Σε έναν από τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» εξελίσσεται και φέτος η αναζήτηση φοιτητικής στέγης, με συνέπεια χιλιάδες οικογένειες να καλούνται να διαχειριστούν ένα δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος, σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής έχει εκτοξευτεί.
Σε πολλές περιπτώσεις, το μηνιαίο κόστος σπουδών ενός παιδιού σε άλλη πόλη ξεπερνά τα 1.000 ευρώ, γεγονός που αναγκάζει αρκετούς γονείς να αναθεωρούν τον οικογενειακό προϋπολογισμό ή ακόμη και να αναζητούν δεύτερη εργασία προκειμένου να στηρίξουν τις σπουδές των παιδιών τους. Κι αυτό συμβαίνει επειδή τα ενοίκια παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, οι διαθέσιμες κατοικίες είναι ελάχιστες και οι φοιτητικές εστίες εξακολουθούν να μην επαρκούν για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες.
Μάλιστα, το θέμα με τις φοιτητικές εστίες συζητήθηκε και στην πρόσφατη συνάντηση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερώνυμου με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Στην περίπτωση των φοιτητικών εστιών, όπως επισημαίνει μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο πολιτικός μηχανικός/ μέλος του ΔΣ της ΠΟΜΙΔΑ Μάνος Κρανίδης, η εικόνα εξακολουθεί να παραμένει απογοητευτική.
Οι διαθέσιμες κλίνες καλύπτουν μόνο ένα μικρό ποσοστό των φοιτητών που έχουν πραγματική ανάγκη στέγασης.
«Σε αρκετά πανεπιστήμια οι αιτήσεις είναι πολλαπλάσιες από τις διαθέσιμες θέσεις, με αποτέλεσμα ακόμη και φοιτητές που πληρούν αυστηρά κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια να μένουν εκτός», συμπληρώνει.
Ετσι, για την πλειονότητα των πρωτοετών φοιτητών που πέτυχαν σε σχολές μακριά από το σπίτι τους, η ιδιωτική αγορά αποτελεί τη μοναδική επιλογή, γεγονός που εντείνει ακόμη περισσότερο την πίεση στις τιμές.
Εδώ, στη διαμόρφωση της κατάστασης που επικρατεί, συνέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια – και – η ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η γενικότερη άνοδος των τιμών στην αγορά ακινήτων αλλά και η περιορισμένη κατασκευή νέων μικρών διαμερισμάτων κατάλληλων για φοιτητές.
Απαγορευτικές τιμές
Ετσι, ακόμη και παλαιά διαμερίσματα, χωρίς ανακαίνιση ή σύγχρονες παροχές, διατίθενται προς ενοικίαση σε τιμές που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν απαγορευτικές. Σύμφωνα με τον Μάνο Κρανίδη, αν και η εικόνα διαφέρει από πόλη σε πόλη, η αύξηση ωστόσο των ενοικίων είναι κοινό χαρακτηριστικό σχεδόν σε όλη τη χώρα.
Ενδεικτικά, για μία γκαρσονιέρα ή ένα μικρό διαμέρισμα 25 έως 45 τετραγωνικών μέτρων οι τιμές διαμορφώνονται περίπου ως εξής:
- Αθήνα: 450 έως 700 ευρώ, ενώ σε περιοχές κοντά στο κέντρο και στα πανεπιστήμια οι τιμές συχνά ξεπερνούν τα 750 ευρώ.
- Θεσσαλονίκη: 400 έως 650 ευρώ, με ιδιαίτερα αυξημένες τιμές γύρω από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.
- Πάτρα: 350 έως 550 ευρώ.
- Ηράκλειο: 400 έως 650 ευρώ.
- Χανιά: 500 έως 700 ευρώ, με ακόμη υψηλότερες τιμές σε τουριστικές περιοχές.
- Ρέθυμνο: 450 έως 650 ευρώ.
- Ιωάννινα: 350 έως 550 ευρώ.
- Λάρισα: 320 έως 480 ευρώ.
- Βόλος: 320 έως 500 ευρώ.
- Κομοτηνή: 280 έως 420 ευρώ.
Διευκρίνιση: στα προαναφερόμενα ποσά δεν περιλαμβάνονται τα κοινόχρηστα, το ηλεκτρικό ρεύμα, το νερό, η θέρμανση και η σύνδεση στο Διαδίκτυο, τα οποία μπορεί να προσθέσουν ακόμη 120 έως 250 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με την εποχή και το ακίνητο.
Το συνολικό μηνιαίο κόστος διαβίωσης ενός φοιτητή, όπως προαναφέρθηκε, μπορεί εύκολα να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ, εφόσον προστεθούν τα έξοδα διατροφής, μετακίνησης και καθημερινών αναγκών.
Το στεγαστικό επηρεάζει την εκπαίδευση
Κατά τον Μάνο Κρανίδη, το στεγαστικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Oπως λέει, έχει πλέον άμεσες επιπτώσεις στην εκπαιδευτική πορεία των νέων.
Για τον λόγο αυτό δεν είναι λίγοι οι φοιτητές που αναγκάζονται να εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους για να καλύψουν τα βασικά τους έξοδα.
Και συνεχίζει: «Aλλοι επιλέγουν να παραμένουν στο πατρικό τους και να μετακινούνται καθημερινά, εφόσον αυτό είναι εφικτό, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις όπου νέοι εγκαταλείπουν τη σχολή επιτυχίας τους ή ζητούν μετεγγραφή επειδή το κόστος διαμονής είναι απαγορευτικό. Οι κοινωνικές ανισότητες γίνονται ακόμη πιο έντονες όταν η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση εξαρτάται όχι μόνο από την επιτυχία στις εξετάσεις αλλά και από τις οικονομικές δυνατότητες κάθε οικογένειας».
