Νεπάλ και Κίνα είχαν συναντηθεί τρεις μήνες πριν από την καταστροφική πλημμύρα που έπληξε κοιλάδα των Ιμαλαΐων, προκαλώντας τον θάνατο εκατοντάδων ανθρώπων και τεράστιες υλικές ζημιές. Στη συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στις 27 Μαΐου στο Κατμαντού, συμμετείχαν δέκα αξιωματούχοι από το Νεπάλ και περίπου δώδεκα από την Κίνα, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του Θιβέτ όπου σημειώθηκε το δυστύχημα.
Σύμφωνα με την ημερήσια διάταξη που προετοιμάστηκε από τη νεπαλέζικη πλευρά, οι συμμετέχοντες συζήτησαν την ενίσχυση της συνεργασίας για την παρακολούθηση και αντιμετώπιση πλημμυρών, ακραίων καιρικών φαινομένων και κινδύνων που σχετίζονται με παγετώνες. Μεταξύ των προτάσεων ήταν η από κοινού χαρτογράφηση των επικίνδυνων λιμνών και η σύνταξη καταλόγων επικινδυνότητας.
Ωστόσο, δύο νεπαλέζοι αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι μετά τη συνάντηση δεν έλαβαν τις πληροφορίες που επιθυμούσαν από την Κίνα σχετικά με τους κινδύνους των παγετώνων και τα επίπεδα των υδάτων. Εξέφρασαν ανησυχία ότι η ανεπαρκής ανταλλαγή δεδομένων θα μπορούσε να δυσχεράνει την προετοιμασία για μελλοντικές καταστροφές.
Ο υδρολόγος Σαουχαρντρα Τζόσι, που συμμετείχε στη συνάντηση, τόνισε: “Αυτό που θέλαμε και συνεχίζουμε να θέλουμε είναι να ειδοποιούμαστε έγκαιρα για μετακινήσεις παγετώνων ή άλλες σχετικές ενδείξεις στην περιοχή.”
Κινέζοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι δεν είχαν την εντολή να υπογράψουν συμφωνία για τις απαιτήσεις του Νεπάλ και πρότειναν να συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις, σύμφωνα με τον υδρολόγο Μπινόντ Παραζούλι.
Καμία πλευρά δεν έχει αποδώσει ευθύνες για τη φυσική καταστροφή, που εκτιμάται ότι θα κοστίσει στο Νεπάλ περίπου το ένα δέκατο του ετήσιου ΑΕΠ του για την αποκατάσταση. Το βασικό μέλημα των νεπαλέζικων αρχών παραμένει η εμβάθυνση της συνεργασίας με την Κίνα.
Η κινεζική πρεσβεία στο Νεπάλ, σε δήλωσή της στην πλατφόρμα X, ανέφερε ότι Πεκίνο και Κατμαντού διατηρούν στενή επικοινωνία και ότι στη συνάντηση του Μαΐου σημειώθηκε “ουσιαστική πρόοδος” στην προώθηση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για καταστροφές.
Παράλληλα, νεπαλέζοι αξιωματούχοι σημειώνουν πως και πέρυσι είχαν εγείρει παρόμοιες ανησυχίες, αν και υπογραμμίζουν ότι η αργή πρόοδος στην ανταλλαγή δεδομένων δεν αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την πρόσφατη καταστροφή, όπου η κατάρρευση παγετώνα προκάλεσε φονική κατολίσθηση λάσπης με σχεδόν 800 νεκρούς και πάνω από 3.000 αγνοούμενους σε Νεπάλ και Κίνα.
Η κινεζική πρεσβεία απέρριψε επικρίσεις που διατυπώθηκαν από νεπαλέζους χρήστες κοινωνικών δικτύων, τονίζοντας ότι Κινέζοι και διεθνείς ειδικοί αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις στην παρακολούθηση κινδύνων στην απομονωμένη ορεινή περιοχή των Ιμαλαΐων. Σύμφωνα με την ίδια, οι κινεζικές ομάδες παρείχαν στο Νεπάλ “σημαντικές πληροφορίες έγκαιρα”.
REUTERS/Navesh Chitrakar
Στην περσινή συνάντηση, το Νεπάλ είχε εκφράσει ανησυχίες για πλημμύρα στην ίδια περιοχή, που προκλήθηκε από ξαφνική απελευθέρωση νερού από παγετωνική λίμνη στο Θιβέτ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον εννέα άνθρωποι στο Νεπάλ και να αγνοούνται περισσότεροι από δώδεκα.
Ο Παραζούλι ανέφερε ότι η Κίνα πλέον μοιράζεται προβλέψεις για ισχυρές βροχοπτώσεις στο Θιβέτ μέσω της εφαρμογής WeChat και email, αλλά όχι για χιονοστιβάδες, στάθμες υδάτων ή ακραία φαινόμενα.
Η πορεία προς την καταστροφή
Δώδεκα ημέρες πριν από το συμβάν, το Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Κέντρο της Κίνας είχε ενημερώσει τους νεπαλέζους αξιωματούχους ότι αναμενόταν μουσώνας στην περιοχή μεταξύ 14 και 19 Αυγούστου. Η προειδοποίηση επισήμαινε τον κίνδυνο δευτερογενών και αλυσιδωτών φαινομένων όπως κατολισθήσεις και ξαφνικές πλημμύρες.
Η κατάρρευση του παγετώνα σημειώθηκε σε περιοχή με περιορισμένη παρακολούθηση, γεγονός που υπογραμμίζει τη δυσκολία έγκαιρης ειδοποίησης σε ένα γεωπολιτικά περίπλοκο περιβάλλον όπου Κίνα, Ινδία και άλλοι ελέγχουν απομακρυσμένες ορεινές ζώνες με τεράστιους όγκους πάγου και χιονιού.
Σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο περιβάλλοντος Όστιν Λορντ, ανώτερο συνεργάτη του Stimson Center, η έλλειψη διμερούς συνεργασίας δεν ήταν ο βασικός παράγοντας στην αντίδραση του Νεπάλ, ωστόσο παραμένει πρόβλημα η απουσία ενός σαφώς διατυπωμένου συστήματος ανταλλαγής δεδομένων.
Η αξία των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης φάνηκε από τη χρονική αλληλουχία των γεγονότων: στις 8:32 π.μ. τοπική ώρα, το κύμα πέρασε τα σύνορα στο Θιβέτ, ενώ 26 λεπτά αργότερα ο Παραζούλι ειδοποιήθηκε για πλημμύρα στον ποταμό Τρισούλι. Ωστόσο, οι σταθμοί παρακολούθησης δεν μετέδωσαν δεδομένα, πιθανώς επειδή παρασύρθηκαν από τα ορμητικά νερά.
Η ομάδα του Παραζούλι εξέδωσε δημόσια ειδοποίηση στις 9:13, αφού πρώτα επιβεβαίωσε την πλημμύρα με τοπικές αρχές. Τουλάχιστον τέσσερις σταθμοί παρακολούθησης καταστράφηκαν από το καταστροφικό κύμα που διένυσε 168 χιλιόμετρα από τα σύνορα, μεταφέροντας πάνω από 57 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού—ποσότητα κατά πολύ αυξημένη σε σχέση με τα συνήθη επίπεδα.
Οι επιπτώσεις και το μέλλον
Τα ορμητικά νερά παρέσυραν τεράστιους βράχους και μεγάλα κτίρια, κατέστρεψαν 19 γέφυρες, 40 χιλιόμετρα αυτοκινητόδρομου και άφησαν το Νεπάλ χωρίς πάνω από το 10% της παραγωγικής του δυναμικότητας σε ηλεκτρική ενέργεια, σύμφωνα με το Stimson Center.
Κάτοικοι της περιοχής περιέγραψαν το φαινόμενο ως “ένα τεράστιο κύμα λάσπης που ερχόταν κατευθείαν πάνω μας”. Οι αρχικές εκτιμήσεις των νεπαλέζικων αρχών αναφέρουν ότι η κατάρρευση του παγετώνα προκάλεσε ακαριαίες πλημμύρες υψηλής ταχύτητας.
REUTERS/Navesh Chitrakar
Τα Ιμαλάια φιλοξενούν τη μεγαλύτερη ποσότητα πάγου εκτός των πόλων, με περισσότερους από 63.700 παγετώνες που καλύπτουν σχεδόν 56.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ο όγκος πάγου που απελευθερώθηκε στην πρόσφατη καταστροφή εκτιμάται σε 5 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Η κλιματική αλλαγή επιταχύνει το λιώσιμο των παγετώνων, μειώνοντας το χιόνι και καθιστώντας τις βροχοπτώσεις πιο απρόβλεπτες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο πλημμυρών και κατολισθήσεων, σύμφωνα με μελέτη του 2023 από το International Centre for Integrated Mountain Development.
Οι νεπαλέζικες αρχές σχεδιάζουν να ενισχύσουν τη συνεργασία με την Κίνα για την παρακολούθηση και έρευνα φαινομένων όπως οι χιονοστιβάδες και η ξαφνική απελευθέρωση υδάτων από παγετωνικές λίμνες—μεγάλους κινδύνους για τις ορεινές κοινότητες.
Ο Παραζούλι δήλωσε ότι το τμήμα του θα προτείνει συμφωνία ανταλλαγής δεδομένων με την Κίνα, παρόμοια με εκείνη που έχει το Νεπάλ με την Ινδία, ώστε να υπάρχει συχνότερη ενημέρωση για βροχοπτώσεις και στάθμες ποταμών. Στόχος είναι να λαμβάνονται δεδομένα κάθε δέκα λεπτά για την έγκαιρη προειδοποίηση και προστασία του πληθυσμού.
“Κύριος στόχος μας είναι να μη χαθεί ούτε μία μελλοντική καταστροφή χωρίς ειδοποίηση,” κατέληξε.