Με το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν να παραμένει εδώ και εβδομάδες και τις προσδοκίες για ταχεία ομαλοποίηση της κρίσης στη Μέση Ανατολή να μην επιβεβαιώνονται, το δυσμενές σενάριο για την ευρωπαϊκή οικονομία γίνεται ολοένα και πιο πιθανό. Αν οι συγκρούσεις συνεχιστούν τότε η ευρωζώνη για μια ακόμη φορά κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε παγίδα πολύ χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού.
Ο εφιάλτης του στασιμοπληθωρισμού έχει επανέλθει ενώ όσο διαρκούν οι εντάσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ τόσο θα αυξάνονται οι ανησυχίες για την κρίση που θα πλήξει την Ευρώπη στους επόμενους μήνες.
«Στην Ευρώπη επιστρέφει μια λέξη που είχαμε χρόνια να ακούσουμε με τέτοια ένταση: στασιμοπληθωρισμός. Ενα περιβάλλον χαμηλής ανάπτυξης και επίμονων πληθωριστικών πιέσεων, που δοκιμάζει τις αντοχές των οικονομιών και των κοινωνιών μας» δηλώνει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, τονίζοντας ωστόσο ότι «η ελληνική οικονομία κινείται πιο γρήγορα από τις προκλήσεις». «Η συγκυρία είναι δύσκολη και η ανησυχία πραγματική» σημειώνει ο υπουργός σπεύδοντας να υπογραμμίσει ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι η αναμονή καθώς «στον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού δεν απαντάς με αναμονή. Απαντάς με μια Ευρώπη που αποφασίζει γρήγορα, κινείται τολμηρά και παράγει άμεσα αποτελέσματα».
Η ευρωζώνη
Η άνοδος των τιμών της ενέργειας και η εντεινόμενη αβεβαιότητα επηρεάζουν άμεσα την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, δεδομένης της υψηλής ενεργειακής εξάρτησης της ευρωζώνης. Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το ευρωπαϊκό ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο του 2025 καταγράφουν αύξηση 0,1%. Πρόκειται για αναιμική, πρακτικά μηδενική αύξηση. Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός καταγράφει σημαντική άνοδο με τα στοιχεία της Eurostat να δείχνουν αύξηση στο 3% τον Απρίλιο, από 2,6% τον Μάρτιο και τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται 10,9%.
Το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά παραμένουν προς το παρόν διαχειρίσιμες. Με βάση τις τρέχουσες τιμές της αγοράς, η μέση απώλεια για ένα νοικοκυριό στην Ευρωπαϊκή Ενωση υπολογίζεται σε περίπου 375 ευρώ το 2026, δηλαδή γύρω στο 0,7% της κατανάλωσης, με σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ χωρών από περίπου 620 ευρώ στη Σλοβακία έως 134 ευρώ στη Σουηδία και περίπου 400 ευρώ στην Ελλάδα.
Η ελληνική οικονομία, παρόλο που έχει επιδείξει ανθεκτικότητα και αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, δεν παραμένει αλώβητη σε ένα περιβάλλον γενικευμένης ευρωπαϊκής επιβράδυνσης. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση προόδου έτους 2026 που υπέβαλε η Αθήνα στις Βρυξέλλες, το ελληνικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2% το 2026 έναντι αρχικής πρόβλεψης 2,4%, θα συνεχίσει να υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και θα στηριχθεί κυρίως στην εγχώρια ζήτηση. Οι επενδύσεις προβλέπεται να παραμείνουν ο κύριος μοχλός της ανάπτυξης, με αύξηση 7,1%, ενώ ο λόγος επενδύσεων προς ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να φτάσει στο 17,7% από 16,9% το 2025, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009.
Πληθωρισμός
Ο πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί στο 3,2% το 2026, αντί να πέσει στο 2,2%, κυρίως λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας και των δευτερογενών επιδράσεών τους στις τιμές άλλων αγαθών δημιουργώντας νέες πιέσεις στα νοικοκυριά. Ωστόσο η αγορά εργασίας αναμένεται να παραμείνει υποστηρικτική με τη συνολική απασχόληση να αναμένεται να αυξηθεί. Η ανεργία να προβλέπεται να υποχωρήσει στο 8,4% και οι αμοιβές ανά εργαζόμενο να αυξηθούν κατά 3,7%.