Για αιώνες οι άνθρωποι ταξίδευαν για να ανακαλύψουν νέες πόλεις, εξωτικές παραλίες, αρχαιολογικούς χώρους ή τοπία που είχαν δει κάποτε σε μια φωτογραφία. Τώρα, ένας ολοένα μεγαλύτερος αριθμός ταξιδιωτών επιλέγει τον επόμενο προορισμό του κοιτάζοντας όχι τον χάρτη, αλλά… τον ουρανό. Η τάση επιβεβαιώθηκε με την ολική έκλειψη της 12ης Αυγούστου. Το «ταξιδιωτικό boom» μάλιστα σε Ισπανία και Ισλανδία ήταν άνευ προηγουμένου. Σε ορισμένες περιοχές οι τιμές ξενοδοχείων εκτοξεύτηκαν πάνω από 100% ενώ δημιουργήθηκαν ακόμα και ειδικές πτήσεις και κρουαζιέρες.
Η συγκεκριμένη ήταν η πρώτη ορατή ολική έκλειψη από τη Δυτική Ευρώπη εδώ και 27 χρόνια. Στην Ισπανία, η σκιά της Σελήνης πέρασε από το βόρειο τμήμα της χώρας και τις Βαλεαρίδες, μετατρέποντας μικρές πόλεις και αγροτικές περιοχές σε αυτοσχέδια παρατηρητήρια. Οι ισπανικές αρχές είχαν προετοιμαστεί για έως και έξι εκατομμύρια ανθρώπους κατά μήκος της ζώνης της ολικότητας, ενώ δεκάδες χιλιάδες αστυνομικοί κινητοποιήθηκαν για τη διαχείριση της κυκλοφορίας και την ασφάλεια των επισκεπτών.
REUTERS/Jihed Abidellaoui
Στην Ισλανδία, το φαινόμενο είχε ακόμη μεγαλύτερη ιστορική σημασία. Ήταν η πρώτη ολική έκλειψη που έγινε ορατή στη χώρα από το 1954 και η πρώτη που μπορούσε να παρατηρηθεί από το Ρέικιαβικ από το… 1433. Σε ορισμένα σημεία της δυτικής Ισλανδίας η ολικότητα ξεπέρασε τα δύο λεπτά. Η ζήτηση ήταν τέτοια που περίπου 80.000 επισκέπτες κατευθύνθηκαν στην Ισλανδία, σύμφωνα με το Reuters, ενώ στην Ισπανία ολόκληρες περιοχές προετοιμάζονταν μήνες πριν για την άφιξη των «κυνηγών της έκλειψης».
Η νέα ταξιδιωτική μανία αποτυπώθηκε και στις τιμές. Στο Ρέικιαβικ, οι τιμές των ξενοδοχείων πριν από την έκλειψη αυξήθηκαν περισσότερο από 140%, ξεπερνώντας κατά μέσο όρο τα 1.000 δολάρια τη βραδιά. Στην Ισπανία, πόλεις όπως η Α Κορούνια, το Μπιλμπάο και το Σαντιάγο ντε Κομποστέλα κατέγραψαν επίσης σημαντικές αυξήσεις.
Αεροπορικές εταιρείες πρόσθεσαν πτήσεις, εταιρείες κρουαζιέρας δημιούργησαν ειδικά ταξίδια για την έκλειψη και οργανωμένα tours πωλούνταν μήνες πριν. Η ισπανική κυβέρνηση υπολόγιζε ότι το φαινόμενο θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 342 εκατ. ευρώ σε τουριστικές δαπάνες.
Τα στοιχεία από τις διαδικτυακές αναζητήσεις δείχνουν το ίδιο. Η HomeToGo, διεθνής online πλατφόρμα αναζήτησης και κράτησης καταλυμάτων διακοπών, κατέγραψε υπερτετραπλάσιες αναζητήσεις για καταλύματα στο Ρέικιαβικ, στις Βαλεαρίδες και στην Κανταβρία για τις ημέρες γύρω από την έκλειψη.
Το νέο ταξιδιωτικό φαινόμενο
Το φαινόμενο ονομάζεται astrotourism – αστροτουρισμός και εξελίσσεται σε μία από τις πιο ενδιαφέρουσες τάσεις της παγκόσμιας ταξιδιωτικής βιομηχανίας και φυσικά δεν περιορίζεται μόνο στο φαινόμενο της έκλειψης. Περιλαμβάνει ταξίδια για να δει κανείς το Βόρειο Σέλας, μια βροχή διαττόντων αστέρων ή απλώς τον Γαλαξία μακριά από τη φωτορύπανση των μεγαλουπόλεων. Έτσι δημιουργείται μια νέα κατηγορία ταξιδιωτών: εκείνων που είναι διατεθειμένοι να διασχίσουν ακόμη και ηπείρους για λίγα λεπτά – ή δευτερόλεπτα – κάτω από έναν διαφορετικό ουρανό.
Το Βόρειο Σέλας έχει μετατρέψει εδώ και χρόνια περιοχές της Νορβηγίας, της Φινλανδίας και της Ισλανδίας σε χειμερινούς προορισμούς. Σε άλλες χώρες δημιουργούνται καταλύματα ειδικά σχεδιασμένα για παρατήρηση του ουρανού, γυάλινα igloos, υπαίθρια observatories και ξενοδοχεία σε περιοχές με ελάχιστη φωτορύπανση.
Η λογική είναι απλή: ο ταξιδιώτης δεν επιλέγει πρώτα τον προορισμό και μετά αναζητά τι μπορεί να κάνει εκεί. Επιλέγει πρώτα το ουράνιο φαινόμενο που θέλει να δει και στη συνέχεια βρίσκει το σημείο του πλανήτη από το οποίο θα είναι καλύτερα ορατό.
