Έναν ολόκληρο, αλλόκοτο, κόσμο κρύβει ο βυθός της Ανατολικής Μεσογείου, εκεί όπου πρόκειται να περάσει το ηλεκτρικό καλώδιο που θα συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο.
Σε βάθη που φθάνουν τα 3.000 μέτρα, μακριά από το ηλιακό φως και κάτω από τεράστια πίεση, αναπτύσσονται οικοσυστήματα με σπάνια κοράλλια, παράξενα ψάρια και μικροσκοπικούς οργανισμούς, ενώ από τα βαθιά νερά διέρχονται μερικά από τα μεγαλύτερα θαλάσσια θηλαστικά του πλανήτη.
Η διαδρομή του Great Sea Interconnector ξεκινά από την Κορακιά της Κρήτης και κατευθύνεται προς την Κύπρο, περνώντας από τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και νότια της Καρπάθου και της Ρόδου.
Το μέγιστο προβλεπόμενο βάθος πόντισης φθάνει τα 3.000 μέτρα.
Η περιοχή παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς συνδυάζει βαθιές λεκάνες, απότομες υποθαλάσσιες πλαγιές και περιοχές με εξαιρετική βιοποικιλότητα.
Ένα από τα εντυπωσιακότερα ευρήματα αφορά τα θαλάσσια θηλαστικά.
Στην ευρύτερη περιοχή του Νοτίου Αιγαίου και της Ελληνικής Τάφρου έχουν καταγραφεί φυσητήρες, ζιφιοί, σταχτοδέλφινα, ζωνοδέλφινα και ρινοδέλφινα.
Οι φυσητήρες μπορούν να καταδύονται σε βάθη μεγαλύτερα των 3.000 μέτρων αναζητώντας την τροφή τους, ενώ οι ζιφιοί συγκαταλέγονται στα πιο δυσπρόσιτα και λιγότερο μελετημένα κητώδη.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι καταγραφές νότια της Κάσου και της Καρπάθου, σε βαθιές θαλάσσιες περιοχές που συνδέονται με τη διαδρομή προς τη Λεβαντίνη λεκάνη.
Στον πυθμένα, η εικόνα είναι εξίσου εντυπωσιακή.
Επιστημονικές έρευνες νότια της Κρήτης και κοντά στην Κάσο έχουν εντοπίσει σπάνια κοράλλια, μεταξύ των οποίων το Isidella elongata, γνωστό ως μπαμπού κοράλλι, καθώς και μαύρα κοράλλια και μεγάλους θαλάσσιους σπόγγους.
Στη νότια Κρήτη έχουν καταγραφεί επίσης αποικίες του κοραλλιού Dendrophyllia cornigera, σε βάθη περίπου 520 έως 620 μέτρων.
Πρόκειται για οικοσυστήματα που προσφέρουν καταφύγιο σε άλλα θαλάσσια είδη και θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα στις ανθρώπινες παρεμβάσεις.
Η μορφολογία του βυθού στην περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κάσου είναι πολύ πιο εντυπωσιακή από μια απέραντη επίπεδη έκταση λάσπης.
Χαρτογράφηση που πραγματοποιήθηκε από Έλληνες και ξένους γεωεπιστήμονες αποκάλυψε μια σύνθετη υποθαλάσσια γεωγραφία, με επτά επιμέρους λεκάνες, απότομες πλαγιές, υποθαλάσσια φαράγγια και μεγάλες κατολισθήσεις.
Σε ορισμένα σημεία καταγράφονται κατακόρυφες μετατοπίσεις του πυθμένα που ξεπερνούν τα 400 μέτρα, ενώ η βαθύτερη λεκάνη της συγκεκριμένης περιοχής φθάνει περίπου τα 2.800 μέτρα. Νότια της Κάσου, μάλιστα, ένα υποθαλάσσιο φαράγγι μήκους περίπου 30 χιλιομέτρων καταλήγει σε λεκάνη βάθους 3.000 μέτρων.
Στα βαθύτερα τμήματα, ο πυθμένας καλύπτεται από λεπτόκοκκα θαλάσσια ιζήματα, κυρίως λάσπη και υλικό που μεταφέρεται από τις υποθαλάσσιες πλαγιές και αποτίθεται στις λεκάνες.
Σε άλλες περιοχές κυριαρχούν βραχώδεις σχηματισμοί και απότομες γεωλογικές εξάρσεις.
Ακόμη και η θερμοκρασία του νερού αποτελεί έκπληξη: σε βάθη άνω των 3.000 μέτρων στην Ανατολική Μεσόγειο κυμαίνεται περίπου στους 13-14 βαθμούς Κελσίου, όταν στους μεγάλους ωκεανούς τα αντίστοιχα βάθη έχουν συνήθως μόλις 2-4 βαθμούς.
Είναι ένας βυθός με φαράγγια, βαθιές λεκάνες, ιζήματα, βράχια και θερμά αβυσσαία νερά.
Και σε αυτό το εντυπωσιακό υποθαλάσσιο ανάγλυφο, χιλιάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια, ζει ένας κόσμος που η επιστήμη εξακολουθεί να εξερευνά.