Ιστορικές διαστάσεις παίρνει η εκλογική επιτυχία της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, καθώς το ακροδεξιό κόμμα όχι μόνο υπερδιπλασίασε το ποσοστό του σε σχέση με τις εκλογές του 2021, αλλά κατέγραψε το καλύτερο αποτέλεσμα που έχει πετύχει ποτέ σε μεγάλη εκλογική αναμέτρηση σε κρατίδιο της Γερμανίας.
Με επικεφαλής τον Ούλριχ Ζίγκμουντ, η AfD συγκεντρώνει λίγο κάτω από το 44%, έναντι 20,8% που είχε λάβει το 2021, σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα αποτελέσματα. Η επίδοση αυτή δημιουργεί νέα πολιτικά δεδομένα στη Γερμανία και ανοίγει για πρώτη φορά με τόσο έντονο τρόπο τη συζήτηση για το ενδεχόμενο η AfD να συμμετάσχει στη διακυβέρνηση γερμανικού κρατιδίου.
Την ίδια ώρα, το κυβερνών CDU υπέστη βαριά ήττα, χάνοντας περισσότερες από τις μισές ψήφους του σε σχέση με το 2021. Από το 37,1% υποχωρεί σε κάτω από 18%, ενώ ο νυν υπουργός-πρόεδρος Σβεν Σούλτσε, ο οποίος ανέλαβε μόλις τον Ιανουάριο του 2026 διαδεχόμενος τον επί χρόνια πρωθυπουργό Ράινερ Χάσελοφ, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με έντονες πιέσεις.
(AP Photo/Matthias Schrader)
Από πού προήλθε η εκρηκτική άνοδος της AfD
Η εκλογική επιτυχία της AfD δεν οφείλεται μόνο στη μετακίνηση ψηφοφόρων από άλλα κόμματα, αλλά και στην εντυπωσιακή κινητοποίηση πολιτών που μέχρι σήμερα απείχαν από τις κάλπες.
Σύμφωνα με τις μεταεκλογικές εκτιμήσεις της dimap, που διενήργησε το exit poll για το ARD, περίπου 83.000 ψηφοφόροι του CDU μετακινήθηκαν προς την AfD. Από το FDP προήλθαν περίπου 19.000 ψηφοφόροι, από την Αριστερά 11.000, από το SPD 7.000 και από τους Πράσινους περίπου 2.000.
Ιδιαίτερη σημασία έχει όμως το γεγονός ότι το 56% των περίπου 279.000 νέων ψηφοφόρων της AfD δεν είχε ψηφίσει στις εκλογές του 2021.
Η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε σχεδόν το 80%, καταγράφοντας θεαματική αύξηση σε σχέση με το 60,3% του 2021. Η υψηλή συμμετοχή λειτούργησε, έτσι, ως ένας από τους βασικούς παράγοντες που ενίσχυσαν την εκλογική επίδοση της AfD.
Το κόμμα έχασε ελάχιστους ψηφοφόρους προς το BSW, περίπου 2.000 σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των δημοσκόπων, ενώ κατά τα άλλα εμφάνισε εντυπωσιακή συσπείρωση.
Ο επικεφαλής υποψήφιος του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) Ούλριχ Ζίγκμουντ, μαζί με τους συμπροέδρους του κόμματος Αλις Βάιντελ και Τίνο Κρουπάλα, στο Μαγδεβούργο, λίγο μετά το κλείσιμο των καλπών στο κρατίδιο της Σαξονίας-Ανχαλτ
Πρώτη δύναμη σχεδόν σε όλες τις κοινωνικές ομάδες
Η AfD δεν περιορίστηκε στις αγροτικές και περιφερειακές περιοχές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της dimap, ήρθε πρώτη μεταξύ συνταξιούχων, εργατών, υπαλλήλων και αυτοαπασχολούμενων, ενώ κατάφερε να ενισχύσει σημαντικά τη δύναμή της και στα αστικά κέντρα.
Στην περιφέρεια Μαγδεμβούργο I αναδείχθηκε πρώτη πολιτική δύναμη με 38,8%, ενώ ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η επίδοσή της στους νεότερους ψηφοφόρους, όπου έφτασε το 42%.
Η επιτυχία αυτή δείχνει ότι η AfD δεν κατάφερε απλώς να διατηρήσει τον παραδοσιακό της εκλογικό πυρήνα, αλλά διεύρυνε την απήχησή της σε νέες ηλικιακές και κοινωνικές ομάδες.
