Οι εναλλακτικές της Black Friday: Από το Buy Nothing Day στο Green Friday

Η Black Friday, που φέτος πέφτει στις 27 Νοεμβρίου 2026, έχει πάψει να είναι μία μέρα προσφορών. Έχει γίνει μια παρατεταμένη περίοδος αγορών δύο ταχυτήτων καθώς από τη μία είναι τα φυσικά καταστήματα, όπου ο καταναλωτής βλέπει και δοκιμάζει το προϊόν, μιλά με τον πωλητή και ψάχνει καλύτερη τιμή, και από την άλλη το διαδίκτυο, με συγκρίσεις τιμών, λίστες επιθυμιών και εκπτωτικούς κωδικούς.

Με τα νοικοκυριά να πιέζονται από το κόστος ζωής, το ζητούμενο δεν είναι απλώς το μεγαλύτερο ποσοστό έκπτωσης, αλλά η πραγματική εξοικονόμηση χρημάτων.

Διαβάστε ακόμα: Black Friday: Το μεγάλο εκπτωτικό παζάρι πλησιάζει – Οι συμφέρουσες αγορές, οι παγίδες, οι ευκαιρίες – Πλήρης οδηγός

Η συμμετοχή φαίνεται να αυξάνεται κυρίως στους νέους. Σύμφωνα με την νέα έρευνα της EY Ελλάδος και της MRB (Νοέμβριος 2026), το 72% των 18–29 ετών και το 76% των 30–39 σχεδιάζουν αγορές. Στα ρούχα και τα αξεσουάρ η πρόθεση αγγίζει το 61% συνολικά και το 74% στους νεότερους, ενώ ακολουθούν η τεχνολογία με 59%, οι ηλεκτρικές συσκευές με 42%, τα καλλυντικά με 31% και τα είδη σπιτιού με 27%. Οι περισσότεροι πάντως κρατούν χαμηλά τον προϋπολογισμό: το 39% υπολογίζει δαπάνη 100–250 ευρώ, το 31% 250–500 ευρώ και μόλις το 2% πάνω από 1.000 ευρώ.

Αρκετές από αυτές τις αγορές θα γίνονταν ούτως ή άλλως. Το 26% θα αγόραζε αργότερα το ίδιο προϊόν, το 25% έχει αναβάλει σκόπιμα μια αγορά για τη Black Friday και το 19% παραδέχεται ότι θα κάνει επιπλέον, απρογραμμάτιστες αγορές λόγω των προσφορών.

Η δυσπιστία πάντως παραμένει. Το 45% των ερωτηθέντων αμφιβάλλει αν οι εκπτώσεις αντιστοιχούν σε πραγματικές μειώσεις, και μεταξύ αυτών το 35% ζητά να φαίνεται δημόσια το ιστορικό τιμής, ενώ το 26% θέλει αναφορά στη χαμηλότερη τιμή των τελευταίων 30 ημερών. Οι έλεγχοι δείχνουν ότι η επιφυλακτικότητα έχει βάση.

Στον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Μάρτιο του 2026, το 30% των 314 ηλεκτρονικών εμπόρων παρουσίαζε εσφαλμένα τις εκπτώσεις. Στην Ισπανία, έλεγχος σε πάνω από 15.000 τιμές σε 60 καταστήματα έδειξε ότι μόνο το 30% των προϊόντων ήταν φθηνότερο από τα ελάχιστα των προηγούμενων μηνών, ενώ το 43% είχε ακριβύνει. Στη Νορβηγία, μόνο ένα στα τέσσερα προϊόντα είχε πραγματική μείωση, με μέση έκπτωση 23%. Και η βρετανική Which? βρήκε ότι το 83% των 175 προϊόντων που εξέτασε είχε πωληθεί σε ίδια ή χαμηλότερη τιμή κάποια άλλη στιγμή μέσα στη χρονιά.

Διεθνώς, η εικόνα διαφέρει. Στις ΗΠΑ, η BCG δείχνει ότι το 85% σχεδιάζει αγορές σε εκπτωτικές περιόδους τέλους έτους, με τα ρούχα και τα παπούτσια πρώτα σε όλες τις ηλικίες. Η παγκόσμια έρευνα της Sinch, αντίθετα, καταγράφει προσεκτικότερη διάθεση, αφού μόνο το 25% θα ξοδέψει περισσότερα, ενώ το 34% θα ξοδέψει λιγότερα.

