Σε διεύρυνση των κριτηρίων επιλεξιμότητας των κλειστών κατοικιών που μπορούν να ενταχθούν στη δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας» του ΕΣΠΑ 2021-2027, συνολικού προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ, προχώρησε η κυβέρνηση, δίνοντας τη δυνατότητα σε περισσότερους πολίτες να προχωρήσουν σε ανακαίνιση και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση των κλειστών ακινήτων τους.
Με τις νέες ρυθμίσεις διευρύνεται το πεδίο των επιλέξιμων κλειστών κατοικιών, με στόχο την αξιοποίηση μεγαλύτερου μέρους του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος της χώρας, μια δράση που εντάσσεται στα ευρύτερα μέτρα της κυβέρνησης για το στεγαστικό πρόβλημα, ύψους άνω των 6,5 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με την απόφαση των συναρμόδιων υπουργείων, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μειώνεται το ελάχιστο ποσοστό πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας από 50% που ήταν σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 20% στις κλειστές κατοικίες, οι οποίες πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις της δράσης.
Παράλληλα αυξάνεται κατά εκατό τοις εκατό (100%) το ανώτερο όριο κατανάλωσης (σε 100 kWh) για κλειστές κατοικίες που παραμένουν ουσιαστικά μη χρησιμοποιούμενες, χωρίς οι ιδιοκτήτες τους να έχουν προβεί σε αίτηση διακοπής ή διακοπή ηλεκτροδότησης ως την ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης επιλεξιμότητας.
Σύμφωνα με την εν λόγω τροποποίηση των κριτηρίων επιλεξιμότητας, οι εν λόγω κατοικίες θα πρέπει να έχουν καταγραφεί με κατανάλωση μικρότερη των 100 kWh συνολικά για τα έτη 2024 και 2025 (όριο κατανάλωσης, που αντιστοιχεί σε ποσοστό ίσο περίπου του 2% της μέσης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατοικιών στην Ελλάδα για τη διετία), βάσει των καταμετρήσεων του ΔΕΔΔΗΕ.
Επιπλέον, για το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2026 έως την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος έκδοσης βεβαίωσης επιλεξιμότητας, η καταγεγραμμένη κατανάλωση, βάσει των διαθέσιμων μετρητικών δεδομένων του ΔΕΔΔΗΕ, δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το ανωτέρω όριο, αναγόμενο αναλογικά στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα.
Ποιοι εντάσσονται στο πρόγραμμα
Στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν την πλήρη κυριότητα ή την επικαρπία σε κλειστή κατοικία, εμπράγματο δικαίωμα (πλήρης κυριότητα/επικαρπία/ψιλή κυριότητα) σε ανοικτή κατοικία που αποτελεί την κύρια κατοικία του ωφελούμενου αλλά και συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια.
Τα εισοδηματικά όρια αφορούν το ετήσιο φορολογητέο εισόδημα (πραγματικό ή τεκμαρτό) του φορολογικού έτους 2025 και για έγγαμους/μέρη συμφώνου συμβίωσης (ΜΣΣ) λαμβάνεται υπόψη το οικογενειακό εισόδημα.
Αναφορικά με τις κατοικίες εντάσσονται δύο κατηγορίες κατοικιών και συγκεκριμένα: κλειστές κατοικίες, δηλαδή που δεν χρησιμοποιούνταν κατά τα έτη 2024 και 2025 και μετά την επιχορήγηση θα ιδιοκατοικηθούν ή θα εκμισθωθούν αποκλειστικά ως κύρια κατοικία αλλά και ανοικτές κατοικίες που ήδη ιδιοκατοικούνται ως κύρια κατοικία αλλά λόγω παλαιότητας χρήζουν ανακαίνισης ή αναβάθμισης.
Μάλιστα μία κατοικία είναι επιλέξιμη εφόσον υφίσταται νόμιμα και δεν έχει κριθεί κατεδαφιστέα, έχει χρήση κατοικίας διαθέτει οικοδομική άδεια εκδοθείσα έως 31η Δεκεμβρίου 1990 ή αντίστοιχο νομιμοποιητικό στοιχείο, έχει επιφάνεια κύριων χώρων μικρότερη ή ίση των 120 τ.μ. κατατάσσεται ενεργειακά σε κατηγορία Γ ή χαμηλότερη (βάσει ΠΕΑ). Επίσης κατ’ εξαίρεση δύναται για τριτέκνους και πολυτέκνους να είναι επιλέξιμες κατοικίες επιφανείας κύριων χώρων ως και 150 τ.μ., με σκοπό την ιδιοκατοίκηση.
