«Είχαμε μια καταπληκτική συνάντηση», είπε ο πρόεδρος Τραμπ λίγο πριν μπει μαζί με τον καλεσμένο του πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ στο προεδρικό ελικόπτερο για να του το δείξει όπως και το νέο μαρμάρινο ελικοδρόμιο του Λευκού Οίκου, αμέσως μετά την ολοκλήρωση των κατ΄ ιδίαν συνομιλιών των δύο ηγετών. Η σύνοδος κορυφής των δύο ηγετών, η G2 όπως την ονόμασε ο Τραμπ, χαρακτηρίστηκε από εντυπωσιακές εκδηλώσεις – τέσσερις στρατιωτικές μπάντες έπαιξαν στον κήπο του Λευκού Οίκου, την ώρα που βομβαρδιστικό Β-2 stealth πραγματοποιούσε υπέρπτηση, ενώ χθες το βράδυ παρατέθηκε επίσημο δείπνο με τη συμμετοχή σημαντικών προσωπικοτήτων προς τιμήν του προέδρου Σι. Ομως κανείς δεν περιμένει όλα αυτά να οδηγήσουν σε σημαντικές συμφωνίες.
Κατά την υποδοχή ο Τραμπ αναφέρθηκε στην «πραγματικά μεγάλη φιλία» μεταξύ των δύο ηγετών, αλλά οι παρατηρήσεις του Σι ήταν λιγότερο προσωπικές, με τον κινέζο ηγέτη να τον ευχαριστεί αλλά να στρέφεται σε θέματα γεωπολιτικής, λέγοντας ότι τα συμφέροντα των δύο εθνών είναι «βαθιά συνυφασμένα». Kαι πρόσθεσε: «Η συνεργασία Κίνας και ΗΠΑ ίσως δεν λύσει κάθε πρόβλημα στον κόσμο, αλλά χωρίς τη συνεργασία μας θα είναι δύσκολο να λυθούν πολλά από τα προβλήματα του κόσμου. Πρέπει να συνυπάρξουμε ειρηνικά, ο ανταγωνισμός πρέπει να έχει όρια». Λίγο νωρίτερα, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Σκοτ Μπέσεντ είχε κάνει μια ανακοίνωση προς την κατεύθυνση αυτή, γνωστοποιώντας ότι οι δύο χώρες συμφώνησαν επίσημα να παρατείνουν την εμπορική τους εκεχειρία κατά δύο μήνες, μεταθέτοντας την καταληκτική ημερομηνία στις 10 Ιανουαρίου 2027.
Ξανά ο Θουκυδίδης
Εντύπωση προκάλεσε, πάντως, το ότι ο κινέζος πρόεδρος αναφέρθηκε για άλλη μία φορά στην «παγίδα του Θουκυδίδη» – το είχε κάνει και στη σύνοδο κορυφής του Πεκίνου με τον Τραμπ τον Μάιο. «Μπορούν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη και να δημιουργήσουν ένα νέο υπόδειγμα σχέσεων μεταξύ μεγάλων χωρών;», τόνισε. Λίγο αργότερα, επεσήμανε ότι η παγίδα του Θουκυδίδη δεν αποτελεί ιστορική νομοτέλεια, αρκεί οι δύο χώρες να λειτουργούν ως εταίροι και όχι ως ανταγωνιστές.
Πρόκειται για μια φράση – προειδοποίηση που χρησιμοποιεί συχνά ο Σι για να περιγράψει το δυνητικά καταστροφικό αποτέλεσμα εάν οι ΗΠΑ προσπαθήσουν να περιορίσουν την ανάπτυξη και την επέκταση της Κίνας. Αναλυτές θεωρούν ότι ο Σι την αναφέρει για να περιγράψει την παρακμή της αμερικανικής ισχύος. Η «παγίδα του Θουκυδίδη» είναι ένας πολιτικός και ιστορικός όρος που περιγράφει την τάση προς πόλεμο, όταν μια ανερχόμενη παγκόσμια δύναμη απειλεί να εκτοπίσει την κυρίαρχη κατεστημένη δύναμη. Ο όρος επινοήθηκε από τον αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Γκράχαμ Αλισον το 2012, αλλά βασίζεται στα γραπτά του ιστορικού Θουκυδίδη για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο.
Δύο πάντα στην Ατλάντα
Υποστηρίζοντας ότι «η επίτευξη της μεγάλης αναζωογόνησης του κινεζικού έθνους και η επανεκκίνηση της σπουδαίας Αμερικής μπορούν να συμβαδίζουν», ο Σι απηύθυνε πρόσκληση σε 100.000 αμερικανούς φοιτητές να επισκεφθούν την Κίνα τα επόμενα πέντε χρόνια. Νωρίτερα φέτος ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ήθελε να επιτρέψει σε επιπλέον 600.000 κινέζους φοιτητές να εισαχθούν σε αμερικανικά πανεπιστήμια, προκαλώντας αντιδράσεις από όσους αντιτίθενται στη μετανάστευση στην εκλογική του βάση. Ο πρόεδρος Σι, συνεχίζοντας την αποκαλούμενη «διπλωματία των πάντα», ανακοίνωσε επίσης ότι δύο πάντα θα φτάσουν στο νέο τους σπίτι στον ζωολογικό κήπο της Ατλάντα τις επόμενες ημέρες.
Ωστόσο, οι προσδοκίες είναι χαμηλές για σημαντικές εξελίξεις στην επίλυση οποιασδήποτε από τις κύριες εντάσεις μεταξύ των δύο ισχυρότερων χωρών του κόσμου. Αυτές περιλαμβάνουν μια ασταθή εκεχειρία εμπορικού πολέμου, το μέλλον της Ταϊβάν, την επικίνδυνη κούρσα για την τεχνητή νοημοσύνη και την υποστήριξη της Κίνας προς το Ιράν και τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Οσον αφορά το Ιράν, το κινεζικό πρακτορείο Σινχούα μετέδωσε πως ο πρόεδρος Σι ανέφερε στον αμερικανό ομόλογό του ότι το Πεκίνο υποστηρίζει την επιστροφή ΗΠΑ και Ιράν στη συμφωνία του Ιουλίου που είχε στόχο τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
«Καλύτερα από ποτέ»
Για τον πρόεδρο Τραμπ, προτεραιότητα φαίνεται να έχει η εμβάθυνση της προσωπικής του σχέσης με τον Σι, καθώς έκανε μάλιστα το σπάνιο βήμα να τον υποδεχθεί κατά την προσγείωσή του στη βάση Αντριους στο Μέριλαντ. Σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πριν από την τελετή υποδοχής, ο Τραμπ ανέφερε ότι ο κινέζος ηγέτης «φαίνεται δυνατός, ζωηρός και σε φόρμα – καλύτερα από ποτέ». Ούτε οι ειδικοί αναμένουν μεγάλη πρόοδο σε θέματα ασφάλειας της τεχνητής νοημοσύνης, παρά τα αμερικανικά παράπονα για τις κινεζικές πρακτικές τεχνητής νοημοσύνης και παρόλο που ορισμένοι από τους μεγαλύτερους τεχνολογικούς γίγαντες της Αμερικής ήταν καλεσμένοι στο χθεσινοβραδινό επίσημο δείπνο.
Τα στελέχη της Σίλικον Βάλεϊ έχουν επανειλημμένα κατηγορήσει κινεζικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένου του τεχνολογικού γίγαντα Alibaba, ότι αντιγράφουν την πνευματική τους ιδιοκτησία χρησιμοποιώντας μια τεχνική που ονομάζεται «απόσταξη». Η τεχνική επιτρέπει στους ερευνητές να συλλέγουν δεδομένα από ένα καθιερωμένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και να τα χρησιμοποιούν για να κατασκευάσουν ένα νέο σύστημα. Οπως σημειώνουν οι «New York Times», ο πρόεδρος Σι θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί τις προσπάθειες του Τραμπ να διατηρήσει καλή σχέση, πιέζοντάς τον να συνεχίσει να καθυστερεί τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν.
Η ξαφνική ανατροπή
Αυτή η σύνοδος κορυφής, παρατηρεί η «Washington Post», φαίνεται να αποτελεί μια νέα κορύφωση σε μία από τις πιο απροσδόκητες εξελίξεις στην εξωτερική πολιτική της δεύτερης θητείας του Τραμπ: την ξαφνική ανατροπή της σκληρής γραμμής του απέναντι στην Κίνα. Η αντικινεζική ρητορική του βοήθησε στον καθορισμό της προεκλογικής του εκστρατείας το 2016 και συνεχίστηκε στους υψηλούς δασμούς που επέβαλε πέρυσι. Αλλά αφού οι κινεζικοί περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών έκαναν τον αμερικανό πρόεδρο να υποχωρήσει, φαίνεται ότι έχει επικεντρωθεί στην καλλιέργεια μιας στενής σχέσης με τον Σι.