Τα Τρίκαλα ήταν «έξυπνα». Έγιναν «πράσινα». Έγιναν πόλη της καινοτομίας, της τεχνολογίας, του ποδηλάτου, των ευρωπαϊκών προγραμμάτων και των καλών πρακτικών.
Τώρα πρέπει να αποκτήσουν και νέα «ταυτότητα».
Και για να τη βρουν, ζητούν πάλι τη βοήθεια των πολιτών.
Ένα ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο, μερικές ερωτήσεις για το πώς φανταζόμαστε τον τουρισμό και την πόλη και άλλη μία πρόσκληση να «συσχεδιάσουμε» το μέλλον των Τρικάλων.
Μόνο που κάπου εδώ γεννιέται ένα πολύ απλό ερώτημα.
Πόση ακόμη θεωρία αντέχει αυτή η πόλη;
Ρωτάμε τους πολίτες ενώ οι απαντήσεις είναι μπροστά μας
Ναι, να ρωτήσουμε τους πολίτες.
Αλλά τι ακριβώς περιμένουμε να μας πουν;
Ότι θέλουν μια πόλη στην οποία τα έργα αρχίζουν και τελειώνουν;
Ότι θέλουν να ξαναδούν τη γέφυρα Μαρούγκαινας να ενώνει τις δύο πλευρές του Ληθαίου αντί να αποτελεί εδώ και τόσο καιρό μια ανοιχτή πληγή στο κέντρο;
Ότι θέλουν την πλατεία Εθνικής Αντίστασης, την Κιτριλάκη, που σχεδιάστηκε μαζί με την Κεντρική Πλατεία αλλά τελικά δεν παραδόθηκε μαζί της;
Η Κεντρική Πλατεία εγκαινιάστηκε.
Η άλλη πλατεία έμεινε πίσω.
Η εργολαβία που τις συνέδεε οδηγήθηκε σε διάλυση και η Εθνικής Αντίστασης αποσυνδέθηκε από το έργο που κάποτε παρουσιαζόταν ως ενιαία ανάπλαση του κέντρου.
Και δίπλα της βρίσκεται η Μαρούγκαινα.
Μια γέφυρα που οι πολίτες δεν χρειάζεται να τη σημειώσουν σε κανένα ερωτηματολόγιο για να εξηγήσουν ότι τη χρειάζονται.
Το ξέρει ήδη ο Δήμος.
Όπως ξέρει ότι η λειτουργία της γέφυρας συνδέεται άμεσα με την κίνηση, την πρόσβαση, την αγορά και ολόκληρη την περιοχή της Κιτριλάκη.
Αυτές δεν είναι θεωρητικές ανάγκες μιας μελλοντικής «ταυτότητας».
Είναι ανάγκες της πόλης σήμερα.
Και γι’ αυτό η πρόσκληση προς τους πολίτες να περιγράψουν ξανά τι πόλη θέλουν αποκτά σχεδόν ειρωνική διάσταση.
Οι πολίτες την έχουν περιγράψει.
Θέλουν μια πόλη που να τελειώνει όσα αρχίζει.
Τα Τρίκαλα δεν πάσχουν από έλλειψη ταυτότητας
Τα Τρίκαλα έχουν ταυτότητα.
Έχουν τον Ληθαίο. Έχουν το Βαρούσι και το Φρούριο. Έχουν τον Τσιτσάνη. Έχουν την ιστορία του Ασκληπιού. Έχουν το ποδήλατο. Έχουν έναν από τους μεγαλύτερους χριστουγεννιάτικους προορισμούς της χώρας.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι κανείς δεν σκέφτηκε ακόμη πώς θα τα περιγράψει.
Το πρόβλημα είναι αν όλα αυτά συνδέονται σε μια πόλη που λειτουργεί και μπορεί πραγματικά να υποδεχθεί, να κρατήσει και να κάνει έναν επισκέπτη να θέλει να επιστρέψει.
Γιατί καμία «ταυτότητα πόλης» δεν ολοκληρώνει μια γέφυρα.
Κανένα branding δεν παραδίδει μια πλατεία.
Κανένα ερωτηματολόγιο δεν λύνει το κυκλοφοριακό.
Κανένα σλόγκαν δεν συντηρεί έναν ποδηλατόδρομο, δεν αποκαθιστά ένα πεζοδρόμιο και δεν ξεμπλοκάρει ένα έργο που ταλαιπωρεί κατοίκους και επαγγελματίες.
Και κανένα επικοινωνιακό αφήγημα δεν μπορεί να γίνει ισχυρότερο από αυτό που αντικρίζει ο ίδιος ο πολίτης όταν βγαίνει από την πόρτα του.
Από την «έξυπνη πόλη» στην πόλη που ψάχνει ποια είναι
Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη αντίφαση.
Επί χρόνια τα Τρίκαλα παρουσιάζονται ως «έξυπνη πόλη».
Μια πόλη που υποτίθεται ότι γνωρίζει να χρησιμοποιεί την τεχνολογία, τον σχεδιασμό και την καινοτομία για να λύνει προβλήματα.
Και τώρα αναζητά ξανά την ταυτότητά της.
Δεν είναι παράλογο μια πόλη να επανασχεδιάζει την τουριστική στρατηγική της.
Είναι όμως εύλογο να αναρωτηθεί κανείς πόσες φορές μπορεί να αλλάζει το περιτύλιγμα όταν οι βασικές εκκρεμότητες παραμένουν μέσα στο κουτί.