Ποια θα μπορούσε να είναι η συμβουλή; Kοίτα την τελική τιμή και όχι το ποσοστό. Όπως ορίζει ο ευρωπαϊκός κανόνας, ως τιμή αναφοράς χρησιμοποιείται συνήθως η χαμηλότερη των προηγούμενων 30 ημερών, οπότε αξίζει να παρακολουθείς το προϊόν εβδομάδες πριν.

Από το κυνήγι των προσφορών στην αποχή από τα ψώνια – Το άλλο πρόσωπο της Black Friday

Πέρα από τις μεγάλες προσφορές, τα τελευταία χρόνια έχουν γεννηθεί αρκετές εναλλακτικές, άλλες που προτείνουν να αγοράζουμε λιγότερα, άλλες που στηρίζουν τις μικρές επιχειρήσεις και άλλες που βάζουν στο κέντρο την προσφορά.

Η πιο ριζοσπαστική είναι το Buy Nothing Day. Ξεκίνησε το 1992 στον Καναδά από τον καλλιτέχνη Ted Dave και το δίκτυο Adbusters, ως διαμαρτυρία για τον υπερκαταναλωτισμό, και η ιδέα είναι απλή. Για μία μέρα κανένα ψώνιο, ούτε στο κατάστημα ούτε στο διαδίκτυο. Στη Βόρεια Αμερική, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Φινλανδία και τη Σουηδία συμπίπτει με τη Black Friday, ενώ αλλού γίνεται το επόμενο Σάββατο.

Πιο ήπια είναι η πρόταση του Green Friday, που δεν ζητά να μην αγοράσεις τίποτα, αλλά να αγοράζεις λιγότερα, πιο σκόπιμα και από επιχειρήσεις με περιβαλλοντική ευθύνη. Μεταχειρισμένα, επισκευές, ανακύκλωση και τοπικά προϊόντα έχουν την τιμητική τους. Αφορά ιδιαίτερα τα ρούχα και τα παπούτσια, όπου η υπερπαραγωγή και η γρήγορη απόρριψη έχουν μεγάλο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η λογική είναι ότι η πραγματική εξοικονόμηση δεν έρχεται μόνο από την έκπτωση, αλλά από το να αγοράζεις λιγότερα και πιο ανθεκτικά πράγματα.

Την ίδια μέρα, το Colour Friday στρέφεται σε μικρές, ανεξάρτητες και δημιουργικές επιχειρήσεις αντί για τις μεγάλες αλυσίδες.

Η στήριξη της τοπικής αγοράς συνεχίζεται το Σάββατο 28 Νοεμβρίου με το Small Business Saturday, που δημιούργησε το 2010 η American Express. Στην πράξη σημαίνει να ψωνίσεις από το βιβλιοπωλείο, το φαρμακείο, το καφέ ή το κατάστημα ρούχων της γειτονιάς αντί για τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.

Γύρω από το ίδιο Σαββατοκύριακο γίνονται και δράσεις όπως το Plaid Friday και το Artists Sunday, με έμφαση στους ανεξάρτητους δημιουργούς και τους τεχνίτες.

Η εκπτωτική εβδομάδα κλείνει με το Giving Tuesday, την Τρίτη 1 Δεκεμβρίου. Ιδρύθηκε το 2012 στη Νέα Υόρκη και πραγματοποιείται την Τρίτη μετά την Αμερικανική Ημέρα των Ευχαριστιών. Δεν στρέφεται κατά της αγοράς, απλώς προσθέτει μια μέρα αφιερωμένη στη γενναιοδωρία, με οικονομική δωρεά, εθελοντισμό, ρούχα ή τρόφιμα, ή δράσεις κοινωνικής αλληλεγγύης.

Οι πρωτοβουλίες αυτές δεν έχουν την ίδια φιλοσοφία ούτε αποτελούν όλες οργανωμένες εμπορικές εκδηλώσεις. Κοινός τους παρονομαστής, ωστόσο, είναι η προσπάθεια να αποκτήσει ο καταναλωτής μεγαλύτερο έλεγχο στις επιλογές του και να σκεφτεί όχι μόνο πόσο κοστίζει ένα προϊόν, αλλά και αν πραγματικά το χρειάζεται.