Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά τα σχέδια για την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, με στόχο το νέο μέσο πληρωμών να κάνει τα πρώτα του βήματα στην καθημερινότητα των πολιτών από το 2027. Ωστόσο, όπως ξεκαθάρισε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, το ψηφιακό ευρώ δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τα μετρητά, τα οποία θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται κανονικά.
Μιλώντας στο Euronews, η Κριστίν Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι ψηφιακό ευρώ και μετρητά θα λειτουργούν παράλληλα, ενώ χαρακτήρισε το νέο ψηφιακό νόμισμα όχι μόνο αλλαγή στον τρόπο πραγματοποίησης των καθημερινών συναλλαγών, αλλά και ζήτημα οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Γιατί η ΕΚΤ προωθεί το ψηφιακό ευρώ
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε η Λαγκάρντ, περίπου 6 στις 10 συναλλαγές με κάρτες στην Ευρώπη πραγματοποιούνται σήμερα μέσω υποδομών που ελέγχονται από ξένο κεφάλαιο.
Η ευρωπαϊκή οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από διεθνή δίκτυα πληρωμών, κυρίως αμερικανικών εταιρειών και, σε μικρότερο βαθμό, κινεζικών.
Η δημιουργία του ψηφιακού ευρώ αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υποδομής πληρωμών, ώστε η Ευρώπη να περιορίσει την εξάρτησή της από μη ευρωπαϊκούς παρόχους και να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο σε έναν κρίσιμο τομέα της οικονομίας.
(AP Photo/Michael Probst)
Πώς θα λειτουργεί το ψηφιακό ευρώ
Η ΕΚΤ παρουσιάζει το ψηφιακό ευρώ ως το ψηφιακό αντίστοιχο των μετρητών. Θα μπορεί να χρησιμοποιείται σε ολόκληρη την Ευρωζώνη και θα αποτελεί δημόσιο χρήμα.
Για τους καταναλωτές, αυτό σημαίνει ότι θα μπορούν να πραγματοποιούν πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, χωρίς να εξαρτώνται από το εάν μια επιχείρηση χρησιμοποιεί συγκεκριμένο ιδιωτικό δίκτυο πληρωμών.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα πραγματοποίησης offline συναλλαγών, ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Στην περίπτωση αυτή, τα στοιχεία της συναλλαγής θα είναι γνωστά μόνο στον πληρωτή και τον αποδέκτη, παρέχοντας επίπεδο ιδιωτικότητας αντίστοιχο με εκείνο των μετρητών.
Η βασική χρήση του ψηφιακού ευρώ θα είναι χωρίς χρέωση για τους πολίτες, ενώ στόχος της ΕΚΤ είναι να μπορεί να χρησιμοποιείται σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.
Τα μετρητά δεν καταργούνται
Η Κριστίν Λαγκάρντ ήταν σαφής: τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα δεν πρόκειται να καταργηθούν.
Τόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ θα διατηρούν το καθεστώς του νόμιμου χρήματος. Παράλληλα, η ΕΚΤ αναμένεται έως το τέλος του 2026 να παρουσιάσει τη νέα στρατηγική για τα τραπεζογραμμάτια του ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του νέου σχεδιασμού τους.
Στόχος είναι να μεταφερθούν στο ψηφιακό περιβάλλον τα πλεονεκτήματα του δημόσιου χρήματος, όπως η ασφάλεια, η ευρεία αποδοχή και η ανεξαρτησία από ιδιωτικούς παρόχους, χωρίς να καταργηθεί η φυσική μορφή του ευρώ.
92% των επιχειρήσεων δέχονται μετρητά
Την ίδια ώρα, τα στοιχεία της νέας έρευνας της ΕΚΤ δείχνουν ότι τα μετρητά παραμένουν κυρίαρχα στις συναλλαγές στην Ευρωζώνη.
Το 2026, το 92% των επιχειρήσεων που πωλούν αγαθά και υπηρεσίες σε φυσικά καταστήματα δήλωσε ότι δέχεται πληρωμές με μετρητά. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2024 ήταν 90%, καταγράφοντας μικρή ανάκαμψη μετά την υποχώρηση που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία.
Η αποδοχή των πληρωμών με κάρτα παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη, στο 88%, ενώ εντυπωσιακή ήταν η αύξηση των πληρωμών μέσω κινητού τηλεφώνου: από 36% το 2024 σε 68% το 2026.
(AP Photo/Michael Probst, File)
Οι επιχειρήσεις επενδύουν στις ψηφιακές πληρωμές
Παράλληλα, περίπου 1 στις 4 επιχειρήσεις στην Ευρωζώνη αναφέρει ότι έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση των ψηφιακών πληρωμών.
Μεταξύ άλλων, επενδύουν σε ταμεία που λειτουργούν χωρίς μετρητά ή περιορίζουν τον αριθμό των ταμείων στα οποία μπορούν να πραγματοποιούνται συναλλαγές με φυσικό χρήμα. Το 13% των επιχειρήσεων έχει ήδη εγκαταστήσει τερματικά αυτοεξυπηρέτησης (self-checkout).
Ωστόσο, όταν επιλέγουν ποιους τρόπους πληρωμής θα αποδέχονται, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να θεωρούν σημαντικά πλεονεκτήματα των μετρητών την προστασία της ιδιωτικότητας και την αξιοπιστία.
Η έρευνα της ΕΚΤ πραγματοποιήθηκε σε 8.205 επιχειρήσεις σε 21 χώρες της Ευρωζώνης, με τις συνεντεύξεις να πραγματοποιούνται από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο του 2026.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα
Το επόμενο μεγάλο ορόσημο για το ψηφιακό ευρώ είναι το τέλος του 2026, όταν αναμένεται να ολοκληρωθούν οι ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις για το νομοθετικό πλαίσιο.
Από εκεί και πέρα θα κριθεί η τελική πορεία προς την υλοποίησή του, με το 2027 να αποτελεί τον χρονικό ορίζοντα για την πιλοτική είσοδό του στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων.