκυριά, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι κατασκευές καλούνται να συμπιέσουν βίαια τη δραστηριότητά τους, ώστε η δική τους πτώση τιμών να αντισταθμίσει τον σκληρό πυρήνα του πληθωρισμού της ενέργειας και της ΤΝ.
Αυτή η προσαρμογή θα δημιουργήσει έντονες γεωγραφικές αποκλίσεις. Οι ΗΠΑ, ωθούμενες από μια ισχυρή εσωτερική αγορά, ενδέχεται να βιώσουν και να αντέξουν μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών επιτοκίων. Αντίθετα, η ευρωζώνη, έχοντας μικρότερο μερίδιο στις επενδύσεις ΤΝ και χωρίς ενεργειακές πηγές, είναι εκτεθειμένη σε μια πιο επώδυνη υποχώρηση του ΑΕΠ, προκειμένου να δει τον πληθωρισμό της να αποκλιμακώνεται.
Ο Γιώργος Χαντζηνικολάου είναι πρόεδρος ΔΣ της Τράπεζας Πειραιώς
Comments are closed.