Σε διπλωματική αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο εξελίχθηκε η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με θέμα τις «Αναδυόμενες Τεχνολογίες και τη Θαλάσσια Ασφάλεια», υπό την ελληνική Προεδρία.
Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αχμέντ Γιλντίζ, απαντώντας στις αναφορές του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, υποστήριξε ότι «το Συμβούλιο αυτό δεν είναι δικαστήριο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών» και ότι «ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει». Υπερασπίστηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, τονίζοντας ισχυριζόμενος ότι «βρίσκεται σε ισχύ από το 2019», ενώ σημείωσε ότι η πρόσφατη κοινοβουλευτική ενέργεια στη Λιβύη αντανακλά την υποστήριξη του λιβυκού λαού προς αυτό.
Ο Τούρκος Μόνιμος Αντιπρόσωπος υποστήριξε ότι το μνημόνιο «δεν καθορίζει ούτε προδικάζει τα δικαιώματα κρατών που δεν συμμετέχουν σε αυτό», ενώ αναφερόμενος στα ελληνικά νησιά δήλωσε ότι «η Τουρκία δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό ή την κυριαρχία αυτών των νησιών». Όπως ανέφερε, «το νομικό ζήτημα είναι διαφορετικό. Αφορά την επήρεια που πρέπει να αποδίδεται στα νησιά κατά την οριοθέτηση επικαλυπτόμενων θαλάσσιων διεκδικήσεων». Επικαλέστηκε τη διεθνή νομολογία περί μη αυτόματης πλήρους επήρειας των νησιών και υπενθύμισε ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, επανέφερε την πρόταση Ερντογάν για Διάσκεψη της Ανατολικής Μεσογείου, με αναφορά στα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και της αυτοαποκαλούμενης «τδβκ».
Απαντώντας στις τουρκικές αιτιάσεις, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, επανέλαβε την ελληνική θέση ότι «η Ελλάδα απορρίπτει κατηγορηματικά το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για τη θαλάσσια οριοθέτηση», υπογραμμίζοντας ότι «αντιβαίνει τόσο στη γεωγραφία όσο και στο διεθνές δίκαιο». Τόνισε ότι η πρόσφατη φερόμενη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα ως «άκυρου και ανυπόστατου» και ότι «δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα». «Η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί. Δεν πρόκειται για σύνθημα», τόνισε, προσθέτοντας ότι «ούτε μπορεί μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτου κράτους».
Η κ. Μπαλτά υπογράμμισε ακόμη ότι «το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, προκειμένου να εξυπηρετούνται μονομερείς διεκδικήσεις», επικαλούμενη τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης της Ελλάδας με την Ιταλία και την Αίγυπτο. Απαντώντας στην τουρκική αιτίαση για τη συζήτηση των θαλάσσιων οριοθετήσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας, επισήμανε ότι «ο σεβασμός του Δικαίου της Θάλασσας βρίσκεται στον πυρήνα» της θαλάσσιας ασφάλειας, προσθέτοντας ότι «η υπενθύμιση των κανόνων που διέπουν τις θάλασσές μας δεν συνιστά κατάχρηση του Συμβουλίου. Αποτελεί τον ίδιο τον σκοπό του».
Ο Τούρκος Μόνιμος Αντιπρόσωπος επανήλθε τονίζοντας ότι «απαιτούνται ουσιαστικές διαπραγματεύσεις» και ότι ελπίζει ότι θα γίνουν το συντομότερο δυνατό.
Η κ. Μπαλτά, στην τριτολογία της, υπογράμμισε ότι «η Ελλάδα έχει επιδιώξει με συνέπεια σχέσεις καλής γειτονίας με την Τουρκία, βασισμένες στον αμοιβαίο σεβασμό, στο διεθνές δίκαιο και στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».
«Παραμένουμε προσηλωμένοι στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, ωστόσο ο ουσιαστικός διάλογος απαιτεί σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στην κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα», κατέληξε.
Reuters-δηλώσεις Κυρ. Μητσοτάκη: Ο πρωθυπουργός χαρακτηρίζει «άκυρο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε, μιλώντας σήμερα στο πρακτορείο Reuters, ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι «κατάφωρα παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο», προσθέτοντας ότι «αγνοεί πλήρως τη γεωγραφία».
