Μία από τις λίγες οικονομίες, όπου οι επιχειρήσεις καλούνται να προπληρώσουν φόρους για κέρδη, που ακόμα δεν έχουν δημιουργηθεί, είναι η Ελλάδα.
Έτσι εν έτει 2026, μια νέα επιχείρηση στην Ελλάδα, δεν καλείται μόνο να επιβιώσει σε ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, να βρει πελάτες, να επενδύσει και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας. Καλείται παράλληλα να διαθέσει πολύτιμη ρευστότητα για φόρους που αφορούν μια οικονομική χρήση η οποία δεν έχει ακόμη ξεκινήσει. Πρόκειται για τον μηχανισμό της προκαταβολής εταιρικού φόρου, μέσω του οποίου οι επιχειρήσεις καλούνται να καταβάλουν σήμερα μέρος του φόρου της επόμενης χρονιάς, με βάση τα αποτελέσματα της τρέχουσας χρήσης.
Για την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η προκαταβολή φόρου αποτελεί ένα εργαλείο δημοσιονομικού προγραμματισμού, το οποίο εξασφαλίζει σταθερότητα στα κρατικά έσοδα. Για την πλευρά όμως των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρών εταιρειών και των νεοσύστατων σχημάτων, η συγκεκριμένη πρακτική μεταφράζεται σε απώλεια πολύτιμης ρευστότητας σε μια περίοδο όπου η επιβίωση και η ανάπτυξη εξαρτώνται από κάθε διαθέσιμο κεφάλαιο.
Το βασικό επιχείρημα των επικριτών της ρύθμισης είναι ότι το κράτος μεταφέρει στις επιχειρήσεις μέρος του δικού του δημοσιονομικού κινδύνου. Η επιχείρηση καλείται να λειτουργήσει σαν εγγυητής μελλοντικών εσόδων, χωρίς να γνωρίζει αν η επόμενη χρονιά θα είναι κερδοφόρα ή αν θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει αυξημένα κόστη, μειωμένη ζήτηση ή νέες επενδυτικές ανάγκες.
Η «προκαταβολική» φορολόγηση… θηλειά στις νέες επιχειρήσεις
Για μια μεγάλη εταιρεία με ισχυρή κεφαλαιακή βάση, η προκαταβολή φόρου μπορεί να αποτελεί –ενδεχομένως- μια διαχειρίσιμη επιβάρυνση. Για μια startup ή μια μικρή επιχείρηση στα πρώτα χρόνια λειτουργίας της, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική…
Τα πρώτα χρόνια μιας εταιρείας είναι η περίοδος κατά την οποία απαιτούνται επενδύσεις σε εξοπλισμό, προσωπικό, τεχνολογία, marketing και ανάπτυξη πελατολογίου. Η αφαίρεση κεφαλαίων πριν αυτά χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη της επιχείρησης μπορεί να περιορίσει τη δυνατότητα επέκτασης ή ακόμη και να οδηγήσει σε οικονομική ασφυξία. Οι επικριτές του μέτρου υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα επιλέγει ένα μοντέλο όπου η επιχείρηση αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως άμεση πηγή φορολογικών εσόδων και όχι ως παραγωγική μονάδα που χρειάζεται χρόνο και χώρο για να αναπτυχθεί.
Το ερώτημα που τίθεται είναι αν ένα κράτος που επιδιώκει περισσότερες επενδύσεις μπορεί ταυτόχρονα να αφαιρεί από τις επιχειρήσεις τη ρευστότητα που απαιτείται για να επενδύσουν.
Τι κάνουν οι ανταγωνίστριες οικονομίες
Η ελληνική πολιτική επιλογή γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν συγκριθεί με τα μοντέλα άλλων χωρών, που –σε αντίθεση με την Ελλάδα- επιδιώκουν να προσελκύσουν κεφάλαια δημιουργώντας ένα πιο φιλικό περιβάλλον για την επιχειρηματικότητα. Η λογική σε αρκετές οικονομίες είναι διαφορετική: Πρώτα δημιουργείται ο χώρος ώστε μια επιχείρηση να αναπτυχθεί, να επενδύσει και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας και στη συνέχεια το κράτος εισπράττει περισσότερα φορολογικά έσοδα από μια μεγαλύτερη οικονομική δραστηριότητα.
