Η ενεργειακή αναβάθμιση ενός ακινήτου δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια. Κι αυτό διότι μπορεί να περιορίσει τα έξοδα λειτουργίας, να βελτιώσει ουσιαστικά τις συνθήκες διαβίωσης και να αυξήσει την εμπορική και μισθωτική αξία του κτιρίου. Παράλληλα, μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα όπως οι παγωμένοι τοίχοι, η υπερθέρμανση το καλοκαίρι, η υγρασία, η μούχλα και η ανομοιόμορφη θερμοκρασία μεταξύ των χώρων.
Το βασικό «μυστικό» εδώ είναι πως ενεργειακή αναβάθμιση δεν σημαίνει απλώς αγορά νέων κουφωμάτων, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών ή αντικατάσταση του λέβητα με αντλία θερμότητας. Κάθε κτίριο έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, απώλειες και ανάγκες.
Πώς μεταφράζεται αυτό; Μια παρέμβαση που είναι αποδοτική σε μια μονοκατοικία μπορεί να μην αποσβένεται σε ένα μικρό διαμέρισμα, ενώ ένα σύστημα που λειτουργεί ιδανικά σε μόνιμη κατοικία μπορεί να είναι ακατάλληλο για ένα εξοχικό που χρησιμοποιείται λίγες ημέρες τον χρόνο.
Θολό τοπίο
Επί της ουσίας πρόκειται για ένα θολό τοπίο για όσους δεν είναι γνώστες. Για τον λόγο αυτό, «ΤΑ ΝΕΑ» με τη βοήθεια του πολιτικού μηχανικού και μέλους του ΔΣ της ΠΟΜΙΔΑ, Μάνου Κρανίδη, παρουσιάζουν μέσα από 20 ερωτήσεις – απαντήσεις όλες τις πληροφορίες για τις μονώσεις, τα κουφώματα, τον φωτισμό και τα συστήματα θέρμανσης – ψύξης, προκειμένου οι ενδιαφερόμενοι ιδιοκτήτες να γνωρίζουν τι συμφέρει ανά ακίνητο αλλά και ποια λάθη κοστίζουν ακριβά.
1. Από πού προκύπτει η πραγματική εξοικονόμηση της ενέργειας;
Η πραγματική εξοικονόμηση προκύπτει από τη σωστή διάγνωση, τον συνδυασμό των κατάλληλων παρεμβάσεων, και κυρίως, τη σωστή σειρά εκτέλεσής τους.
2. Ποιο είναι το συνηθέστερο λάθος και ποια η σωστή διαδικασία;
Το συνηθέστερο λάθος είναι να ξεκινά ο ιδιοκτήτης από τα προϊόντα: να ζητά τιμή για κουφώματα, αντλία θερμότητας ή φωτοβολταϊκά χωρίς να γνωρίζει από πού χάνει ενέργεια το ακίνητο. Η σωστή διαδικασία αρχίζει με αυτοψία από μηχανικό ή ενεργειακό επιθεωρητή. Πρέπει να εξεταστούν, μεταξύ άλλων, η ηλικία και ο τρόπος κατασκευής του κτιρίου. Επιπλέον, η ύπαρξη ή όχι θερμομόνωσης, η θέση του ακινήτου μέσα στο κτίριο, οι ανάγκες σε θέρμανση, ψύξη και ζεστό νερό, αλλά και οι ώρες και ο τρόπος χρήσης του ακινήτου.
3. Ποιο είναι το βασικό «εργαλείο» στην όλη διαδικασία;
Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) αποτελεί εργαλείο ενεργειακής κατάταξης και αρχικής αξιολόγησης, αλλά δεν υποκαθιστά την αναλυτική τεχνική μελέτη και τον υπολογισμό των θερμικών και ψυκτικών φορτίων.
Δύο διαμερίσματα ίδιας επιφάνειας μπορεί να έχουν τελείως διαφορετικές ανάγκες. Το ρετιρέ επιβαρύνεται από το δώμα, το ισόγειο από το δάπεδο ή την πιλοτή, το γωνιακό διαμέρισμα από τις πολλές εξωτερικές επιφάνειες, ενώ ένα μεσαίο διαμέρισμα προστατεύεται εν μέρει από τις γειτονικές ιδιοκτησίες.
