Ευρωπαϊκή Ένωση και Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας πρωτοβουλίας που ανακοινώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας της Ευρώπης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Το φιλόδοξο πρόγραμμα, ύψους 30 δισ. ευρώ, προβλέπει τη δημιουργία επτά υπερσύγχρονων «gigafactories» AI.
Η πρωτοβουλία στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης από αμερικανικούς και κινεζικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, ενώ θέτει τα θεμέλια για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς ευρωπαϊκών εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Το επενδυτικό σχέδιο θα χρηματοδοτηθεί με 10 δισ. ευρώ δημόσιων πόρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη. Στόχος είναι να κινητοποιηθούν επιπλέον 20 δισ. ευρώ από ιδιωτικές επενδύσεις της βιομηχανίας και διεθνών επενδυτών.
Οι επτά εγκαταστάσεις θα λειτουργήσουν ως υπερυπολογιστικά κέντρα νέας γενιάς. Θα διαθέτουν χιλιάδες προηγμένους επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης, υποδομές cloud, υπερυψηλής ταχύτητας δίκτυα και ενεργειακά αποδοτικά data centers.
Αυτές οι μονάδες θα αποτελέσουν τη βασική υποδομή για την εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και άλλων προηγμένων συστημάτων AI.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει οι νέες υποδομές να είναι προσβάσιμες όχι μόνο σε μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και σε startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και δημόσιους οργανισμούς. Έτσι, επιδιώκεται η επιτάχυνση της καινοτομίας σε όλη την ευρωπαϊκή οικονομία.
Διαδικασία επιλογής και χρονοδιάγραμμα
Η πρόσκληση ενδιαφέροντος απευθύνεται σε κοινοπραξίες που θα συνδυάζουν δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Κάθε gigafactory θα εγκατασταθεί σε ένα μόνο κράτος-μέλος, ωστόσο οι επιμέρους υποδομές της μπορούν να αναπτυχθούν σε περισσότερες από μία τοποθεσίες εντός της ίδιας χώρας.
Οι αιτήσεις θα παραμείνουν ανοικτές έως τις 12 Νοεμβρίου. Οι πρώτες επιλογές αναμένονται στις αρχές του 2027, με στόχο η κατασκευή να ξεκινήσει άμεσα και οι πρώτες μονάδες να τεθούν σε λειτουργία μέσα σε περίπου 18 μήνες από την έναρξη των έργων.
Στάδια χρηματοδότησης και ενδιαφέρον χωρών
Η χρηματοδότηση θα υλοποιηθεί σε δύο φάσεις. Αρχικά θα επιλεγούν τέσσερα έργα, που θα λάβουν έως 500 εκατ. ευρώ δημόσιας στήριξης το καθένα, εφόσον διαθέτουν υπολογιστική ισχύ αντίστοιχη με το ισχυρότερο σημερινό κέντρο τεχνητής νοημοσύνης της Ευρώπης.
Στη δεύτερη φάση θα επιλεγούν ακόμη τρία έργα, με δυνατότητα χρηματοδότησης έως και 1 δισ. ευρώ το καθένα, εφόσον αναπτύξουν υποδομές με διπλάσια υπολογιστική ισχύ από το σημερινό ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς.
Η Ισπανία έχει ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον να φιλοξενήσει μία από τις επτά εγκαταστάσεις. Προβάλλει ως πλεονεκτήματα το χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, την εκτεταμένη ανάπτυξη δικτύων 5G, τις στρατηγικές διασυνδέσεις μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων με την Αμερική και την Αφρική, την ισχυρή δημόσια υποδομή υπερυπολογιστών και το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Με αυτή την πρωτοβουλία, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να διαμορφώσει το δικό της οικοσύστημα AI. Στόχος είναι η ανάπτυξη των τεχνολογιών που θα καθορίσουν την οικονομία και την αγορά εργασίας των επόμενων δεκαετιών να στηρίζεται σε ισχυρή ευρωπαϊκή βάση, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από εταιρείες όπως η OpenAI, η Google, η Microsoft ή κινεζικούς τεχνολογικούς ομίλους.