Η Εσθονία (Estonian Tax and Customs Board – Taxes) αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Το φορολογικό της μοντέλο δεν επιβαρύνει άμεσα τα κέρδη που παραμένουν στην εταιρεία για επανεπένδυση, αλλά επιβάλλει φορολογία όταν αυτά διανέμονται. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος δίνει κίνητρο στις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν τα κέρδη τους για ανάπτυξη, επέκταση και νέες επενδύσεις.
Η Πορτογαλία (Portal das Finanças – SIFIDE) έχει αναπτύξει το πρόγραμμα SIFIDE, μέσω του οποίου παρέχονται φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, με στόχο την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Η Βουλγαρία (National Revenue Agency Bulgaria – Corporate Taxation) και η Ρουμανία (Romanian National Agency for Fiscal Administration (ANAF)) έχουν επίσης επιλέξει ένα διαφορετικό μοντέλο, βασισμένο στη χαμηλότερη φορολογική επιβάρυνση και στην προσπάθεια προσέλκυσης επενδύσεων.
Η Βουλγαρία διατηρεί έναν από τους χαμηλότερους εταιρικούς φορολογικούς συντελεστές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο 10%, αποτελώντας τα τελευταία χρόνια επιλογή για επιχειρήσεις που αναζητούν ένα πιο ανταγωνιστικό φορολογικό περιβάλλον.
Η Ρουμανία, από την πλευρά της, έχει εφαρμόσει ειδικά καθεστώτα για μικρές επιχειρήσεις, ενώ έχει προσελκύσει σημαντικές επενδύσεις στην τεχνολογία, στις υπηρεσίες και στη βιομηχανία.
Το «ιρλανδικό μοντέλο» και η μάχη για τις επενδύσεις
Η Ιρλανδία (Irish Revenue – Companies and Charities) αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ευρωπαϊκής χώρας που χρησιμοποίησε τη φορολογική πολιτική ως εργαλείο ανάπτυξης. Από μια οικονομία με έντονα αγροτικό χαρακτήρα κατάφερε να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους τεχνολογικούς κόμβους της Ευρώπης, προσελκύοντας μερικές από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές παγκοσμίως. Ο σταθερός εταιρικός φορολογικός συντελεστής 12,5% αποτέλεσε για χρόνια βασικό στοιχείο της στρατηγικής της, σε συνδυασμό με ένα ευρύτερο πλαίσιο κινήτρων για επενδύσεις, έρευνα και καινοτομία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η παρουσία της Apple στην πόλη Cork, όπου η εταιρεία δημιούργησε μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις της.
Η φορολογική πολιτική της Ιρλανδίας βρέθηκε βέβαια στο επίκεντρο διεθνών αντιπαραθέσεων, ιδιαίτερα μετά τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ειδικές φορολογικές συμφωνίες με μεγάλες εταιρείες. Ωστόσο, το βασικό μήνυμα της χώρας προς τους επενδυτές παρέμεινε σταθερό: σταθερότητα, προβλεψιμότητα και ένα περιβάλλον φιλικό προς την επιχειρηματική δραστηριότητα.
Ολλανδία: Η προσέλκυση της καινοτομίας
Αντίστοιχη στρατηγική ακολούθησε και η Ολλανδία (Business.gov.nl – Innovation Box), η οποία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό ευρωπαϊκό κόμβο για διεθνείς επιχειρήσεις. Μέσω του καθεστώτος Innovation Box, η χώρα προσφέρει ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση για εισόδημα που προκύπτει από καινοτόμες δραστηριότητες.