Στις δηλώσεις του στο πρακτορείο, καθώς η Ελλάδα ολοκληρώνει την προεδρία στης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε επίσης μια επείγουσα «διεθνή εκεχειρία» για την προστασία της ναυτιλίας στη Μαύρη Θάλασα, μετά τη βύθιση ενός ελληνόκτητου πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων την Τετάρτη.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο «αγνοεί πλήρως τη γεωγραφία, την πραγματικότητα ότι υπάρχουν ελληνικά νησιά – φαίνεται ότι εξαφανίζονται εντελώς κατά την άποψη της Τουρκίας και της Λιβύης» είπε ο πρωθυπουργός, κατηγορώντας τις δύο χώρες ότι επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα «τετελεσμένο γεγονός», που αγνοεί τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Μετά τη συμφωνία μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας το 2019 η Ελλάδα χορήγησε άδεια σε κοινοπραξία με επικεφαλής τη Chevron για έρευνες φυσικού αερίου ανοιχτά της Κρήτης. Ο κ. Μητσοτάκης διαβεβαίωσε ότι «δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος να αμφισβητηθούν με οποιονδήποτε τρόπο αυτές οι έρευνες».
Σημειώνοντας ότι η Λιβύη και η Ελλάδα είναι «φυσικοί γείτονες», ο πρωθυπουργός προέτρεψε την αφρικανική χώρα να διαπραγματευθεί απευθείας με την Αθήνα και να αντιμετωπίσει αυτές τις συζητήσεις «πολύ, πολύ σοβαρά».
Επιθέσεις σε πλοία στη Μαύρη Θάλασσα
Ο πρωθυπουργός μίλησε στο Reuters, αφού προήδρευσε στη συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας για την ασφάλεια στη θάλασσα, λίγες μόλις ώρες από όταν ένα ελληνικό πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων βυθίστηκε, αφού χτυπήθηκε από μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη στα ανοιχτά της Βουλγαρίας, στο πιο πρόσφατο πλήγμα εναντίον πλοίων στην περιοχή αυτή, τον τελευταίο μήνα.
«Χρειαζόμαστε κάποιου είδους διεθνή εκεχειρία σε ό,τι αφορά την ελευθερία της ναυσιπλοΐας», είπε, σημειώνοντας ότι αποτελεί «ύψιστη προτεραιότητα» να επιτραπεί η εξαγωγή σιτηρών από την περιοχή αυτή μέσω της Μαύρης Θάλασσας. «Οι Έλληνες εφοπλιστές θα ήταν οι πρώτοι που θα ξανάρχιζαν το εμπόριο στη Μαύρη Θάλασσα, και από την Ουκρανία, εφόσον ήταν εγγυημένη η ασφαλής διέλευση» είπε, επισημαίνοντας το αυξημένο κόστος για τη ναυτιλία, δεδομένου ότι τα έξοδα ναύλωσης και ασφάλισης «έχουν εκτοξευτεί στα ύψη».
Για την Ουκρανία, είπε ότι εξαρτάται οικονομικά από τις εξαγωγές των προϊόντων της. «Είχαν μια εξαιρετική σοδειά, αλλά τα σιτηρά περιμένουν τώρα στα σιλό, κινδυνεύοντας να σαπίσουν. Δυστυχώς, προς το παρόν η Ρωσία δεν φαίνεται ότι ενδιαφέρεται να εμπλακεί σε μια ουσιαστική συζήτηση», πρόσθεσε.
Ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα
Ο Μητσοτάκης κάλεσε, επίσης, την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει τη ναυτική αποστολή Aspides για την προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, η οποία ξεκίνησε το 2024 για την προστασία από επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, που ευθυγραμμίζονται με το Ιράν.
«Το επιχείρημά μου είναι απλό: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφέρον να έχει μια συγκεκριμένη παρουσία» με επιχειρησιακά μέσα σε αυτό το μέρος του κόσμου και «χρειαζόμαστε τη συμμετοχή περισσότερων χωρών στην αποστολή Aspides», είπε στο Reuters. Σημείωσε ότι η Ελλάδα, η Ιταλία και η Γαλλία έχουν αναπτύξει «μέσα» στο πλαίσιο της αποστολής αυτής, αλλά αυτό «σαφώς δεν είναι αρκετό».
«Αν πραγματικά θέλουμε να στείλουμε στις χώρες του Κόλπου το μήνυμα ότι αντιμετωπίζουμε με σοβαρότητα την ασφάλειά τους, αλλά προστατεύουμε, επίσης, τις κρίσιμες αρτηρίες και πλωτές οδούς που είναι απολύτως αναγκαίες για το ευρωπαϊκό εμπόριο, θα πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να αναπτύξουμε περισσότερα μέσα σε αυτό το μέρος του κόσμου», είπε ο πρωθυπουργός.
Όταν ρωτήθηκε για την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να άρει τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επαναβεβαίωσε τη στήριξη της Ελλάδας στις κυρώσεις σε βάρος της Μόσχας.
«Πιστεύουμε ότι πρέπει να ασκήσουμε οικονομική πίεση και να επιβάλουμε περισσότερο οικονομικό πόνο στη Ρωσία, ώστε να στείλουμε ένα πολύ σαφές μήνυμα, ότι όσο παρατείνουν αυτόν τον πόλεμο (σ.σ. στην Ουκρανία), θα υφίστανται πολύ συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες», είπε.