Δεν είναι επιλέξιμες κατοικίες που είναι εγγεγραμμένες στο μητρώο βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb κ.λπ.) αλλά και εκείνες που έχουν υπαχθεί ήδη σε δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας ή ανακαίνισης μετά την 1η Ιανουαρίου 2020.
Τα ποσοστά της επιχορήγησης φτάνουν έως 95% κατά περίπτωση και έως 36.000 ευρώ και προσαυξάνεται κατά 5% μονάδες για κάθε ένα από τα ακόλουθα κριτήρια: εφόσον η επιλέξιμη κατοικία βρίσκεται σε ορεινή ή νησιωτική περιοχή σύμφωνα με το Μητρώο Δήμων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, μονογονεϊκές οικογένειες, τριτέκνους ή πολυτέκνους, άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ): εφόσον ο ίδιος ο αιτών, ο/η σύζυγος/ΜΣΣ ή εξαρτώμενο μέλος είναι ΑμεΑ – αποκλειστικά για κατοικίες που προορίζονται για ιδιοκατοίκηση.
Οι ωφελούμενοι υποχρεούνται για τουλάχιστον 5 έτη από την ολοκλήρωση του έργου να διατηρούν τη χρήση της κατοικίας σύμφωνα με τον σκοπό ένταξης (ιδιοκατοίκηση ή μίσθωση ως κύρια κατοικία), ενώ για μισθώσεις: σταθερό μίσθωμα για τα πρώτα 3 χρόνια, απαγόρευση βραχυχρόνιας μίσθωσης και υπεκμίσθωσης ή παραχώρηση χρήσης. Τέλος να μη μεταβιβάσουν την κατοικία, ενώ προβλέπεται ότι σε περίπτωση μεταβίβασης επιστρέφεται το σύνολο της επιχορήγησης.
Βεβαιώσεις επιλεξιμότητας
Μέχρι σήμερα από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι στο πλαίσιο της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας» του ΕΣΠΑ 2021-2027 έχουν εκδοθεί περισσότερες από 61.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, ενώ το σύνολο των χρηστών της πλατφόρμας έχει ξεπεράσει τις 250.000. Η πλατφόρμα, η οποία υλοποιήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, παρέχει πλέον τη δυνατότητα σε περισσότερους πολίτες να εκδώσουν βεβαίωση επιλεξιμότητας σε πραγματικό χρόνο, καθώς τα στοιχεία των ενδιαφερομένων πολίτων αντλούνται μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της ΓΓΠΣΨΔ από την ΑΑΔΕ, το ΥΠΕΣ και τον ΔΕΔΔΗΕ.
Μάλιστα η βεβαίωση επιλεξιμότητας εκδίδεται μέσω του www.anakainisi.gov.gr είτε μέσω του gov.gr στην κατηγορία περιουσία και φορολογία και υποκατηγορία επιδοτήσεις πολιτών και έχει παραταθεί έως και τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026 μόνο για τα κλειστά ακίνητα, ενώ για τα ανοικτά ακίνητα εξακολουθεί να ισχύει η προθεσμία της 31 Ιουλίου 2026. Οπως ανακοινώθηκε, χθες, σε ένα δεύτερο στάδιο υλοποίησης της δράσης, οι κάτοχοι της βεβαίωσης επιλεξιμότητας θα υποβάλλουν, σε άλλη ηλεκτρονική πλατφόρμα, τις αιτήσεις τους για χρηματοδότηση των εργασιών ανακαίνισης των ακινήτων τους.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά, η δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας» του ΕΣΠΑ 2021-2027 συμβάλλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος, επαναφέροντας ανενεργές κατοικίες στην αγορά και αυξάνοντας το διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα της χώρας. Παράλληλα, η ανακαίνιση και η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών βελτιώνουν την ποιότητα διαβίωσης των πολιτών, μειώνουν το κόστος στέγασης και ενέργειας και ενισχύουν την κοινωνική συνοχή. Η δράση αποτυπώνει στην πράξη τον κοινωνικό και αναπτυξιακό προσανατολισμό του ΕΣΠΑ 2021-2027, αξιοποιώντας τους ευρωπαϊκούς πόρους για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών.