Από τις φωτοβολίδες που εκτόξευσε ρωσική φρεγάτα προς δανικό στρατιωτικό ελικόπτερο και την κατάρριψη άγνωστου drone πάνω από τη Λιθουανία έως τις ρωσικές περιπολίες στρατηγικών βομβαρδιστικών και την απόφαση του Κρεμλίνου να μεταφέρει από το Σότσι στη Μόσχα τη σύνοδο του Valdai λόγω φόβων για ουκρανικά πλήγματα, η αντιπαράθεση Ρωσίας και Ευρώπης αποκτά πλέον χαρακτηριστικά μόνιμης νευρικότητας. Η υψηλή ένταση μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας προκαλεί καθημερινές τριβές, με αποτέλεσμα η απόσταση ανάμεσα στην αποτροπή, την πρόκληση και το ατύχημα να μικραίνει επικίνδυνα.
Το περιστατικό με το δανικό ελικόπτερο είναι ενδεικτικό της νέας πραγματικότητας. Ρωσική φρεγάτα εκτόξευσε δύο φωτοβολίδες προς ένα Fennec της Δανικής Πολεμικής Αεροπορίας, το οποίο πραγματοποιούσε αποστολή επιτήρησης σε διεθνή ύδατα, ανοιχτά των δανικών ακτών, τη Δευτέρα. Σύμφωνα με την Κοπεγχάγη, δεν είχε προηγηθεί ούτε προειδοποίηση ούτε ραδιοεπικοινωνία και μία από τις φωτοβολίδες πέρασε σε απόσταση λίγων μέτρων από το ελικόπτερο. Η Δανία κάλεσε τον ρώσο πρεσβευτή για εξηγήσεις, ενώ η πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν χαρακτήρισε την ενέργεια «ανεύθυνη», υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία επιχειρεί να «σπείρει τον φόβο και τη διχόνοια».
Ο ρώσος πρεσβευτής στη Δανία Βλαντίμιρ Μπάρμπιν απέδωσε στο δανικό ελικόπτερο «προκλητικούς ελιγμούς» και υποστήριξε ότι η Κοπεγχάγη είναι εκείνη που δημιουργεί κινδύνους για τα ρωσικά πολεμικά πλοία. Το Κρεμλίνο ανέφερε ότι δεν διαθέτει λεπτομέρειες για το περιστατικό. Η ίδια η αντιπαράθεση των δύο εκδοχών αποτυπώνει το πρόβλημα: σε μια περιοχή όπου πολεμικά πλοία και αεροσκάφη επιχειρούν σε μικρές αποστάσεις, ακόμη και μια ενέργεια που παρουσιάζεται ως προειδοποιητική μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρότερο επεισόδιο, επισημαίνουν αναλυτές.
Η Δανία, άλλωστε, θεωρεί ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο συμβάν κι επισημαίνει ότι η Μόσχα εμφανίζεται πλέον περισσότερο διατεθειμένη να αναλαμβάνει ρίσκα και να δοκιμάζει τα όρια της αντίδρασης του ΝΑΤΟ.
«Αεροσκάφη που ταυτοποιούνται και συνοδεύονται, drones που έχουν βγει εκτός πορείας ή είναι αμφίβολης προέλευσης, ηλεκτρονικές παρεμβολές, πλοία που παρακολουθούνται από κοντινή απόσταση: η Βαλτική έχει μετατραπεί σε ένα περιβάλλον στο οποίο οι ρωσικές και οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ αλληλεπιδρούν υπό υψηλή ένταση και σε μικρή απόσταση. Θα αρκούσε ένας λανθασμένος υπολογισμός για να ξεφύγει εντελώς η κατάσταση», αναφέρει δημοσίευμα της «Repubblica».
Ενταση καταγράφηκε και στον εναέριο χώρο της Λιθουανίας. Δύο ιταλικά Eurofighter απογειώθηκαν από τη βάση της Σιαουλιάι και κατέρριψαν άγνωστο drone που είχε εισέλθει στη χώρα. Οι πρώτες εκτιμήσεις άφηναν ανοικτό το ενδεχόμενο να ήταν είτε ρωσικό είτε ουκρανικό και να είχε βγει εκτός πορείας. Χθες, ο ιταλός υπουργός Αμυνας Γκουίντο Κροσέτο ανέφερε ότι «το πιθανότερο» είναι το drone να ήρθε από τη Ρωσία.
Η περίπτωση της Λιθουανίας έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή έρχεται μετά την αντίστοιχη κατάρριψη drone στη Λετονία, όπου εκ των υστέρων διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για ουκρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος που είχε παρεκκλίνει της πορείας του εξαιτίας ηλεκτρονικών παρεμβολών.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνέδεσε ευθέως τα περιστατικά της Δανίας και της Λιθουανίας, χαρακτηρίζοντάς τα τμήμα ενός «ευρύτερου μοτίβου ρωσικής επιθετικότητας και πρόκλησης κατά της Ευρώπης». Την ίδια στιγμή, ρωσικά στρατηγικά βομβαρδιστικά Tu-95 πραγματοποιούσαν περιπολίες πάνω από διεθνή ύδατα στη Θάλασσα Μπάρεντς και τη Νορβηγική Θάλασσα, συνοδευόμενα κατά τμήματα της διαδρομής τους από ξένα μαχητικά.
Η αντιπαράθεση ΝΑΤΟ και Ρωσίας στην περιοχή της Βαλτικής έχει ιστορία δεκαετιών, με αναχαιτίσεις, πτήσεις και ναυτικές προσεγγίσεις, παραπέμποντας ακόμη και στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Σημαντική διαφορά είναι ότι σήμερα δίπλα σε αυτή τη διαρκή στρατιωτική «τριβή» υπάρχει ένας πραγματικός πόλεμος μεγάλης κλίμακας στην Ουκρανία, ενώ τα drones και ο ηλεκτρονικός πόλεμος κάνουν πολύ πιο δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα στην εσκεμμένη ενέργεια και στο ατύχημα.
Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με τους «Financial Times», η Ρωσία προχώρησε στην αλλαγή του τόπου διεξαγωγής της ετήσιας συνόδου του Valdai, μεταφέροντάς την από το Σότσι στη Μόσχα, εξαιτίας ανησυχιών για ουκρανικές επιθέσεις με drones. Οι περίπου 120 προσκεκλημένοι είχαν αρχικά κληθεί στο θέρετρο της Μαύρης Θάλασσας, όμως ενημερώθηκαν τον προηγούμενο μήνα για την αλλαγή.