Τριμερής Τραμπ, Σι και Πούτιν στη Σενζέν: Χειραψίες, ωραίες φωτογραφίες και φτωχά αποτελέσματα

Στην αρχή ήταν ο θερμός εναγκαλισμός Τραμπ – Σι, κατά την άφιξη του αμερικανού προέδρου στη Σενζέν. Και χθες ήταν μια άλλη, σπάνια στιγμή που κατέγραψαν οι κάμερες, καθώς οι δύο ηγέτες ανέβαιναν μια κυλιόμενη σκάλα.

Ο κινέζος πρόεδρος ακούμπησε το αριστερό χέρι του Τραμπ για να τον οδηγήσει να πάει πρώτος, εκείνος άπλωσε το χέρι του και έπιασε το χέρι του Σι, ο οποίος το έβαλε τελικά στον αγκώνα του Τραμπ. Η στιγμή υπογράμμισε πόσο πολύ οι δύο ηγέτες προσπάθησαν να επιδείξουν ζεστασιά.

Λίγο αργότερα ο πρόεδρος των ΗΠΑ έδειξε τον ίδιο ενθουσιασμό, κατά την τετ α τετ συνάντησή του με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. «Ποιος είναι αυτός;» είπε αστειευόμενος καθώς μπήκε στην αίθουσα. «Είναι ο φίλος μου», πρόσθεσε για τον άνθρωπο που έχει αιματοκυλίσει την Ουκρανία. Οταν η εκπρόσωπος της Κομισιόν κλήθηκε να σχολιάσει τη δήλωση αυτή, απάντησε δηκτικά: «Γενικά, δεν σχολιάζουμε τη φιλία».

Αυτές είναι ίσως οι εικόνες που θα μείνουν από την πολυαναμενόμενη σύνοδο κορυφής των τριών ηγετών στη Σενζέν, στο περιθώριο της συνόδου Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC), μια και απτά αποτελέσματα δεν φαίνεται να υπάρχουν. Καθένας από τους τρεις ηγέτες προσπάθησε να κάνει επίδειξη ισχύος – κάτι που φαίνεται να κατάφεραν μόνο ο Σι και ο Πούτιν.

Ο Τραμπ, πληγωμένος από την ήττα των Ρεπουμπλικανών στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, δεν εξασφάλισε τίποτα, εκτός από μερικές ωραίες φωτογραφίες. Ομως οι άλλοι δύο κέρδισαν σε κύρος – ο Σι διότι πρόβαλε την εικόνα του εγγυητή της παγκόσμιας σταθερότητας και ο Πούτιν επειδή η συμμετοχή του αποτέλεσε σημαντική διπλωματική επιτυχία, σπάζοντας τη διεθνή απομόνωση. Λίγο μετά μάλιστα, σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε, επιτέθηκε στις «πολιτικές ελίτ της Ευρώπης», λέγοντας ότι πρέπει να απομακρυνθούν ώστε να εξομαλυνθούν οι σχέσεις με τη Ρωσία.

Ο κινέζος πρόεδρος έδειξε, για άλλη μια φορά, την αγάπη του για την αρχαία ελληνική γραμματεία, υπογραμμίζοντας πως η «Παγίδα του Θουκυδίδη» δεν αποτελεί μοιραία εξέλιξη, ενώ χαρακτήρισε το πυρηνικό οπλοστάσιο ως τη «Δαμόκλειο σπάθη» που απειλεί την ανθρωπότητα. Η χρήση του όρου «Παγίδα του Θουκυδίδη» από τον Σι, είχε επαναληφθεί και τον Μάιο στο Πεκίνο, στη διάρκεια της τότε επίσκεψης Τραμπ. Ο όρος, που διατυπώθηκε το 2015 από τον καθηγητή του Χάρβαρντ, Γκρέιαμ Αλισον, περιγράφει την ένταση μεταξύ μιας ανερχόμενης και μιας κυρίαρχης δύναμης, βασιζόμενος στην ανάλυση του Θουκυδίδη για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και τον φόβο που προκάλεσε η άνοδος της Αθήνας στη Σπάρτη.

Επειτα από τη χθεσινή τριμερή συνάντηση που διήρκεσε περίπου 80 λεπτά, εκδόθηκε μια σύντομη δήλωση τεσσάρων σημείων που δεν έκανε καμία άμεση αναφορά στους πολέμους στο Ιράν και την Ουκρανία και προσέφερε μόνο χαλαρές δεσμεύσεις για «διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων». «Ενας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να έχει νικητή και δεν πρέπει ποτέ να ξεσπάσει», τονίζεται. Πάντως, η διατύπωση της διακήρυξης σχετικά με τον πυρηνικό πόλεμο είναι η ίδια με εκείνη που είχαν εκδώσει προηγουμένως το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο οποίο ανήκουν οι τρεις χώρες. «Η πραγματική δοκιμασία θα είναι το κατά πόσον οι χώρες αυτές θα τηρήσουν τη δεδηλωμένη δέσμευσή τους να συζητήσουν τη μείωση του πυρηνικού κινδύνου και την πρόληψη της διάδοσης των πυρηνικών όπλων», δήλωσε η Πατρίσια Κιμ, ειδική σε θέματα κινεζικής εξωτερικής πολιτικής στο Ινστιτούτο Μπρούκινγκς, ένα αμερικανικό think tank.