4. Ποια είναι η βάση της ενεργειακής αναβάθμισης;
Πριν επιλεγεί το νέο σύστημα θέρμανσης ή ψύξης πρέπει να περιοριστούν, στον βαθμό που είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό, οι απώλειες του κτιρίου. Διαφορετικά, ακόμη και ο αποδοτικότερος εξοπλισμός, θα καταναλώνει ενέργεια για να θερμαίνει ή να ψύχει έναν χώρο που τη χάνει διαρκώς.
5. Τι ισχύει για την εξωτερική θερμομόνωση;
Η εξωτερική θερμομόνωση περιβάλλει το κτίριο με ένα συνεχές μονωτικό κέλυφος και μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις απώλειες από την τοιχοποιία και τον φέροντα οργανισμό. Ωστόσο, τα κρίσιμα σημεία δεν είναι μόνο το πάχος και το είδος του μονωτικού υλικού. Εξίσου σημαντικά είναι η σωστή προετοιμασία της επιφάνειας, η συνέχεια της μόνωσης στις θερμογέφυρες και η προστασία της βάσης του συστήματος από υγρασία και μηχανικές καταπονήσεις.
6. Τι ισχύει για τη μόνωση δώματος και στέγης;
Σε ένα ρετιρέ ή μία μονοκατοικία, η μόνωση του δώματος ή της στέγης είναι συχνά από τις αποδοτικότερες παρεμβάσεις. Το δώμα δέχεται έντονη ηλιακή ακτινοβολία το καλοκαίρι και αποτελεί μεγάλη επιφάνεια απωλειών τον χειμώνα.
7. Ποια είναι η διαφορά θερμομόνωσης και στεγανοποίησης;
Η θερμομόνωση δεν ταυτίζεται με τη στεγανοποίηση. Η πρώτη περιορίζει τη μετάδοση θερμότητας, ενώ η δεύτερη προστατεύει από την είσοδο νερού. Σε πολλά παλαιά κτίρια απαιτείται συνδυασμένη λύση, με σωστές κλίσεις και λειτουργικές υδρορροές. Δεν πρέπει να τοποθετείται νέα στρώση πάνω σε σαθρές ή υγρές επιφάνειες χωρίς προηγούμενο έλεγχο. Εάν εγκλωβιστεί υγρασία κάτω από τη μόνωση, το πρόβλημα μπορεί να εμφανιστεί αργότερα στην πλάκα και στις οροφές.
Για τον λόγιο αυτό, πριν από οποιαδήποτε θερμομονωτική επέμβαση πρέπει να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται οι αιτίες εισροής νερού.
8. Τι ισχύει για την μόνωση πιλοτής και δαπέδου;
Τα διαμερίσματα πάνω από ανοικτή πιλοτή ή μη θερμαινόμενο υπόγειο παρουσιάζουν συχνά κρύα δάπεδα και αυξημένες απώλειες. Η θερμομόνωση της κάτω πλευράς της πλάκας μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την άνεση χωρίς να απαιτείται καθαίρεση του εσωτερικού δαπέδου.
Σε μονοκατοικίες με δάπεδο σε επαφή με το έδαφος, η επέμβαση είναι δυσκολότερη και συνήθως συμφέρει όταν πραγματοποιείται συνολική ανακαίνιση.
9. Πότε χρησιμοποιείται εσωτερική θερμομόνωση;
Η εσωτερική θερμομόνωση χρησιμοποιείται όταν δεν μπορεί να γίνει επέμβαση στην εξωτερική όψη. Μειώνει, όμως, τον ωφέλιμο χώρο και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη διαχείριση των υδρατμών. Λανθασμένος σχεδιασμός μπορεί να προκαλέσει συμπυκνώσεις και μούχλα πίσω από τη μόνωση. Απαιτείται έλεγχος των θερμογεφυρών στις πλάκες και στα εσωτερικά χωρίσματα, καθώς και σωστή επιλογή υλικών. Δεν είναι εργασία που πρέπει να εκτελείται χωρίς μελέτη υγροθερμικής συμπεριφοράς.
