Καταγγελίες για βίαιες προσαγωγές, ελέγχους και περιστατικά κακομεταχείρισης έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα στη διαδικασία επιστράτευσης στην Ουκρανία, η οποία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά ζητήματα που έχουν ανακύψει στη διάρκεια του πολέμου.
Καθώς οι ανάγκες των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων παραμένουν αυξημένες, οι αρμόδιες αρχές εντείνουν τις διαδικασίες εντοπισμού και μεταφοράς ανδρών που πληρούν τα κριτήρια στράτευσης. Οι πρακτικές αυτές έχουν προκαλέσει αντιδράσεις, ενώ παράλληλα οι αρχές υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή της νομοθεσίας περί επιστράτευσης είναι αναγκαία για την κάλυψη των αναγκών του στρατού.
«Busification»
Στην Ουκρανία έχει πλέον επικρατήσει ο όρος «busification», από τα λεωφορεία στα οποία μεταφέρονται όσοι εντοπίζονται από τα κλιμάκια στρατολόγησης και στη συνέχεια οδηγούνται σε κέντρα επιστράτευσης.
Όπως μεταδίδει το Al Jazeera, καταγγελίες και μαρτυρίες περιγράφουν άνδρες των κλιμακίων να σταματούν πολίτες στη μέση του δρόμου, σε σταθμούς λεωφορείων, έξω από χώρους διασκέδασης, αλλά και σε πάρκα και πλατείες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κλιμάκια φέρεται να στήνουν ενέδρες και να καταδιώκουν άνδρες που προσπαθούν να διαφύγουν, προκειμένου να τους οδηγήσουν με τη βία σε οχήματα και από εκεί απευθείας σε κέντρα επιστράτευσης.
Zelensky’s dogs try to abduct a man to his certain death.
He screams and gets immediate help. All of Ukraine unites to stop these abductions.
They all want peace, even though Zelensky and his EU supporters want perpetual war. pic.twitter.com/mWP9199CZn
— Alternative News (@AlternatNews) August 20, 2026
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση που αναφέρει το Al Jazeera στην πόλη Ούζχοροντ, όπου ένας άνδρας φέρεται να προσήχθη ενώ επέστρεφε από την κυριακάτικη λειτουργία, παρότι διέθετε έγγραφα που πιστοποιούσαν ότι ήταν ο αποκλειστικός φροντιστής της ανάπηρης μητέρας του.
Kiev: military recruiters from the TCC kidnapped a random man on a scooter.
The policeman helped load his bag and scooter into the trunk pic.twitter.com/CqovBVzJUM
— senore_amore (@SenoreAmore) August 15, 2026
Σε άλλη περίπτωση, ένας άνδρας φέρεται να ακινητοποιήθηκε και να απομακρύνθηκε από τον δρόμο, ενώ ετοιμαζόταν να μεταφέρει τη σύζυγό του στο νοσοκομείο για να γεννήσει το πρώτο τους παιδί.
Συστηματικές και μεγάλης κλίμακας» οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων
Οι πρακτικές αυτές έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην ουκρανική κοινωνία, ιδιαίτερα μετά τις αλλαγές στη νομοθεσία το 2024, όταν η ηλικία στράτευσης μειώθηκε από τα 27 στα 25 χρόνια και αυξήθηκαν σημαντικά οι κυρώσεις για όσους αποφεύγουν την επιστράτευση.
Παράλληλα, πληθαίνουν οι καταγγελίες για παραβιάσεις δικαιωμάτων, μεταξύ άλλων για βίαιες προσαγωγές, σκληρές συνθήκες κράτησης, περιορισμό της επικοινωνίας με δικηγόρους και συγγενείς, αλλά και για επιστράτευση ανθρώπων με σοβαρά προβλήματα υγείας.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει εκφράσει ανησυχία για τις πρακτικές αυτές, επικαλούμενο τον Ουκρανό επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο οποίος έχει κάνει λόγο για «συστηματικές και μεγάλης κλίμακας» παραβιάσεις.
