Ή θα καιγόμαστε ή θα πνιγόμαστε: Φονικές πυρκαγιές εναλλάσσονται με καταστροφικές πλημμύρες – Ο επικίνδυνος χειμώνας

Νεκρούς και τεράστιες καταστροφές προκαλεί η διαδοχική εμφάνιση πυρκαγιών και ραγδαίων βροχοπτώσεων που επιφέρουν ξαφνικές πλημμύρες.

Η χώρα έχει εισέλθει σε μία περιβαλλοντική περιδίνηση με ακραίες επιπτώσεις στις ζωές των ανθρώπων και στο περιβάλλον που καλούνται  να ζήσουν.

Πλεόν οι πυρκαγιές που εκδηλώνονται στην πλειοψηφία τους – όπως διαχρονικά έχουν δείξει οι έρευνες της Πυροσβεστικής – όχι από φυσικές αιτίες αλλά από εμπρησμούς, αμέλεια, ηλεκτρικά δίκτυα, εξαπλώνονται ταχύτητα και ό,τι αποτεφρώνουν, δύσκολα αφήνεται να αναγεννηθεί.

Μάνη

Μάνη

Οι καμένες εκτάσεις, όπως τα 700.000 στρέμματα στην Αττική από το 2025 μέχρι το 2017 λειτουργούν πολλαπλασιαστικά όταν ανοίγουν οι ουρανοί και φαινόμενα όπως στη Μάνη, με χείμαρρους σαν τον Νιαγάρα να εφορμούν στους οικισμούς, συμβαίνουν οπουδήποτε στην Ελλάδα, καταστρέφουν και πνίγουν με την ίδια ευκολία.

Πλέον υπάρχουν οι συνθήκες να χαθεί μέχρι και το τελευταίο δέντρο από τις φωτιές όπως επίσης και να βρεθούν άνθρωποι, σπίτια και αυτοκίνητα στη θάλασσα, σε λίγα λεπτά.

Ό,τι συμβαίνει, συμβαίνει αμέσως και καταστροφικά

Στην Αττική και τη Βοιωτία, οι μεγάλες πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού έχουν ήδη αφήσει πίσω τους μια τεράστια πληγή.

Σαλαμίνα

Δορυφορικές αναλύσεις στις αρχές Αυγούστου κατέγραψαν περισσότερα από 111.000 στρέμματα καμένης έκτασης.

Το δάσος λειτουργεί ως φυσική ασπίδα.

Η βλάστηση συγκρατεί μέρος της βροχής, οι ρίζες σταθεροποιούν το έδαφος και η φυτική κάλυψη επιβραδύνει την κίνηση του νερού προς τις χαμηλότερες περιοχές.

Μετά τη φωτιά, μεγάλο μέρος αυτής της προστασίας εξαφανίζεται.

Το έδαφος μένει γυμνό, οι ρίζες που το συγκρατούσαν έχουν καταστραφεί και η επιφάνειά του μπορεί να γίνει λιγότερο ικανή να απορροφήσει το νερό.

Η ίδια η θερμότητα της πυρκαγιάς μπορεί, σε ορισμένες συνθήκες, να μεταβάλει τις ιδιότητες του εδάφους και να δημιουργήσει πιο υδατοαπωθητικά στρώματα.

Έτσι, όταν μια πολύ ισχυρή βροχή πέσει μέσα σε λίγα λεπτά, το νερό δεν προλαβαίνει να περάσει στο έδαφος.

Τρέχει στην επιφάνεια, συγκεντρώνεται γρήγορα σε ρέματα και χαμηλά σημεία και αποκτά μεγάλη διαβρωτική δύναμη.

Η αιφνίδια πλημμύρα

Η αιφνίδια πλημμύρα δεν χρειάζεται απαραίτητα μια ολόκληρη ημέρα βροχής.

Μπορεί να προκληθεί από ένα πολύ έντονο επεισόδιο διάρκειας ακόμη και λίγων δεκάδων λεπτών, όταν η ποσότητα και κυρίως η ένταση της βροχής ξεπεράσουν την ικανότητα του εδάφους και του αποχετευτικού ή φυσικού δικτύου να απορροφήσει και να διοχετεύσει το νερό.

Στις καμένες περιοχές, ο κίνδυνος γίνεται ακόμη πιο σύνθετος.

Η ορμητική απορροή μπορεί να παρασύρει στάχτη, χώμα, πέτρες, κορμούς και άλλα υπολείμματα της πυρκαγιάς.

Έτσι, αυτό που ξεκινά ως πλημμυρικό κύμα μπορεί να εξελιχθεί σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη ροή φερτών υλικών.

Η Ελλάδα γνωρίζει πλέον καλά τα flash floods.

Από το 2001 έχουν καταγραφεί στη χώρα εκατοντάδες επεισόδια αιφνίδιων πλημμυρών, ενώ το φετινό καλοκαίρι έδωσε ακόμη ένα εντυπωσιακό παράδειγμα.

Στις 15 Αυγούστου, ο μετεωρολογικός σταθμός στην Κοκκάλα Μάνης κατέγραψε 141 χιλιοστά βροχής μέσα σε περίπου τέσσερις ώρες.

Μόνο μέσα σε μία ώρα καταγράφηκαν 68 χιλιοστά.

Το νερό μετατράπηκε γρήγορα σε ορμητικούς χειμάρρους, καταστρέφοντας, σπίτια, δρόμους, αυτοκίνητα, εκχερσώνοντας ολόκληρες εκτάσεις.

Η Μάνη δεν αποτελεί από μόνη της παράδειγμα πλημμύρας μετά από πυρκαγιά.

Αποτελεί όμως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του άλλου μισού του προβλήματος: πόσο γρήγορα μπορεί μια εξαιρετικά έντονη βροχόπτωση να μετατραπεί σε αιφνίδια πλημμύρα.