10. Πώς αντιμετωπίζεται η υγρασία;
Πριν μονωθεί ένας τοίχος πρέπει να εντοπιστεί η αιτία της υγρασίας. Μπορεί να προέρχεται από συμπύκνωση υδρατμών, διαρροή σωληνώσεων, εισροή βρόχινου νερού, αστοχία στεγανοποίησης ή ανερχόμενη υγρασία από το έδαφος. Η θερμομόνωση βοηθά όταν το πρόβλημα οφείλεται σε ψυχρές επιφάνειες και συμπύκνωση. Δεν επισκευάζει, όμως, μια διαρροή ούτε σταματά την υγρασία που ανεβαίνει από τα θεμέλια. Η κάλυψη ενός υγρού τοίχου μπορεί απλώς να κρύψει προσωρινά το πρόβλημα και να αυξήσει τη φθορά.
11. Τι ισχύει για τα κουφώματα και την ενεργειακή αναβάθμιση;
Μετά την αντικατάσταση των παλαιών κουφωμάτων πρέπει να εξασφαλίζεται επαρκής αερισμός. Η αυξημένη αεροστεγανότητα χωρίς σωστό αερισμό μπορεί να αυξήσει την εσωτερική υγρασία και να προκαλέσει μούχλα.
12. Ποιο σύστημα θέρμανσης και ψύξης ενδείκνυται για ένα μικρό διαμέρισμα;
Για ένα μικρό ή μεσαίο διαμέρισμα με περιορισμένη χρήση, τα αποδοτικά κλιματιστικά inverter μπορούν να αποτελέσουν οικονομική λύση για θέρμανση και ψύξη. Ωστόσο, χρειάζεται σωστή επιλογή ισχύος και θέσης. Ενα μόνο μηχάνημα στο καθιστικό δεν εξασφαλίζει πάντοτε ομοιόμορφη θέρμανση στα υπνοδωμάτια.
13. Για μεγάλο διαμέρισμα μόνιμης κατοικίας;
Σε ένα μεγάλο διαμέρισμα που χρησιμοποιείται καθημερινά, η κεντρική ή ατομική αντλία θερμότητας μπορεί να είναι αποδοτική, εφόσον προηγηθεί μελέτη απωλειών και έλεγχος του συστήματος διανομής.
Εάν υπάρχουν παλιά θερμαντικά σώματα σχεδιασμένα για υψηλές θερμοκρασίες νερού, πρέπει να εξεταστεί αν επαρκούν με χαμηλότερη θερμοκρασία ή αν χρειάζονται αντικατάσταση. Η επιλογή αντλίας μόνο βάσει των τετραγωνικών μέτρων μπορεί να οδηγήσει σε υπερδιαστασιολόγηση, υψηλό κόστος και προβληματική λειτουργία.
14. Για μονοκατοικία;
Η μονοκατοικία έχει περισσότερες εκτεθειμένες επιφάνειες και συνήθως μεγαλύτερες απώλειες. Εδώ η θερμομόνωση του κελύφους, της στέγης και του δαπέδου έχει ιδιαίτερη σημασία. Μετά τον περιορισμό των απωλειών μπορεί να εξεταστεί σωστά διαστασιολογημένη αντλία θερμότητας, σε συνδυασμό με σώματα χαμηλών θερμοκρασιών, fan coils ή ενδοδαπέδια θέρμανση, ανάλογα με το ακίνητο.
15. Για την εξοχική κατοικία;
Σε ένα εξοχικό που χρησιμοποιείται περιστασιακά, ένα ακριβό κεντρικό σύστημα μπορεί να έχει πολύ μεγάλο χρόνο απόσβεσης. Συχνά προτιμώνται συστήματα γρήγορης απόκρισης, όπως κλιματιστικά inverter, σε συνδυασμό με ηλιακό θερμοσίφωνα και βασικές παρεμβάσεις μόνωσης και σκίασης.