Woman drops to her knees before Zelensky’s manhunters in Ukraine’s Dnepropetrovsk region She begged them to release her husband, who was grabbed earlier
Obviously, they did not let him go pic.twitter.com/3TL2mne8dr
— The Other Side Media (@TheOtherSideRu) August 19, 2026
Πάνω από 600 επιθέσεις σε κλιμάκια στρατολόγησης
Την ίδια ώρα, έχουν αυξηθεί και τα περιστατικά επιθέσεων κατά στελεχών των κλιμακίων επιστράτευσης. Από την έναρξη του πολέμου έχουν καταγραφεί περισσότερες από 600 επιθέσεις, ενώ, σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, η συχνότητά τους αυξήθηκε σημαντικά το 2025 και τους πρώτους μήνες του 2026.
Τα περιστατικά περιλαμβάνουν επιθέσεις σε προσωπικό, καταστροφές οχημάτων, αλλά και σοβαρότερα συμβάντα, όπως πυροβολισμούς και επιθέσεις με εκρηκτικούς μηχανισμούς σε κέντρα επιστράτευσης.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν την ένταση που έχει δημιουργηθεί γύρω από τη διαδικασία επιστράτευσης, καθώς οι καταγγελίες για προβλήματα στην εφαρμογή της συνυπάρχουν με περιστατικά βίας κατά του προσωπικού που συμμετέχει στις σχετικές επιχειρήσεις.
Meanwhile in Ukraine Yep you’ve guessed it – another heartbreakingly sad clip of Zelensky’s Conscription Goons kidnapping a Man to go die in the meat grinder.
Ask yourself, why CNN, BBC etc never ever show you this. pic.twitter.com/2F1AsbvsMO
— Concerned Citizen (@BGatesIsaPyscho) July 9, 2026
Καταγγελίες για διαφθορά και πλαστά πιστοποιητικά
Παράλληλα, καταγγελίες για περιστατικά διαφθοράς και πλαστά πιστοποιητικά έχουν διατυπωθεί και σε σχέση με τη διαδικασία επιστράτευσης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, άνδρες φέρεται να εξασφάλισαν απαλλαγή ή εξαίρεση από τη στρατιωτική υπηρεσία μέσω ιατρικών γνωματεύσεων που εκδόθηκαν έναντι αμοιβής.
Τον Οκτώβριο του 2024, ο Γενικός Εισαγγελέας της Ουκρανίας, Αντρίι Κόστιν, παραιτήθηκε μετά τη δημοσιοποίηση πληροφοριών σύμφωνα με τις οποίες δεκάδες εισαγγελείς στην περιφέρεια Χμελνίτσκι, στη δυτική Ουκρανία, είχαν αποκτήσει καθεστώς αναπηρίας, γεγονός που τους επέτρεπε να εξαιρεθούν από την επιστράτευση.
Την ίδια χρονιά, η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας ανακοίνωσε ότι ακύρωσε 4.106 πιστοποιητικά αναπηρίας που, σύμφωνα με τις αρχές, είχαν εκδοθεί παράνομα έναντι αμοιβής μέσω ιατρικών επιτροπών. Παράλληλα, 64 μέλη των επιτροπών βρέθηκαν αντιμέτωπα με κατηγορίες.
Η υπόθεση του επικεφαλής ψυχιάτρου των ενόπλων δυνάμεων
Τον Ιανουάριο του 2025 συνελήφθη ο επικεφαλής ψυχίατρος των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος ήταν επίσης ανώτερο μέλος της κεντρικής στρατιωτικής ιατρικής επιτροπής που αξιολογεί την καταλληλότητα των στρατεύσιμων για υπηρεσία.
Ο αξιωματούχος κατηγορήθηκε για παράνομο πλουτισμό. Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής είχε αποκτήσει ένα σπίτι, διαμερίσματα στο Κίεβο και την Οδησσό, εκτάσεις γης και τέσσερα πολυτελή αυτοκίνητα, συνολικής αξίας άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων.
Κατά την έρευνα στην κατοικία του, οι αρχές εντόπισαν 152.000 δολάρια και 34.000 ευρώ σε μετρητά.
Οι συγκεκριμένες υποθέσεις έχουν ενισχύσει τη συζήτηση για τη λειτουργία των ιατρικών επιτροπών και τους μηχανισμούς ελέγχου της διαδικασίας επιστράτευσης στην Ουκρανία.
Συνολικά, η επιστράτευση παραμένει ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά ζητήματα της χώρας, καθώς οι αυξημένες ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων συνυπάρχουν με τις αντιδράσεις για τον τρόπο εφαρμογής της διαδικασίας, τις καταγγελίες για παραβιάσεις και τα περιστατικά διαφθοράς που έχουν έρθει στο φως.