Το μοντέλο αυτό βοήθησε την Ολλανδία να προσελκύσει μεγάλους διεθνείς ομίλους και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο η έρευνα, η τεχνολογία και η επιχειρηματικότητα αποτελούν βασικούς πυλώνες ανάπτυξης. Εταιρείες όπως η Netflix, η Tesla και η Uber επέλεξαν την Ολλανδία για σημαντικές ευρωπαϊκές δραστηριότητες, αξιοποιώντας το ευρύτερο επιχειρηματικό περιβάλλον της χώρας.
Κύπρος και Μάλτα… επιχειρηματικοί κόμβοι
Η Κύπρος (Cyprus Tax Department – Ministry of Finance) αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα χώρας που επιχείρησε να προσελκύσει διεθνείς εταιρείες μέσα από ένα ανταγωνιστικό φορολογικό πλαίσιο. Με εταιρικό φορολογικό συντελεστή 12,5%, αλλά και ένα ευνοϊκό καθεστώς για συγκεκριμένες μορφές επενδυτικής δραστηριότητας, η Κύπρος κατάφερε να εξελιχθεί σε περιφερειακό κέντρο για εταιρείες τεχνολογίας, χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και άλλων κλάδων.
Η Μάλτα (Commissioner for Revenue Malta), από την πλευρά της, παρότι εμφανίζει ονομαστικό εταιρικό φορολογικό συντελεστή 35%, διαθέτει σύστημα επιστροφών φόρου προς τους μετόχους, με αποτέλεσμα η πραγματική επιβάρυνση για αρκετούς ξένους επενδυτές να μπορεί να μειωθεί σημαντικά.
Το κοινό χαρακτηριστικό αυτών των χωρών είναι ότι αντιμετωπίζουν τη φορολογία όχι μόνο ως μηχανισμό είσπραξης, αλλά και ως εργαλείο προσέλκυσης κεφαλαίων.
Το ελληνικό δίλημμα
Η σύγκριση με τις παραπάνω οικονομίες αναδεικνύει τη βασική διαφορά φιλοσοφίας.
Οι χώρες που ανταγωνίζονται για επενδύσεις προσπαθούν να δημιουργήσουν συνθήκες ώστε μια επιχείρηση να εγκατασταθεί, να αναπτυχθεί, να προσλάβει εργαζόμενους και να δημιουργήσει μεγαλύτερη φορολογική βάση στο μέλλον.
Η ελληνική πραγματικότητα, σύμφωνα με τους επικριτές της προκαταβολής φόρου, παραμένει διαφορετική: το κράτος εξασφαλίζει σήμερα έσοδα από επιχειρήσεις που ακόμη δεν γνωρίζουν ποια θα είναι η οικονομική τους εικόνα την επόμενη χρονιά.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και ο Κυριάκος Πιερρακάκης καλούνται να απαντήσουν αν η συγκεκριμένη πολιτική εξυπηρετεί έναν πραγματικό αναπτυξιακό στόχο ή αν λειτουργεί ως τροχοπέδη για τις επιχειρήσεις που προσπαθούν να μεγαλώσουν.
Γιατί η ανάπτυξη μιας οικονομίας δεν κρίνεται μόνο από το ύψος των φόρων που εισπράττει το κράτος, αλλά και από το πόσο χώρο αφήνει σε αυτούς που παράγουν τον πλούτο. Μια χώρα που θέλει να προσελκύσει επενδύσεις δεν φορολογεί τη δυνατότητα δημιουργίας τους πριν αυτή πραγματοποιηθεί. Δημιουργεί τις συνθήκες ώστε οι επιχειρήσεις να αναπτυχθούν και στη συνέχεια φορολογεί τα πραγματικά αποτελέσματα αυτής της ανάπτυξης.
The post Προκαταβολή εταιρικού φόρου: Δήμευση κεφαλαίου κίνησης και στραγγαλισμός της επιχειρηματικότητας appeared first on trikalaidees.gr | Τρίκαλα ΙΔΕΕΣ.