Και κάπως έτσι, η φύση και τα αστροφυσικά φαινόμενα δημιουργούν ένα διαφορετικό ταξιδιωτικό ημερολόγιο.
Το ταξίδι για τους «κυνηγούς» των εκλείψεων συνεχίζεται
Υπάρχουν ταξιδιώτες που έχουν μετατρέψει τις εκλείψεις σε προσωπικό στόχο ζωής. Οι λεγόμενοι «eclipse chasers » ταξιδεύουν από χώρα σε χώρα ακολουθώντας τη στενή λωρίδα πάνω στη Γη από την οποία μπορεί να παρατηρηθεί η ολικότητα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μιας 92χρονης Αμερικανίδας που ταξίδεψε φέτος στην Ισπανία για την ένατη έκλειψη της ζωής της. Η πρώτη ήταν στην Κόστα Ρίκα το 1991 και έκτοτε έχει ταξιδέψει από την Κίνα μέχρι τη Χιλή κυνηγώντας το ίδιο φαινόμενο. Αφιέρωμα μάλιστα στην ιστορία και την «τρέλα» της έκανε και το Bussines Insider.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μιας 92χρονης Αμερικανίδας «αστροτουρίστριας» που ταξίδεψε φέτος στην Ισπανία για την ένατη έκλειψη της ζωής της.
Για τους «κυνηγούς του ουρανού», οι βαλίτσες ουσιαστικά δεν κλείνουν ποτέ. Στις 2 Αυγούστου 2027, η επόμενη μεγάλη ολική έκλειψη Ηλίου θα διασχίσει περιοχές της νότιας Ισπανίας και της Βόρειας Αφρικής. Η ζώνη της ολικότητας θα περάσει από προορισμούς όπως η Αίγυπτος, όπου το Λούξορ αναμένεται ήδη να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα σημεία παρατήρησης. Η Ισπανία, μάλιστα, ζει μια σπάνια αστρονομική συγκυρία: τις εκλείψεις του 2026 και του 2027 θα ακολουθήσει μία δακτυλιοειδής έκλειψη το 2028, σχηματίζοντας αυτό που η χώρα αποκαλεί «Ιβηρική Τριάδα».
Και κάπως έτσι δημιουργείται ένας διαφορετικός παγκόσμιος ταξιδιωτικός χάρτης. Ένας χάρτης στον οποίο οι ημερομηνίες καθορίζονται από την τροχιά της Σελήνης, οι προορισμοί από τη φωτορύπανση και οι κρατήσεις από το πότε ο Ήλιος, η Γη και η Σελήνη θα βρεθούν ξανά στην κατάλληλη θέση.
H έκλειψη του ηλίου όπως φαίνεται στο Κέντρο «Galactica», κοντά στο Παρατηρητήριο Javalambre στο Arcos de las Salinas, της Ισπανίας. REUTERS/Christian Hartmann
Η θέση της Ελλάδας στο φαινόμενο του Αστροτουρισμού
Με περισσότερες από 250 ημέρες ηλιοφάνειας τον χρόνο, ορεινούς όγκους, απομονωμένα νησιά και περιοχές μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, η Ελλάδα διαθέτει αρκετά από τα χαρακτηριστικά που αναζητούν οι ταξιδιώτες του αστροτουρισμού. Και έχει ήδη κάνει το πρώτο βήμα προς την ανάπτυξή του. Το 2023 ο Εθνικός Δρυμός Αίνου στην Κεφαλονιά έγινε το πρώτο International Dark Sky Park της χώρας, αποκτώντας διεθνή πιστοποίηση για την εξαιρετική ποιότητα του νυχτερινού ουρανού του.
Ο Αίνος αποτελεί λοιπόν ένα πολύ σημαντικό ελληνικό παράδειγμα. Το σημείο πληρεί τα κριτήρια της εξαιρετικά χαμηλής φωτορύπανσης, της προστασίας του νυχτερινού περιβάλλοντος, του κατάλληλου φωτισμού ενώ πραγματοποιούνται δράσεις ενημέρωσης και αστροπαρατήρησης όπως απαιτείται από την επιτροπή International Dark Sky Park. Πιο συγκεκριμένα στον Αίνο διοργανώνονται «Αστροβραδιές», με τηλεσκόπια και παρατήρηση πλανητών, νεφελωμάτων και αστρικών σμηνών.
Υπάρχουν όμως και άλλες περιοχές που μπορεί να μην έχουν κερδίσει ακόμα την πιστοποίηση αλλά έχουν τεράστιες δυνατότητες. Μια από αυτές είναι ο Χελμός. Το Αστεροσκοπείο Χελμού βρίσκεται στη Νεραϊδόραχη, στα 2.340 μέτρα. Η ίδια η Μονάδα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου αναφέρει ότι η τοποθεσία επιλέχθηκε επειδή είναι ένα από τα σημεία της Ευρώπης με τη χαμηλότερη φωτορύπανση, ενώ το τηλεσκόπιο βρίσκεται συχνά πάνω από τα σύννεφα.
Το Αστεροσκοπείο Σκίνακα είναι επίσης μια άλλη περίπτωση. Βρίσκεται στα 1.750 μ. και το Πανεπιστήμιο Κρήτης χαρακτηρίζει τις συνθήκες του νησιού —πολλές καθαρές νύχτες, μεγάλα υψόμετρα και κατάλληλες ατμοσφαιρικές συνθήκες— ως από τις καλύτερες στην Ευρώπη για υψηλής ποιότητας αστρονομικές παρατηρήσεις.
Η χώρα μας επί δεκαετίες «πουλά» διεθνώς τον ήλιο της, ίσως η επόμενη τουριστική ευκαιρία να αρχίζει ακριβώς όταν ο ήλιος δύει.