Η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχει μετατραπεί, μέσα σε λίγες ημέρες, από μια αμοιβαία αντιπαράθεση χαμηλής έντασης σε μια αναμέτρηση που θυμίζει ολοκληρωτικό πόλεμο.
Τις τελευταίες ημέρες, οι ΗΠΑ έχουν επεκτείνει τους στόχους τους πέρα από τις ιρανικές παράκτιες εγκαταστάσεις ραντάρ και drones, πλήττοντας δρόμους, σήραγγες, σιδηροδρομικές γραμμές, λιμενικές υποδομές και, σύμφωνα με ιρανικά μέσα, ένα εργοστάσιο αφαλάτωσης.
Διαβάστε επίσης: Συγκρούσεις για ένατη μέρα στη Μέση Ανατολή: Σφοδροί βομβαρδισμοί από ΗΠΑ – «Τους πλήξαμε σκληρά», λέει ο Τραμπ
Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει διευρύνει τη λίστα των στόχων του σε επτά χώρες της περιοχής, ενώ κρατικά μέσα ενημέρωσης προειδοποιούν ότι μεγάλα λιμάνια αραβικών κρατών του Κόλπου ενδέχεται να προστεθούν. Το Κουβέιτ έχει δεχθεί τα περισσότερα πλήγματα, με ζημιές σε μονάδα αφαλάτωσης και διυλιστήριο πετρελαίου, ενώ η Ιορδανία έχει επίσης βρεθεί στο στόχαστρο.
Το σημείο καμπής της σύγκρουσης είναι εμφανές. Αν και δεν αποκλείεται μια νέα προσπάθεια διαμεσολάβησης, οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι οι πιθανότητες είναι ελάχιστες. Και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι το Μνημόνιο Κατανόησης του Ιουνίου δεν ισχύει πλέον.
U.S. President Donald J. Trump spoke to reporters tonight about Iran after leaving the World Cup Finals in New Jersey, stating: “Iran has been very, very badly damaged. They’ve lost everything, almost, militarily. They’ve got very little left. They’ve got some missiles. They’ve… pic.twitter.com/wQbvFFCAc2
— OSINTdefender (@sentdefender) July 20, 2026
Μετά τον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτών στην Ιορδανία, ο Ίαν Bremmer της Eurasia Group προειδοποίησε ότι οι «επόμενες ημέρες είναι από τις πιο επικίνδυνες του πολέμου».
Οι ΗΠΑ, που ανακοίνωσαν και νέο θύμα στο βόρειο Ιράκ, δεσμεύθηκαν να «τιμωρήσουν άμεσα» την Τεχεράνη, ενώ το Ιράν εξαπέλυσε εκ νέου πυραυλική επίθεση εναντίον της Ιορδανίας.
«Τα γεγονότα αρχίζουν να ξεφεύγουν από κάθε έλεγχο», δήλωσε ο αναλυτής Ντάνι Σιτρινόβιτς του Institute for National Security Studies στο Τελ Αβίβ, προσθέτοντας ότι η αντιπαράθεση πλησιάζει επικίνδυνα σε σημείο χωρίς επιστροφή.
Η πρόσφατη ιρανική επίθεση κοντά στην Άκαμπα της Ιορδανίας ενίσχυσε αυτούς τους φόβους, καθώς θραύσματα έπεσαν στο ισραηλινό έδαφος. Το Ισραήλ, που έχει παραμείνει εκτός της σύγκρουσης –σύμφωνα με πληροφορίες κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης Τραμπ– έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει δυναμικά σε περίπτωση ιρανικής επίθεσης.
Η κλιμάκωση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες επιθέσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, εντείνει την ανησυχία για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η προσφορά πετρελαίου μπορεί να δεχθεί σοβαρούς κραδασμούς, καθώς τα σενάρια ενός παρατεταμένου πολέμου και μιας διαρκούς ενεργειακής κρίσης επανέρχονται στο προσκήνιο.
Διαβάστε επίσης: «Ντόμινο» αυξήσεων: Οι εχθροπραξίες στα Στενά του Ορμούζ εκτοξεύουν πετρέλαιο, σόγια και καλαμπόκι
Το συμβόλαιο Brent για παράδοση Σεπτεμβρίου κατέγραψε άνοδο άνω του 2,7%, ξεπερνώντας το κρίσιμο όριο των 90 δολαρίων το βαρέλι. Την ίδια ώρα, το αμερικανικό WTI κινήθηκε στα επίπεδα των 84,5 δολαρίων, αντανακλώντας την αυξανόμενη νευρικότητα των αγορών.
Η οπτική από την Τεχεράνη
Στην Τεχεράνη επικρατεί η πεποίθηση ότι το Ιράν μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες. Όπως αναφέρει το Institute for the Study of War, η χώρα προσαρμόζει τις τακτικές της, χρησιμοποιώντας ταχύτερους και ευέλικτους πυραύλους, ενώ έχει αυξήσει τη χρήση βομβών διασποράς.
