- Advertisement -
Ολοι συζητούν αυτές τις ημέρες για τη Σαξονία-Ανχαλτ. Στη Γερμανία, αλλά και εκτός γερμανικών συνόρων, δημοσιογράφοι μεταφέρουν το προεκλογικό κλίμα, επιστήμονες και αναλυτές αναζητούν τα βαθύτερα αίτια των πολιτικών διεργασιών που θα αποτυπώσει η κάλπη της Κυριακής, πολιτικοί σμιλεύουν τα σενάρια της επόμενης ημέρας μπροστά στην απειλή του ακροδεξιού, εξτρεμιστικού AfD. Τι λένε, όμως οι ίδιοι οι Ανατολικογερμανοί;
Η Γιάνα Χένσελ είναι μία από αυτούς. Και είναι πεπεισμένη ότι η Aνατολική Γερμανία «αποχαιρετά τη δημοκρατία», όπως είναι ο υπότιτλος στο νέο βιβλίο της «Ηταν κάποτε μία χώρα» (Es war einmal ein Land, Aufbau Verlage), που μόλις κυκλοφόρησε σε δεύτερη έκδοση. Η γεννημένη στην Μπόρνα της Λειψίας το 1976 συγγραφέας και δημοσιογράφος έζησε το «όνειρο της δημοκρατίας, όταν το φθινόπωρο του 1989 είχε αρχίσει να γίνεται πραγματικότητα». Στο βιβλίο της περιγράφει «το τέλος ενός ονείρου – του ονείρου για τη δημοκρατία».
Καταλύτης είναι το ΑfD, το οποίο κινούνταν στα, ούτως ή άλλως, απειλητικά ποσοστά του 20%. Αλλά μετά την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας το 2022 διπλασίασε τη δύναμή του στην Aνατολική Γερμανία, διεκδικώντας μάλιστα και την αυτοδυναμία σε τοπικά κοινοβούλια, όπως στο Μαγδεμβούργο της Σαξονίας-Ανχαλτ την Κυριακή. «Αυτή είναι μία ειδοποιός διαφορά με την κατάσταση στη Δυτική Γερμανία, όπου τα κόμματα μπορούν να διαμορφώσουν άνετα δημοκρατικές πλειοψηφίες εκτός του AfD. Στην Ανατολική Γερμανία αυτό δεν είναι πλέον εφικτό», διαπιστώνει η Χένσελ στη συνάντηση με τους ξένους ανταποκριτές της Ενωσης VAP.
Τα αίτια είναι βαθύτερα. Στην ουσία, είναι μία πορεία που ξεκίνησε ήδη από το 1990. «Εκατοντάδες χιλιάδες νέοι, συμπεριλαμβανομένης της γενιάς μου και εμού, μετανάστευσαν, επειδή δεν βλέπαμε κανένα μέλλον στην Ανατολική Γερμανία», λέει η Χένσελ. Η Ανατολική Γερμανία, σημειώνει, έχει πίσω της δύο δεκαετίες κρίσης: τη δεκαετία του 1990, που χαρακτηρίστηκε από τη μετανάστευση και την ανεργία, και τη δεκαετία του 2000, που χαρακτηρίστηκε από τη μεταρρύθμιση «Χαρτς IV», τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων στην επανενωμένη Γερμανία. Το 2015 ήρθε η προσφυγική κρίση στην οποία αθροίστηκαν η πανδημία κορωνοϊού και στη συνέχεια ο ρωσικός επιθετικός πόλεμος κατά της Ουκρανίας.
«Δεν συμφωνώ με τη θέση ότι η πολιτική στάση των Ανατολικογερμανών είναι κληρονομιά του δικτατορικού καθεστώτος της DDR», λέει η Χένσελ, απαντώντας στα «ΝΕΑ». Τη δεκαετία του 1990 και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000, η υποστήριξη για τη δημοκρατία και τα πολιτικά κόμματα ήταν αρκετά υψηλή στην Ανατολική Γερμανία. Η μεγάλη καμπή ήρθε με τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις του 2000. Πολλοί επέλεξαν να εξαιρεθούν από το σύστημα, αλλά η αντίσταση και η διαμαρτυρία τους παρέμειναν παθητικές. Το 2015 ήρθε το AfD, ως εναλλακτική λύση εντός του υπάρχοντος πολιτικού φάσματος, και αυτοί, που προηγουμένως απείχαν από τις εκλογές, συνέρρευσαν μαζικά στο AfD. Και σήμερα, τα μεγαλύτερα ποσοστά του AfD είναι στις νεότερες γενιές, όχι στις μεγάλες ηλικίες.
Ούτε με την άποψη ότι η Αγκελα Μέρκελ ευθύνεται για την άνοδο του AfD συμφωνεί η Χένσελ. Οταν αποχώρησε η πρώην καγκελάριος το 2021, το AfD ήταν στο 10,3%. «Στο μεταξύ, θα έλεγα ότι το μοντέλο Μέρκελ είναι η απάντηση στο AfD. Θα μπορούσε να είναι μια λύση για το AfD», λέει. Γνώριζε την ψυχοσύνθεσή τους, σε αντίθεση με τον σημερινό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και ως Ανατολικογερμανίδα «λειτουργούσε συνεκτικά» για την εκπροσώπησή τους στο ανώτατο επίπεδο εξουσίας. Σήμερα, μεγάλα τμήματα της ανατολικογερμανικής κοινωνίας αντιστέκονται στο σύστημα, δεν αισθάνονται πλέον ότι εκπροσωπούνται από αυτό.
Και έτσι, λέει η Χένσελ, «το αφήγημα επανένωσης, που λέμε στους εαυτούς μας εδώ και 35 χρόνια, φτάνει τώρα στο τέλος του».
Comments are closed.