Αντίθετα, το CDU κατέγραψε σημαντικές απώλειες σχεδόν παντού, ενώ το SPD κατάφερε τελικά να διατηρηθεί περίπου στα ίδια επίπεδα με το 2021, στο 8%-9%, και να αναδειχθεί τρίτη δύναμη, παρά τις αρχικές εκτιμήσεις των exit polls που το έφερναν ακόμη και στην πέμπτη θέση.
Οι Πράσινοι κατάφεραν επίσης να περάσουν το εκλογικό όριο και να εξασφαλίσουν δύο έδρες στο κοινοβούλιο του κρατιδίου, πετυχαίνοντας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το καλύτερο μέχρι σήμερα αποτέλεσμά τους στη Σαξονία-Άνχαλτ.
REUTERS/Fabrizio Bensch
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος θα κυβερνήσει;
Το εκλογικό αποτέλεσμα δημιουργεί πλέον έναν εξαιρετικά δύσκολο γρίφο για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Η AfD εμφανίζεται να εξασφαλίζει 39 από τις 83 έδρες, ενώ για την απόλυτη πλειοψηφία απαιτούνται 42. Το BSW, το οποίο οριακά περνά το εκλογικό όριο του 5%, εκτιμάται ότι καταλαμβάνει τέσσερις έδρες.
Προεκλογικά, ο Ούλριχ Ζίγκμουντ είχε ξεκαθαρίσει ότι θα επιθυμούσε να κυβερνήσει μόνο με απόλυτη πλειοψηφία. Το βράδυ των εκλογών, ωστόσο, μίλησε για «απλωμένο χέρι» προς τα άλλα κόμματα, χωρίς να εγκαταλείψει τις πολιτικές του θέσεις.
«Ως δημοκράτης, κρατώ πάντα το χέρι μου απλωμένο προς τα άλλα κόμματα», δήλωσε στο ARD, διευκρινίζοντας ότι αυτό αφορά εκείνους που είναι διατεθειμένοι να στηρίξουν μια σαφή πολιτική αλλαγή.
«Γράψαμε ιστορία σε αυτό το κρατίδιο», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι δεν πρόκειται να αλλάξει τις θέσεις της AfD προκειμένου να εξασφαλίσει συμμετοχή στην εξουσία.
Η Βάιντελ ανοίγει την πόρτα στο CDU
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η συμπρόεδρος της AfD σε ομοσπονδιακό επίπεδο, Αλίς Βάιντελ, η οποία χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ιστορικό» και «απολύτως σαφή εντολή διακυβέρνησης».
«Είμαστε δημοκράτες. Μιλάμε με όλους», δήλωσε στο ZDF, υποστηρίζοντας ότι η AfD δεν θα υψώσει «τείχος αποκλεισμού» απέναντι στα άλλα κόμματα.
Η Βάιντελ στράφηκε μάλιστα ευθέως προς το CDU, χρησιμοποιώντας το εκλογικό αποτέλεσμα για να επιτεθεί στην πολιτική του πορεία.
«Δείτε τι συνέβη στην CDU. Είναι ακριβώς αυτό που προβλέπω εδώ και χρόνια. Η CDU δεν πρόκειται να κερδίσει ξανά εκλογές», ανέφερε.
Ωστόσο, η ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών εξακολουθεί να απορρίπτει το ενδεχόμενο συνεργασίας με την AfD.
Οι «κόκκινες γραμμές» των άλλων κομμάτων
Η γενική γραμματέας της CDU, Φραντσίσκα Χόπερμαν, δήλωσε ότι δεν βλέπει κανένα περιθώριο σύγκλισης με την AfD, ενώ χαρακτήρισε δύσκολη ακόμη και μια συνεργασία με την Αριστερά.
Από την πλευρά του, ο αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ ξεκαθάρισε ότι το SPD δεν πρόκειται να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με την AfD.
«Δεν θα απλώσουμε το χέρι στην AfD», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι στόχος πρέπει να είναι ο σχηματισμός πλειοψηφίας με τις δημοκρατικές δυνάμεις.
Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU στην Bundestag, Τόρστεν Φράι, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «σημείο καμπής για τη χώρα», επισημαίνοντας ότι για πρώτη φορά ένα κόμμα που έχει χαρακτηριστεί ακροδεξιό εξτρεμιστικό από την υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος του κρατιδίου συγκεντρώνει τόσο υψηλό ποσοστό.
