Αποφασισμένη να «απαιτήσει αλληλεγγύη από όλα τα κράτη – μέλη της ΕΕ», κατά δήλωση του υπουργού Εξωτερικών της, Χοσέ Μανουέλ Αλμπαρες, θα «προσέλθει» σήμερα η Ισπανία στην έκτακτη τηλεδιάσκεψη των ευρωπαίων υπουργών Εσωτερικών, την οποία συγκάλεσε η ιρλανδική προεδρία μετά τη σφοδρή κριτική την οποία άσκησαν στη Μαδρίτη 22 ευρωπαϊκά κράτη, με πρωτοβουλία της Ιταλίας και της Δανίας, εξ αφορμής της μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα, και την οργισμένη απάντηση του ισπανού πρωθυπουργού.
Μια κάποια δόση αλληλεγγύης έλαβε χθες η ισπανική κυβέρνηση από την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που επιχείρησε με επιστολή της να κατευνάσει τα πνεύματα. Ομως η ένταση παραμένει στα ύψη – η επίθεση που εξαπέλυσε ο Αλμπαρες στην Ιταλία το επιβεβαιώνει. Και το πιθανότερο είναι ότι η σημερινή τηλεδιάσκεψη θα επιβεβαιώσει την περιθωριοποίηση του Πέδρο Σάντσεθ στην ΕΕ.
Σύμφωνα άλλωστε με τις πληροφορίες, η κυβέρνηση Μελόνι σκοπεύει να ζητήσει την επιτάχυνση των διαδικασιών για τη δημιουργία κόμβων επιστροφής μεταναστών εκτός των συνόρων της ΕΕ – το μοντέλο που επιχείρησε η ίδια στην Αλβανία, αλλά με χρηματοδότηση, τουλάχιστον εν μέρει, από τις Βρυξέλλες και όχι από τους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατών. Βασική εταίρος της σε αυτή την προσπάθεια, για μία ακόμα φορά, η δανή πρωθυπουργός.
Η συμμαχία τους είναι παράξενη, γι’ αυτό και προκαλεί το ενδιαφέρον. Η Μέτε Φρεντέρικσεν είναι σοσιαλδημοκράτισσα, η Τζόρτζια Μελόνι συντηρητική. Η πρώτη προέρχεται από τη Σκανδιναβία, η δεύτερη από την καρδιά της Μεσογείου.
Κι εντούτοις συγκροτούν μια παράδοξη πολιτική δυάδα που όχι απλά πορεύεται χέρι χέρι στο μεταναστευτικό, αλλά επιπλέον επιχειρεί να καθορίσει την ευρωπαϊκή γραμμή: το επιβεβαίωσε η επονομαζόμενη «επιστολή των 22» μετά την κρίση στη Θέουτα, με την οποία όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, πλην της Γαλλίας, της Πορτογαλίας, του Λουξεμβούργου, της Ιρλανδίας και φυσικά της Ισπανίας, συνέδεσαν την εισβολή 50.000 μεταναστών από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακο της Θέουτα, την περασμένη Πέμπτη, με τη μαζική νομιμοποίηση μεταναστών που ήδη ζούσαν και εργάζονταν στην Ισπανία, την οποία ξεκίνησε η κυβέρνηση Σάντσεθ πριν από μήνες.
Κάπως ποιητικά, η «Corriere della Sera» χαρακτήριζε χθες τις Μελόνι και Φρεντέρικσεν «Θέλμα και Λουίζ» της λεγόμενης «εξωτερικής διάστασης» του μεταναστευτικού – «χωρίς βέβαια το μοιραίο τέλος της κινηματογραφικής ιστορίας», έσπευσε να διευκρινίσει.
Σύμφωνα πάντα με την ιταλική εφημερίδα, όλα ξεκίνησαν στις Βρυξέλλες, σχεδόν πριν από τέσσερα χρόνια, σε μια διμερή συνάντηση για τις μεταναστευτικές πολιτικές. Η προσωπική χημεία ήταν άμεση, αποτέλεσμα του πολιτικού πραγματισμού που η Μελόνι αναγνωρίζει στη «συναδέλφισσά της της Αριστεράς». Οι δυο τους οικοδόμησαν έτσι μια προσωπική σχέση, με συχνές τηλεφωνικές επικοινωνίες και ανταλλαγή μηνυμάτων.
