Από την ιταλική Αναγέννηση, σε έναν κήπο του Ψυχικού

Μία πρωτότυπη ομαδική έκθεση καλλιτεχνών ανοίγει απόψε στον κήπο μιας μονοκατοικίας. Ο τίτλος της «Lex Hortorum, Ο νόμος του κήπου», υπογραμμίζει την ιδιομορφία του εκθεσιακού χώρου και την ιδέα αναμέτρησης του σύγχρονου καλλιτεχνικού έργου με τον φυσικό περίγυρο.

«Lex Hortorum ήταν ένας εθιμικός νόμος της ιταλικής Αναγέννησης, που είχε τις ρίζες του στην Αρχαία Ρώμη: οι ιδιοκτήτες παραχωρούσαν δημόσια πρόσβαση στους κήπους τους οι οποίοι θεωρούνταν τόποι αναψυχής, στοχασμού και φιλοσοφικής συνύπαρξης», εξηγεί η επιμελήτρια Ελένη Κούκου.

Η οποία είχε την ιδέα να μεταφέρει στο σήμερα αυτή τη συνθήκη φιλοξενίας της τέχνης, ανοίγοντας τον κήπο μιας μονοκατοικίας στο Ψυχικό στο κοινό της πόλης. Και με αυτόν τον τρόπο ένας χώρος προνομίου γίνεται προσωρινά προσβάσιμος ως περιβάλλον οικειότητας και εγγύτητας, διαλόγου και κοινής ζωής.

Δώδεκα γυναίκες καλλιτέχνες και μία πολυδιάστατη καλλιτεχνική οντότητα τοποθετούν τα έργα τους στον μεγάλο αυτό κήπο. Κάθε καλλιτέχνιδα, ακολουθώντας διαφορετικά μονοπάτια σκέψεων και συναισθημάτων, επιχειρεί συνδέσεις με τα ζώα, με τη μαγεία, το υγρό στοιχείο, τον ανιμισμό, την έννοια του οίκου, τη σχέση του σώματος με τον χώρο, την έννοια της ιδιοκτησίας, την παιδική ηλικία, τις αρχέγονες γυναικείες μορφές, το χθόνιο και μεταφυσικό, τη γονιμότητα και την αναγέννηση.

Η χωρικότητα του κήπου καλλιεργεί την ισότιμη, μη ιεραρχική συνύπαρξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας με τα στοιχεία του περιβάλλοντος. Τα έργα των: Anthromorph, Κατερίνας Ζαχαροπούλου, Ιόλης Καβάκου, Ντέμης Κάια, Νικομάχης Καρακωστάνογλου, Σεβαστιάνας Κωνστάκη, Μαρίας Λουίζου, Ναταλίας Μαντά, Χαράς Μαραντίδου, Βαλεντίνας Μπαρτολίνι, Μαρίας Νικηφοράκη, Μαλβίνας Παναγιωτίδη, Ναταλίας Παπαδοπούλου συνδέονται οργανικά και αλληλεπιδρούν με τα στοιχεία του κήπου και μεταμορφώνονται σε σιωπηλούς κατοίκους αυτού του ζωντανού οικοσυστήματος.

Γίνονται ένα με τα δέντρα – ως ζωντανά γλυπτά και αυτά με τη δική τους ιστορία και ταυτότητα – με το χώμα, το φως, τον αέρα, τα πουλιά, τις χελώνες και τα έντομα. Ταυτόχρονα, η έκθεση «Lex Hortorum, Ο νόμος του κήπου» υποστηρίζει την ανάγκη διαφύλαξης του αρχιτεκτονικού χαρακτήρα και της μνήμης του αθηναϊκού προαστίου. Λειτουργεί ως ένα σχόλιο απέναντι στο νέο κύμα μαζικών κατεδαφίσεων παλιών κατοικιών σε όλη την Αθήνα και τα προάστιά της, με συνέπεια τη συρρίκνωση – αν όχι την εξαφάνιση – των αστικών κήπων και την αντικατάστασή τους με τις ραγδαία αναπτυσσόμενες κατασκευές ομογενοποιημένης πολυτέλειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή της οικογένειας να διατηρήσει μια χαρακτηριστική μονοκατοικία του Ψυχικού της δεκαετίας του 1950 με τον μεγάλο κήπο της δεν είναι αυτονόητη. Αντίθετα, αποτελεί μια μορφή αντίστασης στο σαρωτικό και αμετροεπές πνεύμα της εποχής, μια χειρονομία ενάντια στη συλλογική χωρική αμνησία.