Την ίδια ώρα, η Αριστερά απορρίπτει οποιαδήποτε συνεργασία με την AfD, αλλά δηλώνει έτοιμη να συζητήσει με το CDU για τη δημιουργία μιας διαφορετικής πλειοψηφίας.
Το BSW κρατά το κλειδί
Το κόμμα που ενδέχεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο είναι το BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ, το οποίο κινείται οριακά πάνω από το εκλογικό όριο.
Η επικεφαλής του ψηφοδελτίου, Κλάουντια Βίτιχ, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο επιμέρους συνεργασίας με την AfD, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν ζητήματα στα οποία τα δύο κόμματα συγκλίνουν.
«Εάν, όπως δείχνουν οι σημερινές προβολές και δημοσκοπήσεις, το 44% των ψηφοφόρων επέλεξε την AfD, τότε θα ήταν εντελώς αντιδημοκρατικό να μην συμμετέχει με κάποιον τρόπο στη διακυβέρνηση», δήλωσε.
Ωστόσο, η ομοσπονδιακή επικεφαλής του BSW, Αμίρα Μοχάμεντ Άλι, πρότεινε έναν «τρίτο δρόμο»: ούτε τον υποψήφιο της AfD Ούλριχ Ζίγκμουντ ούτε τον υποψήφιο του CDU Σβεν Σούλτσε, αλλά ένα πρόσωπο κοινής αποδοχής που θα μπορούσε να αναζητά διαφορετικές πλειοψηφίες ανάλογα με το ζήτημα.
Βαριά ήττα για το CDU – μήνυμα και προς το Βερολίνο
Ο Σβεν Σούλτσε παραδέχθηκε ότι το CDU υπέστη «ήττα» στη Σαξονία-Άνχαλτ και αναγνώρισε ότι το αποτέλεσμα αποτελεί μήνυμα που ξεπερνά τα όρια του συγκεκριμένου κρατιδίου.
«Οι πολίτες μάς έστειλαν ένα σαφές μήνυμα, το οποίο, κατά τη γνώμη μου, ξεπερνά τα όρια της Σαξονίας-Άνχαλτ», δήλωσε.
Ανάλογη ήταν η αποτίμηση του Κλίνγκμπαϊλ για το SPD. Παρότι το κόμμα διατήρησε περίπου τα ποσοστά του 2021, ο αντικαγκελάριος αναγνώρισε ότι το αποτέλεσμα αποτελεί μήνυμα προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στο Βερολίνο.
«Είναι ένας λόγος για να σκεφτούμε και την πολιτική που ασκούμε εδώ στο Βερολίνο, καθώς και την πορεία των μεταρρυθμίσεων της ομοσπονδιακής κυβέρνησης», είπε.
Η AfD πανηγυρίζει, οι αντίπαλοί της αναζητούν απαντήσεις
Το εκλογικό αποτέλεσμα έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε ολόκληρο το γερμανικό πολιτικό σκηνικό.
Η AfD βλέπει στη Σαξονία-Άνχαλτ μια ιστορική εντολή για διακυβέρνηση, ενώ CDU, SPD, Πράσινοι και Αριστερά βρίσκονται αντιμέτωποι με την πολύ δύσκολη εξίσωση της δημιουργίας μιας πλειοψηφίας χωρίς τη συμμετοχή της AfD.
Η νέα κρατιδιακή Βουλή πρέπει να συνεδριάσει το αργότερο έως τις 6 Οκτωβρίου, δηλαδή μέσα σε 30 ημέρες από τις εκλογές. Δεν υπάρχει, ωστόσο, συγκεκριμένη προθεσμία για την εκλογή νέου υπουργού-προέδρου, γεγονός που αφήνει ανοιχτό ένα παρατεταμένο διάστημα διαπραγματεύσεων.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Σαξονία-Άνχαλτ ξυπνά σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό τοπίο: η AfD έχει πλέον καταγράψει πρωτοφανή εκλογική δύναμη, το CDU υπέστη συντριπτικές απώλειες και τα υπόλοιπα κόμματα καλούνται να αποφασίσουν μέχρι πού φτάνουν οι «κόκκινες γραμμές» τους για να μπορέσουν να σχηματίσουν κυβέρνηση.