Τα πρώιμα σημάδια που… δείχνουν Πάρκινσον – Η νόσος αρχίζει να δίνει τα πρώτα της σημάδια αρκετά χρόνια πιρν από τα συμπώματα

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε συνδέσει συγκεκριμένα συμπτώματα με συγκεκριμένα νοσήματα. Οπως για παράδειγμα ότι το τρέμουλο (τρόμος) συνδέεται με το Πάρκινσον. Ομως, νεότερα δεδομένα μαρτυρούν ότι η νόσος μπορεί να δίνει τα πρώτα σημάδια της πολύ πριν εκδηλωθούν τα συνήθη κινητικά συμπτώματα – όπως είναι η μυϊκή δυσκαμψία και η επιβράδυνση των κινήσεων.

Ακόμη πιο παράδοξο, όμως, είναι το γεγονός ότι πρόκειται για ενοχλήσεις φαινομενικά άσχετες με την εν λόγω πάθηση, όπως η δυσκοιλιότητα, η μειωμένη όσφρηση, οι διαταραχές του ύπνου αλλά και ανεπαίσθητες αλλαγές στον τρόπο που περπατά κάποιος.

Πιο συγκεκριμένα, τρεις πρόσφατες μελέτες επιχειρούν να χαρτογραφήσουν αυτή την πρόδρομη περίοδο της νόσου, αναζητώντας συνδυασμούς συμπτωμάτων και συμπεριφορικών αλλαγών που συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα μελλοντικής διάγνωσης. Και παρότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι όποιος εμφανίζει ένα από αυτά τα σημάδια θα αναπτύξει Πάρκινσον, αναδεικνύουν τη σημασία της συνδυαστικής αξιολόγησης ενοχλήσεων που εκ πρώτης όψεως δεν «κολλάνε».

Τρία μη κινητικά χαρακτηριστικά

Στην πρώτη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025, ερευνητές από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και συνεργαζόμενα αμερικανικά ιδρύματα παρακολούθησαν 6.108 άνδρες, αξιολογώντας επανειλημμένα χαρακτηριστικά που ενδέχεται να προηγούνται της νόσου. Η έρευνα διήρκεσε κατά μέσο όρο 3,4 χρόνια, διάστημα κατά το οποίο 103 συμμετέχοντες διαγνώστηκαν με Πάρκινσον.

Οι επιστήμονες εστίασαν σε τρία μη κινητικά χαρακτηριστικά: τη δυσκοιλιότητα, τη διαταραχή συμπεριφοράς κατά τον ύπνο REM (φάση του ύπνου κατά την οποία τα όνειρα είναι πολύ «ζωντανά») και μειωμένη όσφρηση. Τι διαπίστωσαν; Η συνύπαρξη και των τριών συνδέθηκε με 23 φορές υψηλότερο κίνδυνο διάγνωσης Πάρκινσον μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, σε σύγκριση με τους άνδρες που δεν εμφάνιζαν κανένα από αυτά τα χαρακτηριστικά.

Οκτώ πρόδρομα χαρακτηριστικά

Μια δεύτερη, πολύ μεγαλύτερη μελέτη, που δημοσιεύθηκε την ίδια χρονιά στο επιστημονικό «npj Parkinson’s Disease», αξιοποίησε δεδομένα από τη βρετανική βιοϊατρική βάση UK Biobank. Οι ερευνητές, με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Fudan της Κίνας, εξέτασαν 501.475 ανθρώπους χωρίς διάγνωση Πάρκινσον κατά την έναρξη της μελέτης και αξιολόγησαν οκτώ πιθανά πρόδρομα χαρακτηριστικά – κατάθλιψη, διαταραχή συμπεριφοράς στον ύπνο REM, ακράτεια ούρων, στυτική δυσλειτουργία στους άνδρες, δυσκοιλιότητα, άγχος, ορθοστατική υπόταση και απώλεια όσφρησης.

Η παρουσία τουλάχιστον τριών από αυτά τα χαρακτηριστικά συνδέθηκε με 3,12 φορές υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου στους άνδρες και 2,71 φορές υψηλότερο στις γυναίκες, σε σύγκριση με όσους δεν εμφάνιζαν κανένα.

Η συσχέτιση ήταν ακόμη ισχυρότερη όταν η διάγνωση έγινε μέσα στα πρώτα έξι χρόνια παρακολούθησης, καθώς ο κίνδυνος ήταν 10,5 φορές υψηλότερος για όσους είχαν τουλάχιστον τρία πρόδρομα χαρακτηριστικά. Μετά την εξαετία, όμως, η συσχέτιση αυτή δεν καταγράφηκε.

Πέντε χαρακτηριστικά της βάδισης

Οι ανακαλύψεις, πάντως, δεν σταματούν εδώ. Μία ακόμη έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 στο «Journal of Neural Transmission» ανέλυσε δεδομένα 73.413 συμμετεχόντων της UK Biobank, οι οποίοι φορούσαν στον καρπό τους ειδική συσκευή καταγραφής της κίνησης για επτά ημέρες. Μέσω ενός αλγορίθμου οι επιστήμονες από την Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αξιολόγησαν 17 ψηφιακούς δείκτες βάδισης και παρακολούθησαν την υγεία των συμμετεχόντων για διάστημα έως και δέκα ετών. Από τους 73.294 που δεν είχαν Πάρκινσον κατά την αρχική αξιολόγηση, οι 314 διαγνώστηκαν στη διάρκεια της παρακολούθησης.

Η ανάλυση ανέδειξε πέντε χαρακτηριστικά της βάδισης που συνδέονταν με μεταγενέστερη διάγνωση: μικρότερο αριθμό ημερήσιων βημάτων, χαμηλότερη μέγιστη ταχύτητα βάδισης, αλλαγές στην κανονικότητα των βημάτων, μικρότερη συχνότητα περπατήματος για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα χωρίς να διακόπτεται η βάδιση και περισσότερο χρόνο κατά τον οποίο τα χέρια παρέμεναν σε σταθερή θέση αντί να κινούνται φυσιολογικά κατά το βάδισμα. Οι διαφορές αυτές ήταν ανιχνεύσιμες ακόμη και 6,8 χρόνια πριν από την κλινική διάγνωση.

Είναι αξιοσημείωτο ότι στην προσπάθεια εντοπισμού βιολογικών δεικτών που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν τη νόσο πριν από την εμφάνιση των κλασικών συμπτωμάτων συμμετέχει και η Ελλάδα. Μάλιστα, η Α’ Νευρολογική Κλινική του ΕΚΠΑ στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο συμμετέχει στη διεθνή ερευνητική πρωτοβουλία PPMI (Parkinson’s Progression Markers Initiative), η οποία χρηματοδοτείται από το ίδρυμα Michael J. Fox.

Οι ερευνητικές αυτές προσπάθειες κατανόησης της εξέλιξης της νόσου έρχονται σε μια χρονική στιγμή που κάθε άλλο παρά τυχαία είναι, δεδομένου ότι τα περιστατικά Πάρκινσον αυξάνονται ραγδαίως παγκοσμίως. Είναι ενδεικτικό ότι πάνω από 10 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τη νόσο, ενώ μελέτη που δημοσιεύτηκε στο «British Medical Journal» προβλέπει αύξηση 112% από το 2021 έως το 2050. Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, έρευνα (2025) που βασίστηκε σε δεδομένα της ΗΔΙΚΑ δείχνει ότι σε μία πενταετία (2020-2025) καταγράφονται περισσότεροι από 70.000 ασθενείς, ενώ κάθε χρόνο αναφέρονται περίπου 5.000 νέες διαγνώσεις.