Αντιπολεμικές «Τρωάδες» με μπαλακλάβες και πετρέλαιο

Μια «χοάνη» από μαύρα κεκλιμένα επίπεδα και δύο μικρές λίμνες που με τη σκούρα επιφάνειά τους έμοιαζαν με μάρτυρες μιας γης πλούσιας σε πετρέλαιο περίμεναν στην ορχήστρα τους θεατές της Επιδαύρου το περασμένο Σάββατο. Ηταν εκείνοι που κατάφεραν όχι μόνο να φτάσουν, αλλά και να παρακολουθήσουν τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη (μετάφραση Γιάννη Τσαρούχη) στη σκηνοθετική εκδοχή της Ελένης Ευθυμίου, που παρουσίαζε το Εθνικό Θέατρο στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου. Διότι η προγραμματισμένη πρεμιέρα της Παρασκευής – η οποία μάλιστα θα ήταν η πρώτη καθολικά προσβάσιμη σε άτομα με προβλήματα όρασης και ακοής – ακυρώθηκε 90 λεπτά πριν από την έναρξή της, καθώς οι αρμόδιες Αρχές για λόγους ασφαλείας ενημέρωσαν τους διοργανωτές ότι λόγω των πυρκαγιών σε εξέλιξη έπρεπε να ακυρώσουν την παράσταση.

Ούτε όμως η παράσταση του Σαββάτου ήταν απαλλαγμένη από τις πυρκαγιές στην περιοχή της Αργολίδας, καθώς οι θεατές είχαν στο οπτικό τους πεδίο τον θολό από τους καπνούς ουρανό και στα ρουθούνια τους την έντονη μυρωδιά των καμένων δέντρων.

Λίγο μετά τις 21.00 τα φώτα έσβησαν. Και στην καρδιά της αφιλόξενης αυτής χοάνης – κατάλοιπα των τειχών της λεηλατημένης άλλοτε κραταιάς πόλης τους ή, κατά άλλους, το κέντρο ενός σύγχρονου στρατοπέδου προσωρινής κράτησης –  βρέθηκαν οι αιχμάλωτες Τρωαδίτισσες εκτεθειμένες στα βλέμματα των νικητών Αχαιών. Οι τελευταίοι εμφανίστηκαν από την κορυφή, με τα κεφάλια τους καλυμμένα με μπαλακλάβες και με κλομπ στα χέρια, κι ανάμεσά τους δύο παιδιά να παίζουν. Ο ενδεκαμελής Χορός έκανε τη διαφορά σε αυτή τη σκηνοθετική πρόταση, επειδή συμπεριελάμβανε άτομα με αναπηρίες της ομάδας Εν Δυνάμει, ενώ τόσο τις σκληρές όσο και τις συγκινητικές σκηνές «υπογράμμιζαν» το πιάνο και τα κρουστά που ερμήνευαν ζωντανά τις συνθέσεις του Λευτέρη Βενιάδη.

Το έργο

Οι γυναίκες του Ιλίου – νέες και ηλικιωμένες, με σώματα τραυματισμένα, που είχαν χάσει την ελευθερία, την ελπίδα και την αξιοπρέπειά τους – διαχωρίστηκαν από τους κατακτητές και προσπάθησαν να διαχειριστούν εκείνο που ήξεραν ότι θα επέλθει και ανακοίνωσε ο Ταλθύβιος (Αργύρης Ξάφης) στην έκπτωτη βασίλισσα Εκάβη (Λυδία Φωτοπούλου): η κόρη της Κασσάνδρα (Νάνσυ Σιδέρη) θα ακολουθούσε τον αρχιστράτηγο Αγαμέμνονα στις Μυκήνες. Κι εκείνη, μάντισσα κακών σε ένθεη μανία, κρατώντας δύο μαχαίρια στα χέρια κι ενώ προέβλεπε το τραγικό της τέλος από το χέρι της Κλυταιμνήστρας, επέλεξε να βιάσει το σώμα της με τη λαβή τού ενός μαχαιριού. Η χήρα του Εκτορα Ανδρομάχη (Εύη Σαουλίδου), επίσης σε αντίθεση με το πρωτότυπο, δεν ακολούθησε κατά γράμμα τον λόγο του Ευριπίδη και δεν επέτρεψε το παιδί της, ο Αστυάνακτας (Μιχάλης Μήτσης), να πεθάνει από το χέρι των νικητών. Αποφάσισε να πέσει μαζί του από τα τείχη της Τροίας. Εκείνη, έστω και νεκρή, θα ακολουθούσε τον Νεοπτόλεμο, στον οποίο είχε τύχει ως παλλακίδα, στο ταξίδι της επιστροφής. Αντιθέτως, ο νεκρός Αστυάνακτας παραδόθηκε στη γιαγιά του, Εκάβη, για να τον θρηνήσει και να τον θάψει. Η δε Ελένη (Βασιλική Τρουφάκου) εμφανίστηκε στην ορχήστρα όχι λιγότερο ταλαιπωρημένη από τις υπόλοιπες γυναίκες. Με ματωμένα ρούχα και ξυπόλητη – σαν να είχε ήδη κακοποιηθεί από τους Αχαιούς – έμεινε σχεδόν γυμνή για να πλυθεί, καθώς η εντολή του Μενέλαου (Γιώργος Χριστοδούλου) ήταν σαφής: την ήθελε καθαρή για το ταξίδι προς τη Σπάρτη.