Με τρεις «αστερίσκους» για ισάριθμους «σοβαρούς κινδύνους-κενά», η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) άναψε τελικά το πράσινο φως για τη λειτουργία του ETCS στον βασικό σιδηροδρομικό άξονα Αθηνών – Θεσσαλονίκης, και ειδικότερα στο τμήμα Λάρισα – Πλατύ που είχε καταστραφεί από τις κακοκαιρίες Daniel και Elias.
Ωστόσο, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η έγκριση του ETCS, αλλά οι επισημάνσεις της ΡΑΣ. Ειδικότερα, με απόφαση της 1ης Σεπτεμβρίου 2026 και υπό την «πίεση για έγκαιρη ολοκλήρωση-λειτουργία των έργων στον σιδηροδρομικό άξονα Αθηνών – Θεσσαλονίκης και κυρίως στο τμήμα της Θεσσαλίας», όπως αναφέρουν σιδηροδρομικά στελέχη, η ΡΑΣ ενέκρινε τη θέση σε λειτουργία της σταθερής εγκατάστασης του ETCS στο τμήμα Λάρισα – Πλατύ.
Η απόφαση 67/2026, ελήφθη από την Ολομέλεια της ΡΑΣ, έπειτα από αίτηση που είχε υποβάλει στις 4 Μαΐου η εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ», και αφορά το υποτμήμα Α5, δηλαδή, από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Λάρισας έως τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Πλατέως. Ομως, «λόγω της βιασύνης», επισημαίνουν τα ίδια στελέχη, στην εγκριτική απόφαση της ΡΑΣ δεν περιλαμβάνονται ούτε οι δύο σταθμοί, Λάρισα και Πλατύ, οι οποίοι εξαιρέθηκαν!
Επίσης, δεν περιλαμβάνεται το τμήμα Αχάρες (στο χωριό Βελεσιώτες) – Παλαιοφάρσαλος, μήκους 22 χιλιομέτρων, στο οποίο δεν λειτουργεί ούτε σηματοδότηση ούτε τηλεδιοίκηση, ενώ ακόμα και στον κεντρικό άξονα υπάρχουν σημεία όπου λειτουργεί μόνο η μία γραμμή (μονή γραμμή)!
Η έγκριση της ΡΑΣ αφορά το τμήμα μήκους περίπου 119 χιλιομέτρων, από τη χιλιομετρική θέση 448+885 έως τη θέση 568+141, στο οποίο εγκαταστάθηκε ETCS επιπέδου 1 στο πλαίσιο της σύμβασης 10005/2007 της ΕΡΓΟΣΕ. Αυτό ανοίγει πλέον τον δρόμο για την ενεργοποίηση και του αντίστοιχου παρατρόχιου συστήματος ελέγχου που βρίσκεται στις αμαξοστοιχίες, του χειρισμού και της σηματοδότησης στο συγκεκριμένο τμήμα.
Οι επισημάνσεις της ΡΑΣ
Πάντως, στο δεύτερο σκέλος της απόφασης 67/2026 της ΡΑΣ, εντοπίζονται ουσιαστικά τρεις κίνδυνοι που εξακολουθούν να «παραμονεύουν» στο σιδηροδρομικό δίκτυο. Μάλιστα, η Αρχή ζητά από τους Σιδηροδρόμους Ελλάδος (πρώην ΟΣΕ) να διερευνήσουν άμεσα την αναβάθμιση του συστήματος, «προκειμένου να αντιμετωπίζονται κίνδυνοι που εξακολουθούν να καλύπτονται αποκλειστικά από χειρωνακτικές διαδικασίες διαχείρισης της κυκλοφορίας».
Βραδυπορίες: Παραμένει ο κίνδυνος ανθρώπινου λάθους
Το πρώτο σοβαρό ζήτημα που επισημαίνει η ΡΑΣ, είναι ο κίνδυνος εκτροχιασμού των τρένων εξαιτίας υπέρβασης του ορίου ταχύτητας. Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην απόφαση, «με την παρούσα σχεδίαση το ERTMS (συνολικό σύστημα που περιλαμβάνει το ETCS και το GSMR) δεν λαμβάνει υπόψη τους προσωρινούς περιορισμούς ταχύτητας». Αυτό σημαίνει, ότι οι βραδυπορίες εξακολουθούν να διαχειρίζονται χειρωνακτικά(!), με τη ΡΑΣ να επισημαίνει ρητά τους κινδύνους ανθρώπινου σφάλματος. Ετσι, σύμφωνα με την Αρχή, ένας μηχανοδηγός μπορεί να υπερβεί το καθορισμένο όριο ταχύτητας, χωρίς το ERTMS να ενεργοποιήσει αυτόματα την πέδηση!
Το νέο σύστημα δεν εντοπίζει σπασμένη σιδηροτροχιά
Ο δεύτερος κίνδυνος που καταγράφεται από της ΡΑΣ, αφορά το ενδεχόμενο εκτροχιασμού λόγω αστοχίας ή θραύσης σιδηροτροχιάς. Σύμφωνα με τη ΡΑΣ, το ERTMS, με την υφιστάμενη σχεδίασή του, δεν έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύει σπασμένες σιδηροτροχιές. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ανίχνευση των συρμών πραγματοποιείται μέσω μετρητών αξόνων και όχι μέσω κυκλωμάτων τροχιάς.
Κίνδυνος για προσωπικό που εργάζεται στις γραμμές
Η τρίτη επισήμανση αφορά την προστασία του προσωπικού και τον κίνδυνο σύγκρουσης τρένου με εργαζομένους που βρίσκονται πάνω ή κοντά στις γραμμές. Η ΡΑΣ σημειώνει ότι, με την παρούσα σχεδίαση, το ERTMS δεν παρέχει δυνατότητα αποκλεισμού της τροχιάς και απαγόρευσης χάραξης πορείας, όταν υπάρχουν βλάβες ή πραγματοποιούνται εργασίες και, κατά συνέπεια, ενδέχεται να βρίσκεται προσωπικό πάνω στις γραμμές.
Για τους λόγους αυτούς, παράλληλα με την έγκριση λειτουργίας του ETCS στο Λάρισα – Πλατύ, η ΡΑΣ ζητά «να διερευνηθεί η μελλοντική αναβάθμιση του συστήματος, ώστε οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι να μην αντιμετωπίζονται αποκλειστικά μέσω χειρωνακτικών διαδικασιών». Παράλληλα, η Αρχή υποχρεώνει τους «Σιδηροδρόμους Ελλάδος», ως διαχειριστή της υποδομής, να επικαιροποιήσει το ευρωπαϊκό Μητρώο Σιδηροδρομικής Υποδομής (RINF), πριν από την έναρξη λειτουργίας της νέας εγκατάστασης του ETCS.