16. Για ακίνητο προς μίσθωση;
Η καλή μόνωση, τα αποδοτικά κουφώματα, ο ηλιακός θερμοσίφωνας και τα αυτόνομα συστήματα θέρμανσης και ψύξης μπορούν να βελτιώσουν την ενεργειακή κατηγορία και την ελκυστικότητα του ακινήτου. Στα μισθωμένα ακίνητα πρέπει να προτιμώνται αξιόπιστα και εύχρηστα συστήματα, με απλή λειτουργία και λογικό κόστος συντήρησης.
17. Τι πρέπει να γνωρίζουν όσοι σκέφτονται να στραφούν στα φωτοβολταϊκά;
Πρώτα μειώνονται οι ενεργειακές ανάγκες και στη συνέχεια εξετάζεται η κάλυψη μέρους τους με φωτοβολταϊκό σύστημα. Η εγκατάσταση μπαταρίας δεν είναι αυτομάτως συμφέρουσα σε κάθε ακίνητο. Πρέπει να εξετάζονται το προφίλ κατανάλωσης, το κόστος, η ωφέλιμη χωρητικότητα, η διάρκεια ζωής και ο χρόνος απόσβεσης. Η ισχύς του φωτοβολταϊκού πρέπει να επιλέγεται με βάση την ετήσια κατανάλωση, το προφίλ χρήσης και τον διαθέσιμο χώρο.
18. Τι ισχύει για τις άδειες και τις πολυκατοικίες;
Η ενεργειακή αναβάθμιση δεν είναι ανεξάρτητη από την πολεοδομική κατάσταση του ακινήτου. Πριν από την ένταξη σε πρόγραμμα ή την έναρξη εργασιών πρέπει να συγκριθεί η πραγματική κατάσταση με την οικοδομική άδεια, τα εγκεκριμένα σχέδια και τυχόν δηλώσεις αυθαιρέτων. Και μετά την ολοκλήρωση των εργασιών πρέπει να ενημερώνεται, όπου απαιτείται, η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου ή της αυτοτελούς ιδιοκτησίας.
19. Γιατί η ενεργειακή κατηγορία δεν είναι ο λογαριασμός;
Το ΠΕΑ αποτελεί σημαντικό εργαλείο σύγκρισης, αλλά η ενεργειακή κατηγορία δεν ταυτίζεται με την πραγματική κατανάλωση. Ο λογαριασμός επηρεάζεται από τον αριθμό των χρηστών, τις ώρες λειτουργίας, τις επιλεγμένες θερμοκρασίες, τον αερισμό και τις τιμές της ενέργειας.
Ενα ακίνητο μπορεί να ανέβει αρκετές ενεργειακές κατηγορίες χωρίς όλες οι παρεμβάσεις να έχουν τον ίδιο χρόνο απόσβεσης. Αντίστροφα, μια απλή παρέμβαση χαμηλού κόστους μπορεί να προσφέρει άμεση οικονομία χωρίς να προκαλεί εντυπωσιακή μεταβολή στο γράμμα του ΠΕΑ.
20. Τι είναι η επιτυχημένη ενεργειακή αναβάθμιση;
Η επιτυχημένη ενεργειακή αναβάθμιση δεν είναι μια συλλογή ακριβών προϊόντων. Είναι ένα ενιαίο σχέδιο στο οποίο η μόνωση, τα κουφώματα, η σκίαση, ο αερισμός, η θέρμανση, η ψύξη, ο φωτισμός και οι αυτοματισμοί λειτουργούν ως σύστημα.
Πριν επενδύσει, ο ιδιοκτήτης πρέπει να ζητήσει καθαρές απαντήσεις σε έξι ερωτήματα: Από πού χάνει ενέργεια το ακίνητο; Ποια παρέμβαση έχει προτεραιότητα; Ποιο σύστημα ταιριάζει στον τρόπο χρήσης του; Πόση εξοικονόμηση μπορεί ρεαλιστικά να επιτευχθεί; Ποιες άδειες και συναινέσεις απαιτούνται; Και ποιο είναι το συνολικό κόστος, μαζί με τις συνοδευτικές εργασίες και τη μελλοντική συντήρηση;