Οι απώλειες των Αμερικανών στην Ιορδανία θεωρούνται αποτέλεσμα αυτής της προσαρμογής. Η ιρανική ηγεσία φαίνεται να πιστεύει ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από τον Τραμπ, έχοντας συσπειρώσει την κοινή γνώμη μετά τις τελετές στη μνήμη του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο αναλυτής Βάλι Νάσρ σημειώνει στους Financial Times ότι οι σημερινοί ηγέτες του Ιράν θεωρούν πως κάθε ένδειξη αυτοσυγκράτησης θα οδηγήσει σε περισσότερη αμερικανική πίεση. Παρά την κακή κατάσταση της οικονομίας, η Τεχεράνη εκτιμά ότι ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ αποτελεί ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί.
Η μάχη για το Στενό του Ορμούζ
Το αρχικό ζήτημα της αντιπαράθεσης, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα, καθώς η σύγκρουση επικεντρώνεται στην ελευθερία ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ. Το Μνημόνιο Κατανόησης απέτυχε να γεφυρώσει τις αντικρουόμενες θέσεις: την απαίτηση των ΗΠΑ για ελεύθερη διέλευση και την επιμονή του Ιράν να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα.
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ είχε δηλώσει ότι «ο μοχλός του αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ πρέπει να συνεχίσει να χρησιμοποιείται». Κατά τον Νάσρ, ο έλεγχος του στενού δίνει στο Ιράν ένα «ξίφος του Δαμοκλή πάνω από την παγκόσμια οικονομία».
Αναλυτές προειδοποιούν ότι, αν η σύγκρουση κλιμακωθεί, η Τεχεράνη μπορεί να αξιοποιήσει τους συμμάχους της Χούθι στην Υεμένη για να πιέσει περαιτέρω τη διεθνή ναυσιπλοΐα μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Η στάση των συμμάχων
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κατάρ, έχουν επιχειρήσει να επηρεάσουν τον Τραμπ σχετικά με τη διαχείριση του Ορμούζ. Σύμφωνα με αναφορές, οι κυβερνήσεις αυτές απέτρεψαν σχέδιο επιβολής τελών διέλευσης.
Ωστόσο, επικρατεί ανησυχία ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα πλήξει τις οικονομίες τους και θα αφήσει ανοιχτά μέτωπα με το Ιράν, όταν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να αποχωρήσουν. Το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars προειδοποίησε ότι το Ιράν μπορεί να πλήξει «δίκτυο βασικών λιμανιών» του Κόλπου, ως αντίποινα για τις αμερικανικές επιθέσεις στο λιμάνι Τσαμπαχάρ.
Προοπτικές στρατιωτικής νίκης
Μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη των ΗΠΑ επί του Ιράν θεωρείται απίθανη, καθώς θα απαιτούσε χερσαία εισβολή και εκτεταμένες επιχειρήσεις. Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι δεν επιθυμεί «έναν πόλεμο εδάφους», αλλά δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο άλλων δυνάμεων να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο.
Ο Σίνα Τουσί του Center for International Policy προειδοποίησε ότι μια τέτοια επιχείρηση, σε συνθήκες ακραίας ζέστης και απέναντι σε έναν κινητοποιημένο πληθυσμό, θα ήταν «σχεδόν βέβαιη ιστορική καταστροφή».
Ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει τη χρήση του σαουδαραβικού εδάφους ή εναέριου χώρου για επιθέσεις κατά του Ιράν.
Προσπάθειες διαμεσολάβησης
Το Πακιστάν και το Κατάρ, που είχαν μεσολαβήσει στις συνομιλίες της Λουκέρνης τον Ιούνιο, τηρούν σιγή τις τελευταίες ημέρες. Η τελευταία επίσκεψη καταρινής αντιπροσωπείας στην Τεχεράνη καταγράφηκε στις 10 Ιουλίου, σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim.
Η διαμεσολάβηση μπορεί να επανέλθει στο προσκήνιο αν οι αγορές πετρελαίου πανικοβληθούν και οι τιμές ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, οι σύμβουλοι του Τραμπ προειδοποιούν ότι νέοι περιορισμοί στο Ορμούζ θα αυξήσουν τις τιμές ενέργειας, εντείνοντας την πολιτική πίεση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.
Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ούτε ο ολοκληρωτικός πόλεμος ούτε η πλήρης διπλωματική λύση είναι πιθανές. Το πιο ρεαλιστικό σενάριο είναι ένας παρατεταμένος, ασταθής πόλεμος, με περιόδους έντασης και προσωρινής ηρεμίας. Όπως σχολίασε ένας διπλωμάτης του Κόλπου, «τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα πριν γίνουν καλύτερα».