Γιατί οι Ισλανδοί γύρισαν την πλάτη στην ΕΕ

Από την αρχή φαινόταν ότι θα ήταν μια αμφίρροπη αναμέτρηση. Οι Ισλανδοί, με μικρή διαφορά, ψήφισαν σε ποσοστό 52,8% εναντίον της επανέναρξης των ενταξιακών συνομιλιών με την Ευρωπαϊκή Ενωση, απορρίπτοντας την κυβερνητική πρόταση. Στηρίζοντας το «νέι» (όχι), τάχθηκαν στο πλευρό εκείνων που υποστήριζαν ότι τα αλιευτικά ύδατα της Ισλανδίας είναι πολύ σημαντικά για να τα διαπραγματευθούν. Ενα αποτέλεσμα που δείχνει πόσο διχασμένοι είναι οι 400.000 κάτοικοι της νησιωτικής χώρας στο θέμα της ΕΕ.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, στο αποτέλεσμα έπαιξαν ρόλο τα επιχειρήματα όσων τάχθηκαν υπέρ του «όχι» σχετικά με το ότι η αλιεία και η γεωργία – οι βασικοί κλάδοι της ισλανδικής οικονομίας, άρρηκτα συνδεδεμένοι με την εθνική ταυτότητα – απειλούνται από την ένταξη στην ΕΕ. Η αλιεία είναι από τους μεγαλύτερους κλάδους της Ισλανδίας, αποτελώντας το 15% του ΑΕΠ σε άμεσες και έμμεσες συνεισφορές και περίπου το 40% των εσόδων από εξαγωγές, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία. Τα ποσοστά έδειξαν μεγάλη διχόνοια μεταξύ των ψηφοφόρων στην πρωτεύουσα και στην υπόλοιπη, σε μεγάλο βαθμό αγροτική, χώρα, όπου υπάρχει η αίσθηση, σε αρκετούς πολίτες, ότι η εθνική ταυτότητα κινδυνεύει να ξεχαστεί.

Η πρωθυπουργός Κρίστρουν Φροσταντότιρ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι η Ισλανδία θα επικεντρωθεί στην ενίσχυση των υφιστάμενων δεσμών της με την Ευρωπαϊκή Ενωση μέσω της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, την οποία μοιράζεται με τη Νορβηγία και το Λιχτενστάιν. «Ενα μεγάλο μάθημα για μένα αλλά και για την κυβέρνηση είναι ότι οι άνθρωποι είναι ευχαριστημένοι με τη συμφωνία ΕΟΧ», είπε.

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι σέβεται την επιλογή του ισλανδικού λαού και σημείωσε ότι η Ισλανδία παραμένει στενός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εκανε γνωστό ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, που τόνισε πως η ΕΕ σέβεται πλήρως τη δημοκρατική επιλογή του ισλανδικού λαού, αντάλλαξε μηνύματα με τη Φροσταντότιρ, στα οποία και οι δύο εξέφρασαν την επιθυμία να συνεχίσουν να ενισχύουν τη διμερή σχέση.

Η συμμετοχή

Στο δημοψήφισμα του Σαββάτου συμμετείχε το 82,5% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Από τις έξι εκλογικές περιφέρειες, μόνο οι δύο στο κεντρικό Ρέικιαβικ είχαν πλειοψηφία που ψήφισε υπέρ, ενώ οι αγροτικές περιοχές και τα προάστια του Ρέικιαβικ ψήφισαν κατά. Η κυβέρνηση είχε χαρακτηρίσει την ένταξη ως ασπίδα ενάντια στους εμπορικούς πολέμους και την αντιπαλότητα στην Αρκτική και παρουσίασε το δημοψήφισμα ως μια στιγμή «τώρα ή ποτέ». Η Φροσταντότιρ δήλωσε ότι το «όχι» θα βάλει τέλος στη συζήτηση για όσο διάστημα ο κεντροαριστερός συνασπισμός της βρίσκεται στην εξουσία.

Στις Βρυξέλλες, ορισμένοι αξιωματούχοι είχαν εκφράσει ελπίδες ότι μια ψήφος υπέρ της ένταξης από την Ισλανδία θα μπορούσε να μετριάσει τον σκεπτικισμό απέναντι στη διεύρυνση της ΕΕ και να ενισχύσει στρατηγικά το μπλοκ καθώς η ασφάλεια στην Αρκτική βρίσκεται στο επίκεντρο. «Αυτό αποτελεί ένα σαφές πισωγύρισμα για τις Βρυξέλλες», δήλωσε στο Reuters διπλωμάτης της ΕΕ, προσθέτοντας ότι τα ζητήματα της αλιείας και της ανεξαρτησίας ήταν καθοριστικά.

Η Ισλανδία, κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ αλλά χωρίς δικό της μόνιμο στρατό, συζήτησε επίσης κατά πόσον η ένταξη στην ΕΕ θα μπορούσε να ενισχύσει την ασφάλεια της χώρας, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αμφισβήτησε τη δέσμευση των ΗΠΑ στη στρατιωτική συμμαχία. Ο Τραμπ έχει επίσης δηλώσει επανειλημμένα ότι θέλει να αποκτήσει τη Γροιλανδία, ένα άλλο νησί της Αρκτικής.