Η ελληνική έκδοση του βιβλίου «Διεθνής Ιστορία: 20ός Αιώνας και Σύγχρονος Κόσμος» αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταφράσεις πανεπιστημιακών συγγραμμάτων διεθνούς ιστορίας που κυκλοφόρησαν τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα.
Πρόκειται για την ελληνική απόδοση του «International History of the Twentieth Century and Beyond», ενός έργου που από την πρώτη του έκδοση το 2004 από τη Routledge καθιερώθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα πανεπιστημιακά εγχειρίδια διεθνούς ιστορίας. Η διαρκής αναθεώρησή του – με αποκορύφωμα την τέταρτη έκδοση του 2024 – αποδεικνύει όχι μόνο την απήχησή του στη διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και την ικανότητά του να προσαρμόζεται στις νέες ιστοριογραφικές αναζητήσεις και στις συνεχώς μεταβαλλόμενες διεθνείς εξελίξεις.
Οι τέσσερις συγγραφείς συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους ιστορικούς των διεθνών σχέσεων της γενιάς τους. Ο Antony Best είναι γνωστός για τις μελέτες του γύρω από τη βρετανική εξωτερική πολιτική και την Ανατολική Ασία, ο Jussi Μ. Hanhimäki θεωρείται ένας από τους κορυφαίους μελετητές της ιστορίας του Ψυχρού Πολέμου και της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, ο Joseph Α. Maiolo είναι διεθνώς αναγνωρισμένος για τη μελέτη της στρατηγικής, των παγκόσμιων πολέμων και της στρατιωτικής ιστορίας, ενώ η Kirsten Ε. Schulze είναι ειδική στη σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής και στις διεθνείς συγκρούσεις. Η συνεργασία τεσσάρων επιστημόνων με τόσο διαφορετικά αλλά συμπληρωματικά ερευνητικά πεδία προσδίδει στο έργο έναν σπάνιο πλουραλισμό προσεγγίσεων και μια πραγματικά παγκόσμια οπτική.
Η μεγαλύτερη αρετή του βιβλίου είναι ακριβώς αυτή η παγκόσμια προσέγγιση. Αντί να αντιμετωπίζει τη διεθνή ιστορία αποκλειστικά μέσα από το ευρωπαϊκό ή το αμερικανικό πρίσμα, ενσωματώνει ισότιμα την Ασία, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο οι περιφερειακές εξελίξεις επηρέασαν τη διαμόρφωση της διεθνούς τάξης. Ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι ο 20ός αιώνας δεν είναι μόνο η ιστορία των δύο Παγκοσμίων Πολέμων ή του Ψυχρού Πολέμου, αλλά και η ιστορία της αποαποικιοποίησης, της παγκοσμιοποίησης, της ανάδυσης νέων δυνάμεων, των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων και της σταδιακής μετατόπισης του κέντρου βάρους του διεθνούς συστήματος.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι το βιβλίο διακρίνεται για την ισορροπία ανάμεσα στην αφήγηση και την ερμηνεία. Δεν περιορίζεται σε μια χρονολογική παράθεση γεγονότων, αλλά εξετάζει τα βαθύτερα αίτια των διεθνών εξελίξεων, συνδυάζοντας πολιτικούς, στρατηγικούς, οικονομικούς, ιδεολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Η γραφή παραμένει εξαιρετικά κατανοητή και γλαφυρή, χωρίς να κάνει εκπτώσεις στην επιστημονική τεκμηρίωση, γεγονός που εξηγεί γιατί χρησιμοποιείται ως βασικό πανεπιστημιακό σύγγραμμα σε δεκάδες πανεπιστήμια διεθνώς.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ελληνική μετάφραση, καθώς καθιστά διαθέσιμο στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό ένα έργο που μέχρι σήμερα ήταν προσβάσιμο κυρίως στους γνώστες της αγγλικής γλώσσας. Η μετάφραση επιτρέπει στους έλληνες φοιτητές, ερευνητές και εκπαιδευτικούς να αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα από τα σημαντικότερα συνθετικά έργα της σύγχρονης διεθνούς ιστοριογραφίας, εμπλουτίζοντας ουσιαστικά την ελληνόγλωσση βιβλιογραφία σε έναν τομέα όπου αντίστοιχα εγχειρίδια είναι περιορισμένα.
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στον καθηγητή Ιάκωβο Μιχαηλίδη, ο οποίος ανέλαβε την επιστημονική επιμέλεια της ελληνικής έκδοσης. Ως ένας από τους πλέον διακεκριμένους έλληνες ιστορικούς της νεότερης και σύγχρονης ιστορίας, με σημαντική συμβολή στη μελέτη της ελληνικής και βαλκανικής ιστορίας, εγγυάται την επιστημονική αρτιότητα της έκδοσης.
Μια συνολική ερμηνεία
Αναμφίβολα, ένα συνθετικό εγχειρίδιο αυτού του εύρους δεν μπορεί να αναλύσει εξαντλητικά κάθε περιοχή ή κάθε ιστορικό γεγονός. Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί αδυναμία αλλά συνειδητή επιλογή των συγγραφέων, οι οποίοι επιδιώκουν να προσφέρουν μια συνολική ερμηνεία της διεθνούς ιστορίας και όχι μια σειρά εξειδικευμένων μονογραφιών. Αντίθετα, η μεγάλη του δύναμη βρίσκεται ακριβώς στην ικανότητά του να συνδέει τα επιμέρους γεγονότα με τις μακροχρόνιες διεθνείς εξελίξεις και να εξηγεί πώς ο κόσμος του 20ού αιώνα διαμόρφωσε τις γεωπολιτικές πραγματικότητες του σήμερα.
Η ιδιαίτερα πολυτελής ελληνική έκδοση των εκδόσεων Utopia αποτελεί, επομένως, μια ιδιαίτερα αξιέπαινη εκδοτική πρωτοβουλία. Δεν πρόκειται απλώς για τη μετάφραση ενός επιτυχημένου ξενόγλωσσου συγγράμματος, αλλά για τη μεταφορά στην ελληνική βιβλιογραφία ενός διεθνούς σημείου αναφοράς σε μια μορφή που σίγουρα σπανίζει στις μέρες μας.
Συνδυάζοντας ιστορική αφήγηση, γεωπολιτική ανάλυση και σύγχρονη ιστοριογραφική προσέγγιση, το έργο αυτό δικαιολογημένα συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα εγχειρίδια διεθνούς ιστορίας που κυκλοφορούν σήμερα και αποτελεί μια έκδοση που αξίζει να βρίσκεται στη βιβλιοθήκη κάθε ιστορικού, πολιτικού επιστήμονα και αναγνώστη που ενδιαφέρεται να κατανοήσει τον κόσμο του 20ού και των πρώτων δεκαετιών του 21ου αιώνα.