Σύμφωνα με τον ίδιο, μπροστά στις συνεχείς αυξήσεις των ενοικίων, όλο και περισσότεροι φοιτητές επιλέγουν τη συγκατοίκηση. Η επιλογή ενός μεγαλύτερου διαμερίσματος και ο επιμερισμός του ενοικίου και των λογαριασμών μπορούν να μειώσουν σημαντικά το μηνιαίο κόστος.
Παράλληλα, η αγορά διαθέτει περισσότερα διαμερίσματα δύο ή τριών υπνοδωματίων σε σχέση με μικρές γκαρσονιέρες, γεγονός που διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές. Οι ειδικοί, πάντως, συμβουλεύουν τους φοιτητές να συμφωνούν εξαρχής για τον τρόπο κατανομής των εξόδων, τους κανόνες συμβίωσης και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το μισθωτήριο, ώστε να αποφεύγονται μελλοντικές διαφωνίες.
Τα «κλειδιά» για προσιτή κατοικία
Ειδικοί της αγοράς ακινήτων συνιστούν στους υποψήφιους φοιτητές και στις οικογένειές τους να κινηθούν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Οπως εξηγούν, η έγκαιρη αναζήτηση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες εύρεσης καλύτερου ακινήτου σε χαμηλότερη τιμή.
Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξετάζονται περισσότερες από μία περιοχές και όχι αποκλειστικά οι γειτονιές που βρίσκονται δίπλα στις σχολές, καθώς πολλές φορές λίγα λεπτά μετακίνησης με τα μέσα μαζικής μεταφοράς μπορούν να μειώσουν αισθητά το κόστος ενοικίου.
Εξίσου σημαντικός είναι ο προσεκτικός έλεγχος του ακινήτου πριν από την υπογραφή του μισθωτηρίου. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εξετάζουν την κατάσταση των ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων, τη θέρμανση, τη μόνωση, τα κοινόχρηστα και την ενεργειακή απόδοση του διαμερίσματος, ώστε να αποφύγουν δυσάρεστες εκπλήξεις τους χειμερινούς μήνες.
Τα επιδόματα που μπορούν να μειώσουν το βάρος
Σύμφωνα με τον Μάνο Κρανίδη, μία σημαντική οικονομική ενίσχυση αποτελεί το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, το οποίο χορηγείται σε φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από την κύρια κατοικία της οικογένειάς τους και πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και ακαδημαϊκά κριτήρια.
Εδώ ισχύουν τα εξής: το βασικό ποσό του επιδόματος ανέρχεται σε 1.500 ευρώ ετησίως, ενώ αυξάνεται σε 2.000 ευρώ και μπορεί να φτάσει έως 2.500 ευρώ σε περιπτώσεις συγκατοίκησης δικαιούχων φοιτητών, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Το ποσό αυτό, αν και δεν καλύπτει το συνολικό κόστος διαβίωσης, προσφέρει μια σημαντική οικονομική ανάσα σε χιλιάδες οικογένειες. Παράλληλα, αρκετά πανεπιστήμια παρέχουν δωρεάν σίτιση, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προσφέρονται και διευκολύνσεις στις μετακινήσεις μέσω του φοιτητικού πάσου.
Μια ψηφιακή πλατφόρμα στα πρότυπα του Gov.gr
Οπως εξηγεί το μέλος του ΔΣ της ΠΟΜΙΔΑ, μια ρεαλιστική και άμεσα εφαρμόσιμη λύση θα μπορούσε να είναι η δημιουργία μιας εθνικής ψηφιακής πλατφόρμας φοιτητικής στέγης, στα πρότυπα των υπηρεσιών του Gov.gr, υπό την ευθύνη των συναρμόδιων υπουργείων και με τη συμμετοχή των πανεπιστημίων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η πλατφόρμα θα αποτελούσε το επίσημο σημείο συνάντησης προσφοράς και ζήτησης, όπου ιδιοκτήτες κατοικιών θα αναρτούν διαθέσιμα ακίνητα αποκλειστικά για φοιτητές, ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να πραγματοποιούν αναζήτηση με βάση την πόλη, το πανεπιστήμιο, την απόσταση από τη σχολή, το ύψος του ενοικίου, τα τετραγωνικά μέτρα και τις παροχές του ακινήτου.
Παράλληλα, θα μπορούσε να περιλαμβάνει επαληθευμένες αγγελίες, ηλεκτρονικούς χάρτες, πληροφορίες για τις φοιτητικές εστίες, τα στεγαστικά επιδόματα, τις μεταφορικές συνδέσεις, αλλά και οδηγίες για ασφαλείς μισθώσεις και τα δικαιώματα ενοικιαστών και ιδιοκτητών. Μια τέτοια πρωτοβουλία θα περιόριζε την ταλαιπωρία των οικογενειών, θα ενίσχυε τη διαφάνεια στην αγορά, θα μείωνε τον κίνδυνο παραπλανητικών αγγελιών και θα διευκόλυνε την πρόσβαση των φοιτητών σε αξιόπιστες επιλογές στέγασης.
«Η φοιτητική στέγη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται κάθε χρόνο ως ένα εποχικό πρόβλημα που επανέρχεται μετά την ανακοίνωση των βάσεων. Απαιτείται μια μόνιμη στρατηγική, με συνεργασία κράτους, πανεπιστημίων και αγοράς ακινήτων, ώστε κανένας νέος να μη στερείται το δικαίωμα στις σπουδές του επειδή δεν μπορεί να βρει ή να πληρώσει ένα αξιοπρεπές σπίτι», αναφέρει χαρακτηριστικά.