Οι πρόσφατες εικόνες από τη Θέουτα, τον ένα από τους δύο θυλάκους της Ισπανίας στο έδαφος του Μαρόκου, προκάλεσαν σοκ, προβληματισμό και σοβαρά ερωτήματα. Ορισμένα από αυτά επιλέξαμε να θέσουμε σε συναδέλφους δημοσιογράφους που βιώνουν από πολύ πιο κοντά και σε καθημερινή βάση την κατάσταση που επικρατεί.
«Θεωρώ ότι πρόκειται κυρίως για πολιτική και διπλωματική κρίση και όχι για μεταναστευτική», μας είπε η Λούρδες Πέρες, αναπληρώτρια διευθύντρια της «El Correo» – συμπληρώνοντας, πάντως, ότι οι ανθρωπιστικές συνέπειες είναι υπαρκτές, μεταξύ αυτών και οι περίπου 1.000 ασυνόδευτοι ανήλικοι που βρίσκονται στη Θέουτα και χρειάζονται προστασία και φροντίδα. Η ίδια έδειξε σαφώς προς την κατεύθυνση του καθεστώτος του Μαρόκου, ξεκαθαρίζοντας πως από αυτό εξαρτάται κυρίως να μην εκδηλωθούν τέτοια φαινόμενα.
«Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν τουλάχιστον είκοσι προειδοποιήσεις για το ενδεχόμενο να σημειωθούν μαζικές μετακινήσεις στα σύνορα», σημείωσε, υπονοώντας ότι δεν επρόκειτο για κεραυνό εν αιθρία. Υπογράμμισε, παράλληλα, ότι υπάρχουν σαφείς ομοιότητες με το προηγούμενο του 2021, το οποίο χρέωσε επίσης στη στάση του Μαρόκου, που αξιοποίησε τους μετανάστες ως μέσο πίεσης προς τη Μαδρίτη.
Αντίθετη άποψη εκφράζει ο Βισάμ ελ Μπουζνταϊνί, αρχισυντάκτης της «Médias24» του Μαρόκου. Θεωρεί ότι «από δημοσιογραφικής σκοπιάς, η έκταση του φαινομένου αποτέλεσε έκπληξη», ενώ ισχυρίστηκε πως τα σύνορα σε εκείνο το σημείο φυλάσσονται πολύ αυστηρά και με στενή συνεργασία ανάμεσα σε Ραμπάτ και Μαδρίτη. Επέμεινε δε ότι τα μέτρα δεν είχαν χαλαρώσει, απλώς το κύμα ήταν τόσο μεγάλο που οι Αρχές δεν μπόρεσαν να το ανακόψουν – παραπέμποντας και στην ελληνική εμπειρία του 2015.
Οσο για τις κατηγορίες που διατυπώνονται στην Ισπανία κατά του Μαρόκου, ο ίδιος θεωρεί πως αποτελούν «κυρίως προέκταση της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ισπανία. Επειτα από περισσότερα από οκτώ χρόνια διακυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ, η αντιπολίτευση έχει προφανές πολιτικό συμφέρον να παρουσιάσει την κρίση ως αποτυχία της μεταναστευτικής πολιτικής του και της προσέγγισής του με το Ραμπάτ».
Η άποψη ότι το Μαρόκο χρησιμοποίησε τις μεταναστευτικές ροές ως μέσο πολιτικής πίεσης «δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της συνεργασίας μεταξύ Μαρόκου και Ισπανίας», μας είπε και ο Μουσταφά Τόσα, γαλλομαροκινός δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής ο οποίος έχει έδρα το Παρίσι.
«Από το 2022 και μετά, με τον νέο διμερή οδικό χάρτη συνεργασίας, το Μαρόκο οικοδόμησε μια στρατηγική σχέση με την Ισπανία, βασισμένη στην εμπιστοσύνη και στα απτά αποτελέσματα. Το Μαρόκο είναι η χώρα που έχει εξαρθρώσει τα περισσότερα δίκτυα διακίνησης μεταναστών στον κόσμο και έχει επενδύσει σημαντικά στη διαχείριση των συνόρων του. Οσοι κατηγορούν το Μαρόκο παραβλέπουν ότι είναι η χώρα που επωμίζεται το μεγαλύτερο ανθρώπινο, οικονομικό και επιχειρησιακό κόστος της προστασίας αυτών των συνόρων», υπογράμμισε.
Οσον αφορά τη στάση των εταίρων της Ισπανίας στην ΕΕ απέναντι στον Σάντσεθ, η Λούρδες Πέρες εκτίμησε πως «αρκετοί ευρωπαίοι ηγέτες αξιοποίησαν αυτή την κρίση και για να του στείλουν πολιτικό μήνυμα, επειδή έχει επιλέξει κατά καιρούς να ακολουθήσει ιδιαίτερες θέσεις όχι μόνο στο μεταναστευτικό αλλά και σε άλλα ευρωπαϊκά ζητήματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα σήμερα να βρίσκεται αρκετά απομονωμένος μέσα στην ΕΕ».
Η ίδια, τέλος, αναφερόμενη στον ρόλο που έπαιξε η προηγηθείσα νομιμοποίηση μεταναστών από την ισπανική κυβέρνηση, είπε: «Δόθηκε νόμιμο καθεστώς σε ανθρώπους που ήδη ζούσαν και εργάζονταν στην Ισπανία, αλλά βρίσκονταν χωρίς χαρτιά. Το μέτρο αυτό υποστηρίχθηκε τόσο από την Καθολική Εκκλησία όσο και από τις εργοδοτικές οργανώσεις. Κατά τη γνώμη μου, αυτή δεν είναι η ουσία του προβλήματος. Αν υπάρχουν άνθρωποι που συμβάλλουν ήδη στην οικονομία και την κοινωνία μας, πρέπει να τους δώσουμε έναν νόμιμο τρόπο ένταξης».
«Θα ήταν υπερβολικό να υποστηρίξει κανείς ότι η ισπανική νομιμοποίηση εξηγεί από μόνη της τα γεγονότα στη Θέουτα. Θα ήταν, όμως, εξίσου μη ρεαλιστικό να αγνοήσει τον συμβολικό παράγοντα έλξης που δημιούργησε», θεωρεί από την πλευρά του ο μαροκινός δημοσιογράφος, Βισάμ ελ Μπουζνταϊνί.
«Κάθε ανακοίνωση μαζικής νομιμοποίησης δημιουργεί έναν παράγοντα έλξης, τον οποίο εκμεταλλεύονται αμέσως τα κυκλώματα διακινητών και οι οργανωμένες εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», συμφωνεί και ο Μουσταφά Τόσα.
Χθες, η ισπανική αστυνομία ανακοίνωσε την εξάρθρωση μεγάλου δικτύου διακίνησης μεταναστών και ναρκωτικών μεταξύ Ισπανίας – Αλγερίας, ενώ η κυβέρνηση Σάντσεθ έδωσε διορία έως την Κυριακή στην Ιταλία να άρει τη μονομερή αναστολή της Σένγκεν, προειδοποιώντας για αντίμετρα. «Δεν δεχόμαστε τελεσίγραφα», απάντησε η Ρώμη, ανακοινώνοντας διατήρηση του μέτρου τουλάχιστον μέχρι τις 15 Αυγούστου.