Σε ένα σενάριο ολικής καταστροφής –είτε πρόκειται για έναν γενικευμένο πυρηνικό πόλεμο, μια φονική πανδημία, είτε για την πλήρη κατάρρευση των τεχνολογικών υποδομών από μια εκτεταμένη κυβερνοεπίθεση– το ερώτημα δεν είναι μόνο τι θα συμβεί, αλλά πού θα βρεθείτε την επόμενη μέρα. Μια νέα επιστημονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Global Challenges, επιχειρεί να χαρτογραφήσει τα πιο ανθεκτικά σημεία της Γης, συνυπολογίζοντας παράγοντες όπως η γεωγραφική απομόνωση, η επάρκεια τροφίμων και ενέργειας, οι υποδομές, αλλά και η κοινωνική συνοχή.
Η Αυστραλία, σύμφωνα με τους ερευνητές, αναδεικνύεται ως η πλέον ασφαλής χώρα στον πλανήτη. Διαθέτει τεράστιους φυσικούς πόρους, παράγει περισσότερα τρόφιμα από εκείνα που καταναλώνει και βρίσκεται μακριά από τις θερμές στρατιωτικές ζώνες του βορείου ημισφαιρίου.
Στα σενάρια πυρηνικού χειμώνα -όταν η σκόνη στην ατμόσφαιρα κόβει το φως του ήλιου – η θέση της Αυστραλίας στο νότιο ημισφαίριο αποδεικνύεται καθοριστική. Οι μεγάλοι ωκεανοί γύρω της απορροφούν τις ακραίες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας. Το νότιο ημισφαίριο έχει επιπλέον το πλεονέκτημα ότι φιλοξενεί λιγότερες πυρηνικές δυνάμεις και, άρα, λιγότερους πιθανούς στόχους.
Η Τασμανία, το νησιωτικό κρατίδιο περίπου 240 χιλιόμετρα νότια της ηπειρωτικής Αυστραλίας, ξεχωρίζει μέσα σε αυτό το ήδη ευνοημένο σκηνικό. Είναι γεωργικά εξαιρετικά παραγωγική και στηρίζεται κυρίως σε υδροηλεκτρική ενέργεια -μια πηγή που αντέχει σε σενάρια μειωμένου ηλιακού φωτός με τρόπο που η αιολική και η ηλιακή ενέργεια δεν μπορούν. Έχει, δηλαδή, όλα τα πλεονεκτήματα της Αυστραλίας, με τη δυνατότητα να απομονωθεί ακόμη περισσότερο αν χρειαστεί.
Η Αργεντινή, η Βραζιλία και η Νέα Ζηλανδία συγκεντρώνουν επίσης αρκετά καλή βαθμολογία, αν και καμία δεν είναι άτρωτη: η Νέα Ζηλανδία, για παράδειγμα, είναι εκτεθειμένη σε σεισμούς και τσουνάμι, με περιορισμένη βιομηχανική βάση και σχεδόν ανύπαρκτα διυλιστήρια πετρελαίου. Μια πιο απροσδόκητη, αλλά ενδιαφέρουσα, πρόταση είναι η Ουρουγουάη: γεωργικά αυτάρκης και μακριά από τους περισσότερους στρατιωτικούς στόχους του πλανήτη.
Στο τέλος της λίστας βρίσκεται η Ρωσία, που συγκεντρώνει σχεδόν όλα τα μειονεκτήματα ταυτόχρονα: βρίσκεται πολύ βόρεια, άρα θα υποστεί την πιο σκληρή ψύξη σε σενάριο πυρηνικού χειμώνα, αποτελεί πρωταρχικό πυρηνικό στόχο. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται και οι μεγάλες πόλεις αφού δεν διαθέτουν αδιάλειπτη ροή τροφίμων, νερού, ρεύματος, φαρμάκων και καυσίμων, γεγονός που τις μετατρέπει γρήγορα σε ό,τι οι ερευνητές περιγράφουν ως «παγίδες θανάτου».
Λύση δεν είναι όμως ούτε κάποιο απόμερο ορεινό χωριό. Η υπερβολική απομόνωση έχει το δικό της τίμημα. Ένα μέρος χωρίς γιατρούς, χωρίς αντιβιοτικά, χωρίς καμία σύνδεση με τον έξω κόσμο, δεν είναι καταφύγιο· είναι παγίδα. Το ζητούμενο είναι μια ισορροπία ,ε αρκετή απομόνωση για προστασία, όχι όμως τόση που να σε αφήνει μόνο απέναντι στα πάντα.
Το τελικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ίσως το πιο ανησυχητικό απ’ όλα: σχεδόν κάθε σύγχρονη κοινωνία εξαρτάται από το παγκόσμιο εμπόριο για καύσιμα, λιπάσματα, φάρμακα και τεχνολογία. Με άλλα λόγια: δεν υπάρχει, τελικά, πουθενά για να κρυφτεί κάποιος εντελώς.