Θα έχει συνέχεια, εντός της Γερμανίας, ο πολιτικός «σεισμός» που προκάλεσε ο εκλογικός θρίαμβος-σοκ της ΑfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία), στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Ανχαλτ, την περασμένη Κυριακή, εξασφαλίζοντας το ποσοστό-ρεκόρ 43,8%;
Μπορεί να έχει και ευρωπαϊκές «παρενέργειες»; Το αποτέλεσμα, πάντως, που, διαταράσσοντας άρδην τις μεταπολεμικές πολιτικές ισορροπίες στη Γερμανία και συντρίβοντας το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, έφερε το ξενοφοβικό κόμμα μια ανάσα προ του σχηματισμού κυβέρνησης, δεν ήταν ακριβώς κεραυνός εν αιθρία, τονίζουν στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» γερμανοί πολιτικοί επιστήμονες.
«Ζήσαμε μια ανατροπή με διαστάσεις σεισμού», επιβεβαιώνει, κατά τη συνομιλία μας, ο γερμανός ιστορικός, πολιτικός επιστήμονας και αναπληρωτής διευθυντής του Γαλλογερμανικού Ινστιτούτου (DFI), δρ. Στέφαν Ζάιντεντορφ, ειδικός στην άνοδο και τη στρατηγική των ακροδεξιών και εθνικιστικών κομμάτων στην Ευρώπη, με έμφαση στη Γαλλία και τη Γερμανία.
«Η AfD δεν αύξησε, διπλασίασε τα ποσοστά της, από το 2021, ενώ το CDU κατέγραψε το χειρότερο ιστορικά αποτέλεσμά του στη Σαξονία-Ανχαλτ, χάνοντας 19,9 ποσοστιαίες μονάδες, ήτοι περισσότερες από τις μισές ψήφους του.
Τα καλά εδραιωμένα επιχειρήματα για την εξτρεμιστική φύση της AfD δεν κατόρθωσαν να ανταγωνιστούν το ευρέως διαδεδομένο συναίσθημα “τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν” και “η αλλαγή δεν μπορεί να προέλθει από τα παλαιά καθιερωμένα κόμματα”».
Η AfD αποτελούσε εδώ και καιρό μια ισχυρή πολιτική δύναμη, ειδικά στην ανατολική Γερμανία, μας υπενθυμίζει ο διευθυντής του Κέντρου Συνταγματικών και Δημοκρατικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Δρέσδης και από τους γνωστότερους γερμανούς πολιτικούς επιστήμονες, με ερευνητικό αντικείμενο τον λαϊκισμό, την Ακροδεξιά και την AfD, Χανς Φορλέντερ.
Καταλυτικό, παρ’ όλα αυτά, ρόλο στον θρίαμβό της έπαιξε η αδυναμία του CDU να προτείνει «έναν πειστικό υποψήφιο», εν αντιθέσει με τον υποψήφιο της AfD, που παρουσιάστηκε «ως ένα νεαρό “ηλιόλουστο αγόρι”, γεμάτο ενέργεια, που υποσχόταν ριζική πολιτική αλλαγή, καταφέρνοντας να συσπειρώσει, συγχρόνως, τις διαφορετικές
παρατάξεις του ακροδεξιού κόμματος».
Ο Ζίγκμουντ κατάφερε κάτι ακόμη, σύμφωνα με τον καθηγητή Φορλέντερ. «Ενεργοποίησε τη διχαστική αντίληψη περί ταυτότητας στην Ανατολική Γερμανία, έναντι της Δυτικής που επιβάλλει τη βούλησήτης».
