«Δεν θα υπάρξει ποτέ νίκη». Με αυτή τη φράση ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης Ρώσος δημοσιογράφος Ντμίτρι Μουράτοφ περιγράφει τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, σε συνέντευξή του στο BBC. Ο πρώην διευθυντής της Novaya Gazeta μιλά για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, την πορεία του πολέμου και την αυξανόμενη συζήτηση στη Ρωσία για το ενδεχόμενο χρήσης πυρηνικών όπλων.
Ο Ντμίτρι Μουράτοφ απορρίπτει την εικόνα μιας ρωσικής νίκης στην Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι το κόστος του πολέμου είναι πλέον τόσο μεγάλο, ώστε όποια κι αν είναι η τελική του έκβαση, δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματική νίκη.
«Δεν θα υπάρξει ποτέ “νίκη”. Γιατί αυτό που συμβαίνει εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια – ανεξάρτητα από το πώς θα τελειώσει – δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί νίκη», λέει.
«Δεν μπορεί να είναι νίκη όταν δύο σλαβικά έθνη έχουν κάνει κομμάτια ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Ή και περισσότερους», προσθέτει.
Για τον Μουράτοφ, η Ρωσία μπορεί να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές στην Ουκρανία, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να την υποτάξει.
«Μπορείς να την καταστρέψεις, αλλά δεν μπορείς να την κατακτήσεις», σημειώνει.
(AP Photo/file)
Ο φόβος για τα πυρηνικά
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αναφορά του στη συζήτηση για τη χρήση πυρηνικών όπλων.
Ο Μουράτοφ αποφεύγει να κάνει προβλέψεις για το τι σκέφτεται ο Βλαντίμιρ Πούτιν. «Όλοι εκείνοι οι πολιτικοί αναλυτές που λένε “ο Πούτιν σκέφτεται αυτό” ή “ο Πούτιν φοβάται εκείνο” είναι τσαρλατάνοι», αναφέρει.
«Κανείς δεν ξέρει τι συμβαίνει στο μυαλό του Βλαντίμιρ Πούτιν. Ούτε εγώ».
Όπως εξηγεί, ο ίδιος προσπαθεί να αξιολογεί την κατάσταση ως δημοσιογράφος, παρακολουθώντας τα διαθέσιμα στοιχεία και τις δημόσιες συζητήσεις.
Σύμφωνα με τον ίδιο, από τις αρχές του έτους η χρήση πυρηνικών όπλων έχει αναφερθεί περισσότερες από 500 φορές. Το γεγονός που τον ανησυχεί περισσότερο είναι ότι τέτοιες συζητήσεις δεν περιορίζονται σε περιθωριακές φωνές, αλλά έχουν εμφανιστεί ακόμη και στη ρωσική κρατική τηλεόραση.
(AP Photo/Vitaly Smolnikov)
«Έχει αυξηθεί η ασφάλεια της Ρωσίας;»
Ο Πούτιν είχε παρουσιάσει την εισβολή στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, ως μια επιχείρηση που αποσκοπούσε, μεταξύ άλλων, στην «ασφάλεια της Ρωσίας».
Ο Μουράτοφ θέτει όμως ένα απλό ερώτημα: «Πείτε μου, έχει αυξηθεί η ασφάλεια;».
Αναφέρεται στις ουκρανικές επιθέσεις με drones σε ρωσικό έδαφος, στα προβλήματα με τα καύσιμα, στις διακοπές του διαδικτύου μέσω κινητών τηλεφώνων, αλλά και στους πολιτικούς κρατουμένους.
«Έχει αυξηθεί η ασφάλεια ή όχι;», διερωτάται.
«Η χώρα διοικείται από τον Πούτιν»
Παρά τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η ρωσική κοινωνία και τις ενδείξεις φθοράς της δημοτικότητας του Πούτιν, ο Μουράτοφ εκτιμά ότι ο Ρώσος πρόεδρος εξακολουθεί να κρατά σταθερά τα ηνία της χώρας.
Δεν συμμερίζεται, μάλιστα, τις εκτιμήσεις για ρήγματα στο εσωτερικό της ρωσικής ηγεσίας ή για μυστικές συνωμοσίες μεταξύ μελών της ελίτ.
«Δεν πιστεύω όλη αυτή τη συζήτηση για διάσπαση μεταξύ των μελών της ελίτ, για μυστικές συνωμοσίες. Η χώρα διοικείται από τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Τον φοβούνται», λέει.
Κατά τον ίδιο, ο φόβος αυτός ενισχύεται από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB), η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του συστήματος εξουσίας.
(AP Photo/Alexander Zemlianichenko)
Η καταστολή στο εσωτερικό της Ρωσίας
Ο Μουράτοφ συνδέει την πορεία του πολέμου με την εντεινόμενη καταστολή στο εσωτερικό της Ρωσίας.
«Με μια συντηρητική εκτίμηση, από την έναρξη της “ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης” τουλάχιστον 1.500 άνθρωποι βρίσκονται σήμερα στη φυλακή επειδή μίλησαν εναντίον της κρατικής πολιτικής», υποστηρίζει.
Παράλληλα, εκατοντάδες άνθρωποι έχουν χαρακτηριστεί από τις ρωσικές Αρχές «ξένοι πράκτορες», «εξτρεμιστές» ή «τρομοκράτες».
Ο ίδιος έχει επίσης χαρακτηριστεί «ξένος πράκτορας», έναν χαρακτηρισμό που συνοδεύεται από σημαντικούς περιορισμούς και χρησιμοποιείται από τις ρωσικές Αρχές εναντίον επικριτών του Κρεμλίνου.
Ωστόσο, ο Μουράτοφ δηλώνει ότι αυτό που τον απασχολεί περισσότερο δεν είναι η δική του κατάσταση, αλλά η τύχη των ανθρώπων που βρίσκονται στη φυλακή επειδή αντιτάχθηκαν στον πόλεμο.
«Δεν μπορείς να κατακτήσεις την Ουκρανία»
Η βασική εκτίμηση του Μουράτοφ για τον πόλεμο είναι ότι η Ρωσία μπορεί να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές, αλλά δεν μπορεί να επιβάλει την κυριαρχία της στην Ουκρανία.
«Μπορείς να την καταστρέψεις, αλλά δεν μπορείς να την κατακτήσεις», επαναλαμβάνει.
Την ίδια ώρα, προειδοποιεί ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος βρίσκεται στην περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης, με το ενδεχόμενο χρήσης πυρηνικών όπλων να παραμένει, όπως λέει, ένα θέμα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η συνέντευξη του Ντμίτρι Μουράτοφ στο BBC σκιαγραφεί μια Ρωσία όπου ο Πούτιν εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει οδηγήσει σε βαθύτερη καταστολή στο εσωτερικό και σε αυξανόμενη ανησυχία για την πορεία της σύγκρουσης.