Το ηφαίστειο Masaya, γνωστό και ως «Στόμα της Κολάσεως», ενδέχεται να παρουσιάζει σημάδια αφύπνισης, σύμφωνα με προειδοποίηση επιστημόνων.
Ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις για δύο θαλάμους μάγματος που γεμίζουν κάτω από το ενεργό ηφαίστειο Masaya, το οποίο βρίσκεται μόλις 20 χλμ. από τη Μανάγκουα, την πρωτεύουσα της Νικαράγουας με πληθυσμό δύο εκατομμυρίων κατοίκων.
Κάθε χρόνο χιλιάδες τουρίστες συρρέουν, για να δουν τον κρατήρα Σαντιάγο γεμάτο λάβα, που προσδίδει στο ηφαίστειο το δυσοίωνο όνομά του. Αυτό καθιστά την απειλή ενδεχόμενης έκρηξης, διαρκή πηγή ανησυχίας, ενώ νέα μελέτη αποκαλύπτει ανησυχητικά σημάδια δραστηριότητας κάτω από την επιφάνεια.
Παρότι η έρευνα δεν εντόπισε άμεσους κινδύνους, υποδηλώνει ότι το υποκείμενο σύστημα μάγματος είναι πιο πολύπλοκο απ’ ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα. Η κατανόηση αυτού του συστήματος σωληνώσεων και ταμιευτήρων μάγματος θεωρείται ζωτικής σημασίας για τον εντοπισμό αλλαγών που θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν επικείμενη έκρηξη.
Η επικεφαλής της μελέτης, Lizzie Johnson από το Penn State University, τόνισε: «Η πλήρης κατανόηση της ηφαιστειακής δραστηριότητας του Masaya και των σχετικών κινδύνων είναι κρίσιμη».
Το ηφαίστειο χαρακτηρίζεται από εξαιρετική πολυπλοκότητα, με φωλιζόμενους κρατήρες και καταβόθρες που σχηματίζονται από άδεια κοιλώματα μάγματος. Εξαιτίας αυτής της πολυπλοκότητας, το υπόγειο δίκτυο σηράγγων και θαλάμων παραμένει ελάχιστα κατανοητό.
Αυτό δυσχεραίνει την ανάλυση των λεπτών ενδείξεων που θα μπορούσαν να υποδηλώσουν επικείμενη έκρηξη – μια σοβαρή απειλή για έναν σημαντικό τουριστικό προορισμό τόσο κοντά σε αστική περιοχή.
Η Johnson σημειώνει: «Αν και το Masaya παρήγαγε τελευταία φορά σημαντική ροή λάβας το 1772, η συνεχής εκπομπή αερίων συχνά προκαλεί επικίνδυνα υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου».
Το ηφαίστειο έχει επίσης εκδηλώσει αρκετές εκρήξεις τα τελευταία 50 χρόνια. Παρότι δεν έχουν καταγραφεί τραυματισμοί, οι ερευνητές δεν επιθυμούν να αναλάβουν κανένα ρίσκο.
Στη νέα τους μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Geophysical Research Letters, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από τον δορυφόρο Sentinel-1. Ο δορυφόρος πραγματοποιεί πτήση πάνω από το ηφαίστειο κάθε 12 ημέρες, επιτρέποντας τη λεπτομερή αποτύπωση της ανόδου και καθόδου του εδάφους λόγω της κίνησης του μάγματος.
Η Johnson εξηγεί: «Όταν η επιφάνεια υποχωρεί, πιθανότατα το μάγμα αποστραγγίζεται από το ηφαίστειο – αλλά όταν το έδαφος ανυψώνεται και πάλι, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι νέο μάγμα κινείται προς τα μέσα».
Την περίοδο 2018-μέσα 2022, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η περιοχή γύρω από το Κεντρικό Ταμιευτήριο Masaya είχε βυθιστεί κατά περίπου 3 εκατοστά. Αυτό υποδηλώνει μετακίνηση μάγματος μακριά από τον υπόγειο ταμιευτήρα, προκαλώντας «ξεφούσκωμα».
Ωστόσο, από το 2022 ως το 2024, το έδαφος άρχισε να ανασηκώνεται ξανά, ένδειξη πως ο ταμιευτήρας γεμίζει εκ νέου με μάγμα. Παράλληλα, η περιοχή γύρω από τον κρατήρα Σαντιάγο και τη λίμνη λάβας παρουσίασε συνολική καθίζηση κατά την εξαετή περίοδο.
Οι επιστήμονες εκτιμούν πως αυτό μπορεί να οφείλεται σε δεύτερο, ρηχό ταμιευτήρα, σε βάθος περίπου 200 μέτρων, ο οποίος επίσης εμφανίζει δραστηριότητα. Όπως προσθέτει η Johnson: «Αυτό δείχνει ότι το σύστημα σωληνώσεων είναι πιο πολύπλοκο και μπορεί να οφείλεται σε μείωση μάγματος σε δεύτερο, ρηχότερο ταμιευτήρα».
Στο μέλλον, οι ερευνητές ευελπιστούν ότι με περισσότερες μετρήσεις θα αποκτήσουν καλύτερη εικόνα της συμπεριφοράς του ηφαιστείου και θα βελτιώσουν την πρόβλεψη εκρήξεων.
Ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Dr Young Cheol Kim του Penn State University σημειώνει: «Η συνεχής παρακολούθηση μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τη βασική δραστηριότητα και να εντοπίσουμε αν κάτι αλλάζει. Και αν χρειαστεί να προειδοποιήσουμε τον κόσμο, μπορούμε να το κάνουμε έγκαιρα».