Τη διανομή μερίσματος 5.000 δολαρίων σε κάθε ενήλικο Αμερικανό αν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου επιστράτευσε ο Ντόναλντ Τραμπ στη μάχη των ενδιάμεσων εκλογών μετατρέποντας μια προεκλογική υπόσχεση σε ένα οικονομικό και πολιτικό στοίχημα ύψους περίπου 1,35 τρισ. δολαρίων.
Η εξαγγελία από το βήμα της κομματικής συνδιάσκεψης στο Ντάλας δημιουργεί πολλά ερωτήματα σχετικά με το πού θα βρεθούν τα χρήματα, αν απαιτείται σχετική έγκριση του Κογκρέσου καθώς και για το κατά πόσο μπορεί να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για ένα τέτοιο ποσό, όταν τα σχετικά έσοδα υπολείπονται δραματικά και η κυβέρνηση καλείται ήδη να επιστρέψει περίπου 100 δισ. δολάρια σε εισαγωγείς – με βάση αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Την ίδια ώρα, οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι μια τόσο μεγάλη δημοσιονομική ένεση σε μια οικονομία που δεν βρίσκεται σε συνθήκες πανδημίας ή βαθιάς ύφεσης θα μπορούσε να εντείνει τον πληθωρισμό, να πιέσει περαιτέρω το δημόσιο χρέος και να επιβαρύνει τις αγορές ομολόγων και το δολάριο. Προτού μάλιστα ο Λευκός Οίκος παρουσιάσει τις λεπτομέρειες, επιφυλάξεις εκφράζονταν όχι μόνο από Δημοκρατικούς αλλά και από Ρεπουμπλικανούς που ζητούσαν εισοδηματικά κριτήρια και περιορισμό των δικαιούχων.
Ο ίδιος ο αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να παρουσιάσει το σχέδιο ως αποτέλεσμα της οικονομικής επιτυχίας της κυβέρνησής του, θέτοντας ως μοναδικό περιορισμό ότι τα χρήματα θα πρέπει να δαπανηθούν εντός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο η πολιτική διάσταση της εξαγγελίας είναι δύσκολο να αποσυνδεθεί από τη συγκυρία. Η συνδιάσκεψη στο Ντάλας ήταν η πρώτη εθνική κομματική διοργάνωση των Ρεπουμπλικανών ειδικά για ενδιάμεσες εκλογές, ενώ ο Τραμπ επιχείρησε να καταστήσει τον εαυτό του κεντρικό διακύβευμα της κάλπης. «Προσποιηθείτε ότι είμαι στο ψηφοδέλτιο», ζήτησε από τους ψηφοφόρους, παρότι δεν είναι υποψήφιος στις εκλογές του Νοεμβρίου. Προειδοποίησε ταυτόχρονα σε δραματικό τόνο ότι μια ήττα των Ρεπουμπλικανών θα σήμαινε απώλεια των φορολογικών περικοπών, της ασφάλειας, του ελέγχου των συνόρων και του πλούτου τους.
Η επείγουσα ανάγκη του
Σύμφωνα με αναλυτές, η επιλογή ενός τόσο θεαματικού οικονομικού μέτρου αποκαλύπτει την ανάγκη του Τραμπ να κινητοποιήσει μια βάση που δεν φαίνεται να βρίσκεται στην καλύτερη δυνατή εκλογική κατάσταση. Η δημοτικότητά του κινείται περίπου στο 38%, ενώ αρκετοί Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι σε ανταγωνιστικές περιφέρειες επέλεξαν να μην εμφανιστούν στη σύνοδο του Ντάλας ακριβώς επειδή δεν θέλουν να συνδεθούν υπερβολικά με έναν πρόεδρο που παραμένει πολιτικά πολωτικός. Η ίδια η διοργάνωση έδωσε εικόνα μικρότερης συμμετοχής από αυτήν που επιχείρησε να παρουσιάσει ο Τραμπ.
Ειδικοί σχολιάζουν ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά απλό πολιτικό μήνυμα καθώς δεν απαιτείται σύνθετη εξήγηση ούτε σύνδεση με έναν δείκτη μακροπρόθεσμης οικονομικής πολιτικής. Η προοπτική για χρήματα που θα μπορούσαν να μπουν άμεσα στον οικογενειακό προϋπολογισμό μπορεί να έχει ιδιαίτερη απήχηση σε ψηφοφόρους που εξακολουθούν να αισθάνονται την πίεση του κόστους ζωής, την ώρα που η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει ότι η οικονομική της πολιτική αποδίδει.
Αν τα 5.000 δολάρια καταβληθούν σε όλους τους ενήλικους πολίτες, ο συνολικός λογαριασμός υπολογίζεται περίπου σε 1,2-1,35 τρισ. δολάρια, ανάλογα με το ποιοι ακριβώς θα θεωρηθούν δικαιούχοι. Πρόκειται για ποσό τεράστιο ακόμη και για τα δεδομένα του αμερικανικού προϋπολογισμού και συγκρίσιμο με ένα πολύ μεγάλο τμήμα του ετήσιου ομοσπονδιακού ελλείμματος. Κι ενώ κανονικά το μέρισμα αφορά διανομή χρημάτων από κέρδη ή πλεόνασμα, είναι παράδοξο ότι το αμερικανικό δημόσιο λειτουργεί με ετήσια ελλείμματα και πολύ υψηλό χρέος.
Οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η σημερινή οικονομία δεν βρίσκεται στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης της πανδημίας, όταν οι κυβερνητικές επιταγές λειτουργούσαν ως μηχανισμός στήριξης εισοδημάτων και ζήτησης.
Λεπτομέρειες για τον γρίφο της χρηματοδότησης δεν δόθηκαν ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επιχείρησε εκ των υστέρων να προσδιορίσει περισσότερο την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι το «μέρισμα» θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τα έσοδα των δασμών και αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι πλουσιότεροι Αμερικανοί πιθανότατα δεν θα το λάβουν. Ωστόσο τα έσοδα από τους δασμούς απέχουν πολύ από το να επαρκούν για μια εφάπαξ διανομή της τάξης του 1 τρισ. δολαρίων και άνω.
Τα ζητήματα που τίθενται είναι πολλά και άπτονται επίσης τόσο θεσμικών όσο και πολιτικών λεπτομερειών και ήδη εκφράζονται προβληματισμοί για το κατά πόσο το τίμημα μιας τέτοιας κίνησης σε χρέος, πληθωρισμό, ομόλογα και αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής θα αποδειχθεί μεγαλύτερο από το εκλογικό όφελος που επιδιώκει.