Τι είναι η ύπνωση και τι η υπνοθεραπεία; Πρόκειται για αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση και πότε η Ιατρική την αντιμετωπίζει ως συμπληρωματική μέθοδο; Σε ποιες περιπτώσεις εφαρμόζεται και υπό ποιες συνθήκες;
Αυτά είναι μόνον μερικά από τα ερωτήματα που προκύπτουν ενόσω ξεδιπλώνονται οι λεπτομέρειες της υπόθεσης του Γιώργου Μαζωνάκη, αναδεικνύοντας τις «γκρίζες ζώνες» των υπηρεσιών υγείας.
«Η ύπνωση είναι μια μεταβαλλόμενη κατάσταση επίγνωσης και αυξημένης χαλάρωσης, η οποία επιτρέπει μεγαλύτερη εστίαση και συγκέντρωση».
Η υπνοθεραπεία είναι η αξιοποίηση της ύπνωσης στο πλαίσιο μιας θεραπευτικής διαδικασίας «με την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας, μέσω λεκτικών επαναλήψεων και νοητικών εικόνων. Κατά τη διάρκεια της ύπνωσης, οι περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται ήρεμοι και χαλαροί. Η κατάσταση αυτή συνήθως τους κάνει περισσότερο δεκτικούς σε υποδείξεις που αφορούν αλλαγές στη συμπεριφορά».
Έτσι περιγράφουν οι ειδικοί της παγκοσμίου φήμης Mayo Clinic των ΗΠΑ την ύπνωση, επισημαίνοντας ότι μπορεί να βοηθήσει ένα άτομο να αντιμετωπίσει καλύτερα το άγχος και τον πόνο ή να συμβάλει στην προσπάθεια αλλαγής συμπεριφορών. Ωστόσο, δεν είναι τυχαίο ότι κατά κανόνα οι επαγγελματίες υγείας προτείνουν άλλες θεραπείες, όπως η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, πριν από την ύπνωση ή παράλληλα με αυτή.
Αναφορικά, δε, με τη διακοπή του καπνίσματος ή την απώλεια βάρους, «η ύπνωση μπορεί να είναι αποτελεσματική ως μέρος ενός ευρύτερου θεραπευτικού πλάνου». Είναι αξιοσημείωτο, δε, ότι η ύπνωση δεν είναι κατάλληλη για όλους. «Δεν μπορούν όλοι οι άνθρωποι να εισέλθουν σε κατάσταση ύπνωσης σε βαθμό επαρκή ώστε να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα».
Γιατί και πότε χρησιμοποιείται
Η ύπνωση μπορεί να αποτελέσει τρόπο διαχείρισης του στρες και του άγχους. Ειδικότερα, μπορεί να μειώσει το στρες και το άγχος πριν από μια ιατρική ή οδοντιατρική πράξη. Πιο συγκεκριμένα:
- Διαχείριση του πόνου. Η Mayo Clinic αναφέρει ότι ενδέχεται να βοηθήσει σε πόνο που σχετίζεται με εγκαύματα, καρκίνο, τον τοκετό, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, την ινομυαλγία, προβλήματα της γνάθου, οδοντιατρικές πράξεις και πονοκεφάλους.
- Εξάψεις. Σε γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση, η ύπνωση ενδέχεται να μειώσει τη συχνότητα της αιφνίδιας αίσθησης αύξησης της θερμότητας.
- Αλλαγή συμπεριφοράς. Η ύπνωση έχει χρησιμοποιηθεί – «με κάποια επιτυχία» όπως σημειώνουν ενδεικτικά οι επιστήμονες της Κλινικής – για την αλλαγή συμπεριφορών, μεταξύ άλλων σε προβλήματα ύπνου, νυχτερινή ενούρηση, διακοπή του καπνίσματος και υπερφαγία.
- Ανακούφιση. Η ύπνωση έχει χρησιμοποιηθεί για την ανακούφιση ορισμένων ανεπιθύμητων ενεργειών που σχετίζονται με τη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία.
- Καταστάσεις ψυχικής υγείας. Μπορεί ακόμη να συμβάλει στη μείωση του άγχους που συνδέεται με φόβους και φοβίες.
Οι κίνδυνοι
Η ύπνωση, όταν πραγματοποιείται από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία, θεωρείται γενικά ασφαλής. Ωστόσο, η Mayo επισημαίνει ότι μπορεί να μην είναι ασφαλής για ορισμένα άτομα με σοβαρή ψυχική νόσο.
Αναφορικά, δε, με τις ανεπιθύμητες αντιδράσεις, είναι σπάνιες. Όταν εμφανίζονται, μπορεί να περιλαμβάνουν ζάλη, πονοκέφαλο, ναυτία, έντονη υπνηλία, άγχος ή δυσφορία και προβλήματα ύπνου.
«Χρειάζεται προσοχή όταν κάποιος προτείνει την ύπνωση ως τρόπο επεξεργασίας στρεσογόνων γεγονότων από το παρελθόν. Μια τέτοια διαδικασία μπορεί να προκαλέσει έντονη συναισθηματική αντίδραση», τονίζουν οι επιστήμονες και συμπληρώνουν ότι άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT), είναι πιο χρήσιμες για την αντιμετώπιση παλαιότερου στρες και τραύματος.
Επιπρόσθετα, η Mayo Clinic συνιστά να επιλέγεται επαγγελματίας πιστοποιημένος στην ύπνωση και, εφόσον είναι δυνατόν, να υπάρχει σύσταση από πρόσωπο εμπιστοσύνης. Προτείνει επίσης να ελέγχεται η εκπαίδευση και η αδειοδότηση του θεραπευτή και να τίθενται ερωτήσεις σχετικά με την εξειδίκευσή του, την εμπειρία του, τις χρήσεις της ύπνωσης, τον τρόπο αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας και το κόστος.
Ποιος ασκεί ψυχοθεραπεία;
Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ύπνωσης (European Society of Hypnosis), η μεγαλύτερη και παλαιότερη ευρωπαϊκή ένωση που ειδικεύεται στη χρήση της ύπνωσης στην ιατρική, την οδοντιατρική, τη ψυχολογία και τη ψυχοθεραπεία δέχεται αποκλειστικά αναγνωρισμένους επαγγελματίες υγείας που έχουν νόμιμη άδεια άσκησης επαγγέλματος στη χώρα τους. Υπογραμμίζεται , δε, ότι η Εταιρεία δεν κάνει δεκτούς «εναλλακτικούς θεραπευτές» ή άτομα χωρίς ακαδημαϊκό υπόβαθρο στο χώρο της Υγείας.
«Η ύπνωση θεωρείται μια ψυχοθεραπευτική μέθοδος και ένα συμπληρωματικό μέσο σε σχέση με άλλες μορφές επιστημονικών ή κλινικών δραστηριοτήτων, οπότε η γνώση των τεχνικών ύπνωσης από μόνη της δεν αρκεί ως βάση για την παροχή επαγγελματικών υπηρεσιών ή την έρευνα» τονίζεται μεταξύ άλλων στο καταστατικό της Εταιρείας.