Στη συνέχεια ήρθαν οι κοινές πρωτοβουλίες και οι προπαρασκευαστικές συναντήσεις, που σταδιακά εξελίχθηκαν σε ένα διευρυμένο σχήμα με τη συμμετοχή 15 χωρών, την «ομάδα φίλων» για τη μετανάστευση, που συνεδριάζει πριν από τις συνόδους στις Βρυξέλλες.
Ιταλία και Δανία, προσυπογράφει η «Repubblica», πιέζουν για την άμεση εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού για τις επιστροφές, μέσω «πιλοτικών προγραμμάτων» που θα υλοποιηθούν σύντομα και κυρίως μέσω μιας φόρμουλας που έχει ήδη συζητηθεί: κοινά κέντρα επιστροφής σε τρίτες χώρες – τη Ρουάντα, την Ουγκάντα ή χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που βρίσκονται σήμερα εκτός Ενωσης – με επιμερισμό του κόστους.
Ο στόχος, σύμφωνα με τις πηγές της εφημερίδας, είναι να ολοκληρωθούν οι πρώτες διαπραγματεύσεις έως το τέλος του 2026, ώστε να καταστεί δυνατή η λειτουργία ορισμένων δομών ήδη από την επόμενη χρονιά. Τη χρονιά δηλαδή που η Ιταλία θα διεξαγάγει βουλευτικές εκλογές. Το χρονοδιάγραμμα αυτό, πάντως, προωθεί δημόσια και ο έλληνας Πρωθυπουργός.
Η κρίση στη Θέουτα έληξε γρήγορα. Μέσα σε ένα 48ωρο οι περισσότεροι από τους 50.000 μετανάστες που είχαν περάσει παράνομα τα σύνορα επέστρεψαν στο Μαρόκο. Ο πρόεδρος της Θέουτα εκτίμησε χθες ότι στην αυτόνομη πόλη παραμένουν 3.000-5.000 παράτυποι μετανάστες. Σε αντίθεση με «άλλες περιοχές της Ευρώπης», απέναντι στις οποίες «η Ισπανία στάθηκε πάντα αλληλέγγυα», η Θέουτα και η Μελίγια, που άλλωστε υπόκεινται σε ειδικούς συνοριακούς κανόνες, «ουδέποτε αποτέλεσαν απειλή για τη Ζώνη Σένγκεν», δήλωσε χθες ο ισπανός υπουργός Εξωτερικών.
Ο Αλμπαρες δεν δίστασε να περάσει στην αντεπίθεση έναντι της Ιταλίας, η οποία ανέστειλε την Παρασκευή την ελεύθερη μετακίνηση με την Ισπανία: υπήρξαν περίοδοι κατά τις οποίες «η Ιταλία κατακλύστηκε από παράτυπους μετανάστες», δήλωσε, αναφερόμενος σε «επανειλημμένες κρίσεις στο νησί της Λαμπεντούζα».
«Είναι η χώρα με τις περισσότερες παράτυπες αφίξεις στην Ευρώπη και δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί την κατάσταση, όπως έκανε η Ισπανία», πρόσθεσε δηκτικά. Στην επιστολή που απηύθυνε χθες στον Πέδρο Σάντσεθ, ενώ οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των «27» στις Βρυξέλλες προετοίμαζαν με συνεδρίασή τους – «συνεδρία ομαδικής θεραπείας» τη χαρακτήρισε το Politico – τη σημερινή σύνοδο, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε στήριξη στην Ισπανία, αναγνωρίζοντας την ανάγκη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, αλλά τόνισε ότι η κρίση στη Θέουτα δείχνει την ανάγκη αυστηρότερης φύλαξης των εξωτερικών συνόρων, ενίσχυσης της συνεργασίας με το Μαρόκο, καταπολέμησης των διακινητών και επιτάχυνσης των επιστροφών.