Αναχωρεί σήμερα το Abeille Marengo για το καλώδιο – Οι δύο γραμμές από την Άγκυρα και πώς τις ερμηνεύει η Αθήνα

Σε μια κρίσιμη καμπή για τη γεωπολιτική και ενεργειακή σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου, το εμβληματικό έργο του Great Sea Interconnector (GSI), της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, εισέρχεται πλέον σε φάση επιχειρησιακής υλοποίησης.

Η εξέλιξη αυτή συνοδεύεται από ένα έντονο διπλωματικό και στρατιωτικό παρασκήνιο, με την Αθήνα και το Παρίσι να διαμηνύουν την απόλυτη ετοιμότητά τους για την απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών, την ίδια ώρα που η Αγκυρα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις πάγιες αναθεωρητικές διεκδικήσεις της και την ανάγκη να αποφύγει μια μετωπική σύγκρουση με τη Δύση.

Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Αντίστροφη μέτρηση για απόπλου του Abeille Marengo – Σε «ήρεμα νερά» ξεκινούν οι εργασίες

Η θεσμική και επιχειρησιακή εκκίνηση του έργου επισφραγίστηκε με τον πλέον επίσημο τρόπο. Στο καθιερωμένο εβδομαδιαίο μήνυμά του, ο Πρωθυπουργός έδωσε το στίγμα της στρατηγικής σημασίας του GSI, χαρακτηρίζοντάς το ως μια κομβική επένδυση που ενισχύει την ενεργειακή αυτάρκεια, την περιφερειακή συνεργασία και τη σταθερότητα, συμβάλλοντας καθοριστικά στην εμπέδωση της ειρήνης και της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή.

Οπως ανακοινώθηκε, την Παρασκευή εκδόθηκε η επίσημη άδεια εκτέλεσης εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου, συνοδευόμενη από τη σχετική NAVTEX για τις έρευνες βυθού. Από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης ξεκαθαρίζεται σε απόλυτο και μη διαπραγματεύσιμο τόνο ότι η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι μόνες χώρες που έχουν τη δικαιοδοσία να αδειοδοτούν τις εργασίες, καθώς το έργο αποτελεί Ευρωπαϊκό Εργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) με την άμεση συμμετοχή γαλλικών εταιρειών.

Επιχειρησιακό παρασκήνιο

Πίσω από τις επίσημες ανακοινώσεις, ωστόσο, εξελίχθηκε ένας διπλωματικός μαραθώνιος. Σύμφωνα με διπλωματικούς κύκλους, η Γαλλία κινήθηκε με απόλυτη μεθοδικότητα προκειμένου να θωρακίσει τη δραστηριότητα του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».

Οι ίδιες πηγές αποκάλυψαν ότι το Παρίσι, ακολουθώντας την επίσημη διπλωματική οδό, ενημέρωσε γραπτώς όλες τις χώρες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης και της Τουρκίας, για την έναρξη και το αντικείμενο των ερευνητικών εργασιών του σκάφους.

Οπως επεσήμαναν με έμφαση οι διπλωματικοί κύκλοι στα «ΝΕΑ», η γραπτή αυτή επικοινωνία είχε αποκλειστικά και καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα, αποσκοπώντας στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή των ερευνών.

Σε καμία περίπτωση, όπως υπογραμμίστηκε, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί αδειοδοτική διαδικασία, ούτε μπορεί να ερμηνευθεί ως αναγνώριση των τουρκικών ισχυρισμών περί δικαιοδοσίας ή «τουρκικής υφαλοκρηπίδας» στην περιοχή. Η διευκρίνιση αυτή κρίθηκε επιβεβλημένη, καθώς η Αγκυρα είχε σπεύσει προηγουμένως να εκδώσει αντι-NAVTEX, ισχυριζόμενη ότι οι γαλλικές Αρχές δεν είχαν λάβει τη σχετική «άδεια» από τις αρμόδιες τουρκικές υπηρεσίες, επιχειρώντας να «γκριζάρει» για ακόμη μία φορά τη θαλάσσια περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Καθησυχαστικός ο Φιντάν

Στο πεδίο της δημόσιας διπλωματίας, πάντως, η ηγεσία του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών επέλεξε να ρίξει τους τόνους, αποφεύγοντας την περαιτέρω ρητορική κλιμάκωση. Ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, εμφανίστηκε καθησυχαστικός, αναφέροντας χαρακτηριστικά (ΣΚΑΪ) πως «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά» αναφορικά με το ζήτημα που δημιουργήθηκε με τις NAVTEX, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το πρόβλημα διευθετήθηκε σε διπλωματικό επίπεδο.

Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα αναλύουν τη στάση του Χακάν Φιντάν ως μια σαφή ένδειξη απροθυμίας της Αγκυρας – τουλάχιστον στην παρούσα φάση – να δυναμιτίσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ή να προκαλέσει μια κρίση επί του πεδίου. Η Τουρκία φαίνεται πως ζυγίζει πολύ προσεκτικά το διεθνές περιβάλλον και αντιλαμβάνεται ότι μια μετωπική σύγκρουση με ένα έργο που φέρει τη σφραγίδα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και υποστηρίζεται ενεργά από τη Γαλλία θα είχε βαρύτατο διπλωματικό και πολιτικό κόστος για την ίδια. Επιπλέον, οι ρευστές πολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και η ανάγκη της Αγκυρας να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους με τη Δύση λειτουργούν ως ανασταλτικοί παράγοντες για την πρόκληση τεχνητών εντάσεων. Ωστόσο, η ελληνική διπλωματία παραμένει σε κατάσταση απόλυτης ετοιμότητας και στάσης αναμονής, καθώς αναγνωρίζει ότι στην Τουρκία δεν υπάρχει ένας ενιαίος πυλώνας εξουσίας.

Δίπλα στην πιο μετριοπαθή γραμμή του υπουργείου Εξωτερικών βρίσκεται το τουρκικό υπουργείο Αμυνας, το οποίο παραδοσιακά πρεσβεύει μια σαφώς πιο σκληρή και δογματική στάση. Είναι ενδεικτικό ότι το τουρκικό υπουργείο Αμυνας, διά του εκπροσώπου του, υποναυάρχου Ζεκί Ακτούρκ, είχε φροντίσει να προειδοποιήσει ότι, με βάση τα μνημόνια οριοθέτησης που έχει συνάψει παράνομα με το ψευδοκράτος και τη Λιβύη (τα οποία όπως αναφέρεται de facto κατέθεσε στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2020), δεν πρόκειται να επιτρέψει «καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα» στην περιοχή, επιχειρώντας να «γκριζάρει» εκ νέου θαλάσσιες ζώνες ελληνικού και κυπριακού ενδιαφέροντος.

Επιφυλάξεις από την αντιπολίτευση

Η αποκάλυψη της γραπτής ενημέρωσης του Παρισιού προς την Αγκυρα δεν άργησε, ωστόσο, να ανάψει φωτιές στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας, με την αντιπολίτευση να ζητά άμεσες και ξεκάθαρες εξηγήσεις από την κυβέρνηση. Κόμματα της αντιπολίτευσης άσκησαν δριμεία κριτική, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για το αν η κίνηση αυτή της Γαλλίας έγινε σε πλήρη συνεννόηση με την Αθήνα ή αν αποτελεί προϊόν υποχωρήσεων που αγγίζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Κυβερνητικά στελέχη απέρριψαν άμεσα τις αιτιάσεις αυτές, κάνοντας λόγο για μικροπολιτική εκμετάλλευση ενός εθνικού ζητήματος και ξεκαθαρίζοντας ότι οι ενέργειες της Γαλλίας εδράζονται αποκλειστικά στους διεθνείς κανόνες ναυσιπλοΐας. Παρά τις διαβεβαιώσεις, η αντιπολίτευση επιμένει να ζητά ενημέρωση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει το ακριβές περιεχόμενο της διπλωματικής αλληλογραφίας, ώστε να διαλυθεί οποιαδήποτε σκιά περί έμμεσης αποδοχής των τουρκικών αξιώσεων στην περιοχή.

Επί του παρόντος, στο επιχειρησιακό πεδίο επικρατεί απόλυτη ησυχία, με τις δυνάμεις επιτήρησης του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας να παρακολουθούν στενά κάθε δραστηριότητα στην περιοχή. Η μόνη αξιοσημείωτη παραφωνία στην κατά τα άλλα ήρεμη ροή των πραγμάτων καταγράφηκε το βράδυ του Σαββάτου, όταν ένα τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος τύπου Bayraktar πραγματοποίησε πτήση ανατολικά της Ρόδου.

Παρά τις σποραδικές αυτές προκλήσεις, οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας δείχνουν να λειτούργησαν αποτελεσματικά, αποτρέποντας τυχόν παρεξηγήσεις επί του πεδίου. Το γαλλικό ερευνητικό σκάφος «Abeille Marengo», έχοντας ολοκληρώσει επιτυχώς όλες τις προετοιμασίες και τον ανεφοδιασμό του στο λιμάνι του Ηρακλείου, γινόταν προσπάθεια να αποπλεύσει σήμερα, προκειμένου να συνεχίσει τις εργασίες του στο σημείο όπου είχαν διακοπεί το 2024.