Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται να σηματοδοτούν μια νέα φάση για τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη.
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η ναυσιπλοΐα στην περιοχή αποκαθίσταται και ότι δεξαμενόπλοια μεταφοράς πετρελαίου έχουν ήδη αρχίσει να διέρχονται εκ νέου από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα.
Διαβάστε ακόμα: Τι δεν ξέρουμε για τη συμφωνία: Τα 4 θολά σημεία και το αίνιγμα του Ορμούζ
«Τα πλοία αρχίζουν να κινούνται, πολλά από αυτά φορτωμένα με πετρέλαιο, βγαίνοντας από τα Στενά του Ορμούζ. Κατευθύνονται κατά μήκος του νότιου “διαδρόμου”, ο οποίος είναι απολύτως ασφαλής, προστατευμένος και σε άριστη κατάσταση. Υπάρχουν και άλλες διαθέσιμες διαδρομές μετακίνησης επίσης», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Η δήλωση ήρθε λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση των βασικών σημείων του προσχεδίου συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η οποία αναμένεται να υπογραφεί επισήμως τις επόμενες ημέρες στην Ελβετία. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, η συμφωνία προβλέπει την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν και την επαναλειτουργία της θαλάσσιας διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ.
Οι πρώτες αμφισβητήσεις
Παρά τις αισιόδοξες δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς, παραμένουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το καθεστώς που θα ισχύσει στην περιοχή μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι η ελεύθερη διέλευση θα ισχύσει μόνο κατά τη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου διαπραγματεύσεων που προβλέπει η συμφωνία. Μετά το πέρας της περιόδου αυτής, η Τεχεράνη φέρεται να εξετάζει την επιβολή τελών διέλευσης στα εμπορικά πλοία που χρησιμοποιούν το πέρασμα, ένα ενδεχόμενο που δεν έχει επιβεβαιωθεί από την αμερικανική πλευρά.
Την ίδια στιγμή, η ιρανική ηγεσία διαμηνύει ότι οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας μπορούν να προχωρήσουν μόνο εφόσον προηγηθεί η αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια στο εξωτερικό. Το ζήτημα θεωρείται από διπλωματικές πηγές ως ένα από τα πρώτα μεγάλα τεστ για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας.
Επιφυλάξεις στο Ισραήλ
Ενώ οι διεθνείς αγορές υποδέχθηκαν θετικά τις εξελίξεις, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, στο Ισραήλ επικρατεί έντονος προβληματισμός.
Κυβερνητικοί και διπλωματικοί κύκλοι εκφράζουν ανησυχία ότι το νέο πλαίσιο ενδέχεται να αφήνει περιθώρια στην Τεχεράνη να διατηρήσει μέρος των πυρηνικών της δυνατοτήτων έως ότου ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις, γεγονός που προκαλεί αντιδράσεις τόσο στο πολιτικό όσο και στο στρατιωτικό επίπεδο.
Καθώς οι δύο πλευρές προετοιμάζονται για την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας, η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ αποτελεί το πρώτο απτό δείγμα αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, οι διαφορετικές ερμηνείες βασικών όρων της συμφωνίας δείχνουν ότι η πορεία προς μια μόνιμη διευθέτηση παραμένει σύνθετη και γεμάτη προκλήσεις.