Κανένας δεν υπονόησε ότι είχε σημειωθεί πρόοδος στα πιο ακανθώδη ζητήματα που τους χωρίζουν, μεταξύ των οποίων οι εμπορικοί πόλεμοι, οι πραγματικοί πόλεμοι και η πρόσβαση της Κίνας σε τσιπ τεχνητής νοημοσύνης. Ο πρόεδρος Τραμπ επιβεβαίωσε τις γενικόλογες προσεγγίσεις. Μιλώντας χθες στο δίκτυο NBC είπε ότι συζήτησε την τεχνητή νοημοσύνη με τον Σι Τζινπίνγκ. «Συμφωνήσαμε και οι δύο ότι γνωρίζουμε πολλά για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά πιστεύουμε ότι η ύπαρξη προστατευτικών ορίων, τουλάχιστον σε ελάχιστη βάση, είναι κάτι θετικό», είπε. Οταν ρωτήθηκε τι σημαίνει «ελάχιστη βάση», απάντησε: «Ε, δεν μπήκαμε σε ορισμούς».

Πριν από τη συνάντηση και οι τρεις είχαν τονίσει πως ο έλεγχος των πυρηνικών όπλων αποτελεί προτεραιότητα, ωστόσο, τελικά, η πρόοδος περιορίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε κοινοτοπίες. Σύμφωνα με την κοινή δήλωση των ηγετών που δημοσίευσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Κίνας, οι άνδρες συμφώνησαν μόνο να συζητήσουν τη μείωση των κινδύνων και την πρόληψη της διάδοσης. Το πλαίσιο δεν έθεσε κανένα όριο στο ταχέως αναπτυσσόμενο οπλοστάσιο της Κίνας, κάτι που ο Σι είναι πιθανό να θεωρήσει ως νίκη.

Ούτε υπήρξε κάποια κινητικότητα στο θέμα της Ουκρανίας. Σε συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντηση, ο Πούτιν ανέφερε ότι δεν θα διαπραγματευτεί κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο, επικαλούμενος πρόσφατες επιθέσεις στη γέφυρα Κερτς που συνδέει τη Ρωσία με την κατεχόμενη Κριμαία, και αμφισβήτησε το αίτημα της Ουάσιγκτον να συμπεριλάβει τους Ευρωπαίους στις ειρηνευτικές συνομιλίες. Εθεσε επίσης ερωτήματα σχετικά με το αν θα παρευρεθεί στην G20 στο Μαϊάμι τον επόμενο μήνα, παρά την πρόσκληση του Τραμπ.

Εκείνο που προκάλεσε έκπληξη ήταν η κοινή επίθεση στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ουσιαστικά περιγράφοντας έναν κόσμο όπου θέλουν να αποφασίζουν εκείνοι με τα δικά τους κριτήρια. Μάλιστα έδειξαν την κοινή γραμμή που υιοθετούν στη «διακήρυξη για την ειρήνη» που εκδόθηκε – αναφέρουν ότι το ΔΠΔ και άλλοι παρόμοιοι διεθνείς φορείς «δεν πρέπει να καταχρώνται τη δικαιοδοσία τους» και υπερασπίστηκαν την ασυλία κρατικών αξιωματούχων. Ο Τραμπ κατηγόρησε το Δικαστήριο για υπέρβαση εξουσίας και το χαρακτήρισε ως έναν «ανεξέλεγκτο οργανισμό» που έχει βγει «εκτός ελέγχου».

Κάτι άλλο που προκάλεσε εντύπωση είναι ότι η κοινή δήλωση των ηγετών που δημοσιεύθηκε από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua περιλαμβάνει έναν στόχο για αύξηση της παραγωγής «προϊόντων διύλισης πετρελαίου», την ώρα που οι πόλεμοι υπό την ηγεσία της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν εκτινάξει τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου και έχουν αναγκάσει πολλές χώρες που εισάγουν πετρέλαιο να διαφοροποιήσουν τις ενεργειακές τους πηγές. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε χθες ότι ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος έχει φράξει το Στενό του Ορμούζ, μια σημαντική οδό εφοδιασμού, θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου την επόμενη δεκαετία. Δεν είναι σαφές ποια μέτρα θα λάβουν στην πραγματικότητα η Κίνα, η Ρωσία και οι ΗΠΑ για να αυξήσουν την παραγωγή.