Γιατί ένας κάτοικος δεν ζει μέσα σε παρουσιάσεις.
Ζει στον δρόμο.
Στη γειτονιά.
Στην κίνηση.
Στην πλατεία.
Περνά από τη Μαρούγκαινα.
Βλέπει την Κιτριλάκη.
Και θυμάται πολύ καλά τι του είχαν πει ότι θα γίνει.
Πριν από τη νέα ταυτότητα υπάρχει η παλιά υποχρέωση
Αυτό ίσως είναι και το βασικότερο.
Πριν ζητήσεις από τον πολίτη να σου περιγράψει την πόλη του αύριο, πρέπει να του εξηγήσεις τι έγινε με όσα του υποσχέθηκες για την πόλη του σήμερα.
Τι γίνεται με τη Μαρούγκαινα;
Τι γίνεται με την Κιτριλάκη;
Πότε θα αποκτήσει ξανά η συγκεκριμένη περιοχή του κέντρου κανονική λειτουργία;
Ποιο είναι το συγκεκριμένο σχέδιο για όσα έμειναν στη μέση;
Αυτές είναι διαβουλεύσεις που ενδιαφέρουν τον πολίτη.
Και δεν χρειάζονται Google Form.
Χρειάζονται απαντήσεις.
Οι πολίτες καλούνται ξανά να δώσουν τις λύσεις
Η νέα διαδικασία παρουσιάζεται ως συμμετοχικός σχεδιασμός.
Και ασφαλώς η γνώμη των πολιτών έχει θέση σε κάθε σοβαρή προσπάθεια σχεδιασμού.
Υπάρχει όμως ένα όριο.
Όταν ζητάς από τον κάτοικο να σου πει ποια είναι τα πλεονεκτήματα της πόλης, τι πρέπει να αναδειχθεί, τι πρέπει να αλλάξει και πώς θα γίνει ελκυστικότερη, είναι απολύτως λογικό να σου απαντήσει:
Μα δεν ξέρετε ήδη;
Δεν ξέρετε πού δυσκολεύεται η καθημερινότητα;
Δεν ξέρετε ποια έργα έχουν καθυστερήσει;
Δεν ξέρετε ποια σημεία της πόλης έχουν ταλαιπωρηθεί;
Δεν γνωρίζετε τι συμβαίνει με τη γέφυρα, την πλατεία, την κυκλοφορία, τα πεζοδρόμια και τους ποδηλατοδρόμους;
Αν δεν τα γνωρίζετε, τότε υπάρχει πρόβλημα.
Αν τα γνωρίζετε, τότε δεν χρειάζεται ο πολίτης να σας τα ξαναγράψει σε ένα ερωτηματολόγιο.
Χρειάζεται να δει ότι κάτι αλλάζει.
Η καλύτερη διαφήμιση μιας πόλης είναι να λειτουργεί
Το City Branding μπορεί να οργανώσει την τουριστική προβολή και να βοηθήσει μια πόλη να παρουσιάσει καλύτερα όσα διαθέτει.
Αλλά δεν μπορεί να δημιουργήσει πραγματικότητα εκεί όπου αυτή δεν υπάρχει.
Η καλύτερη καμπάνια για τα Τρίκαλα δεν θα είναι το επόμενο λογότυπο.
Θα είναι να ανοίξει η γέφυρα.
Να ολοκληρωθεί η πλατεία.
Να μπορεί ο πολίτης να περπατήσει.
Να μπορεί ο επισκέπτης να κινηθεί.
Να μπορεί ο επαγγελματίας να δουλέψει χωρίς να ζει επί χρόνια δίπλα σε μια εκκρεμότητα.
Αυτό είναι City Branding.
Η εικόνα που συναντάς.
Όχι η εικόνα που σχεδιάζεις σε μια παρουσίαση.
Τα Τρίκαλα δεν χρειάζονται ακόμη ένα ωραίο αφήγημα για το πόσο σύγχρονα, βιώσιμα, φιλικά και ελκυστικά είναι.
Χρειάζονται να γίνουν στην καθημερινότητα όσο καλά περιγράφονται στα δελτία Τύπου.
Και ίσως αυτή να ήταν τελικά η μοναδική ερώτηση που άξιζε πραγματικά να μπει στο ερωτηματολόγιο:
«Τι πρέπει επιτέλους να λειτουργήσει στην πόλη για να πιστέψετε ξανά όσα σας λέμε ότι σχεδιάζουμε;»
Γιατί οι Τρικαλινοί μπορούν να συμπληρώσουν ακόμη ένα Google Form.
Μπορούν να συμμετάσχουν σε ακόμη μία διαβούλευση.
Μπορούν να διαβάσουν ακόμη μία «στρατηγική», ένα «όραμα» και μια «νέα ταυτότητα».
Το ερώτημα είναι άλλο.
Πόσα ακόμη αντέχουν πριν ζητήσουν το αυτονόητο;
Λιγότερα λόγια για την πόλη που θέλουμε.
Περισσότερη δουλειά για την πόλη στην οποία ήδη ζούμε.
Και επειδή η γνώμη των πολιτών πράγματι μετρά, ας καταγραφεί.
Όχι μόνο για το πώς θέλουμε να «προβάλλονται» τα Τρίκαλα, αλλά και για το πώς θέλουμε επιτέλους να λειτουργούν.
Το ερωτηματολόγιο του Δήμου είναι διαθέσιμο εδώ:
Συμπληρώστε τη φόρμα