Στην κάλπη σημαντικό ρόλο έπαιξε και η δυσαρέσκεια για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, υπό τον Mερτς, συνοψίζει ο διευθυντής του Mercator Forum για τη Μετανάστευση και τη Δημοκρατία (MIDEM), ερευνητικού κέντρου για τη μετανάστευση και τον αντίκτυπό της στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Η παραδοσιακή «δεξαμενή» ψηφοφόρων (μεσήλικες, χαμηλότερα εισοδήματα, χαμηλό μορφωτικό επίπεδο) της AfD δεν εξηγεί πάντως τον σημερινό θρίαμβο, παραδέχεται ο Ζάιντεντορφ. «Την περασμένη Κυριακή κατάφερε να προσελκύσει ψηφοφόρους από όλες τις κοινωνικές και ηλικιακές κατηγορίες, ενώ επωφελήθηκε και απ’ τις τεράστιες μετακινήσεις ψηφοφόρων του CDU-CSU».
Το ακροδεξιό κόμμα κέρδισε την πλειοψηφία σε όλες τις δημογραφικές ομάδες – με εξαίρεση τους ηλικιωμένους –, διευκρινίζει ο Φορλέντερ, λόγω «της πολιτικής αποξένωσης από τα υπόλοιπα κόμματα και της χαμηλής εμπιστοσύνης στους θεσμούς της φιλελεύθερης δημοκρατίας».
Μια εβδομάδα έχει περάσει από την κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση και επικρατεί αβεβαιότητα για το εάν και με ποιο τρόπο θα σχηματιστεί κυβέρνηση στο κρατίδιο της Σαξονίας- Ανχαλτ.
«Η AfD, διαθέτοντας 39 έδρες – έναντι των 42 απαιτούμενων –, βασίζεται πλέον σε αποστάτες του CDU», επισημαίνει ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Δρέσδης. «Στον γ’ γύρο της ψηφοφορίας είναι δυνατή μια απλή πλειοψηφία. Εάν, δηλαδή, τα μέλη των άλλων κομμάτων απέχουν, θα προκύψει πλειοψηφία υπέρ της AfD. Σε κάθε περίπτωση, ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης δεν θα συμβεί σύντομα».
ΚΑΓΚΕΛΑΡΙΟΣ ΜΕΡΤΣ
Κλονίζεται ο καγκελάριος Μερτς απ’ τις πιεστικές εξελίξεις; «Παρότι η ήττα του CDU στη Σαξονία-Ανχαλτ επηρεάζει τη θέση ισχύος του και τη σταθερότητα του συνασπισμού του, το γερμανικό πολιτικό σύστημα είναι σταθερό.
Είναι δύσκολο να εξαναγκαστεί ένας καγκελάριος σε παραίτηση», σύμφωνα με τον αναπληρωτή διευθυντή του Γαλλογερμανικού Ινστιτούτου. Στο μεταξύ, η πολιτική πίεση στη Γερμανία κορυφώνεται ενόψει της νέας κάλπης που στήνεται για τις περιφερειακές εκλογές στο Βερολίνο και στο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία στις 20 του μήνα. Πόσο ισχυρό είναι το ενδεχόμενο σερί νέων θριάμβων της AfD, χωρίς υποψήφιο με το «γκελ» του Ζίγκμουντ;
«Μια διαφορετική εικόνα», με «λιγότερες ευκαιρίες», παρότι θα έχει «ανεβασμένα ποσοστά», προβλέπει ο Ζάιντεντορφ, αναγνωρίζοντας ότι η επιβράδυνση της δυναμικής του κόμματος θα κριθεί από την ικανότητά του να σχηματίσει κυβέρνηση στη Σαξονία-Ανχαλτ.
Οι αναταράξεις σε ένα από τα 16 ομοσπονδιακά κρατίδια δεν πρέπει να ανησυχούν τις Βρυξέλλες, καθησυχάζει ο καθηγητής Φορλέντερ. «Κάθε εκλογική αναμέτρηση στη χώρα ακολουθεί τη δική της εκλογική λογική. Οι επόμενες εκλογές σε ομοσπονδιακό επίπεδο δεν θα πραγματοποιηθούν πριν από το 2029. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει άμεσος αντίκτυπος στην ΕΕ ή στη θέση της Γερμανίας εντός της».