Μαρόκο: H πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός, ο ρόλος του βασιλιά και οι καταγγελίες για σύγκρουση συμφερόντων

Ιστορική αλλαγή στο Μαρόκο, καθώς η Φατίμα Εζάχρα Ελ Μανσούρι γίνεται η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει την πρωθυπουργία της χώρας.

Ο βασιλιάς Μοχάμεντ ΣΤ΄ την υποδέχθηκε στο βασιλικό παλάτι στο Ραμπάτ και της ανέθεσε τον σχηματισμό κυβέρνησης, μετά τη νίκη του Κόμματος Αυθεντικότητας και Νεωτερικότητας (PAM) στις βουλευτικές εκλογές της 23ης Σεπτεμβρίου.

Το PAM κατέλαβε 97 από τις 395 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, χωρίς να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης. Η Ελ Μανσούρι θα χρειαστεί, επομένως, να αναζητήσει συμμάχους για τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού.

Ποια είναι η νέα πρωθυπουργός

Η 50χρονη δικηγόρος έχει μακρά πολιτική διαδρομή και σημαντική παρουσία στην τοπική αυτοδιοίκηση. Έχει διατελέσει δύο φορές δήμαρχος του Μαρακές, ενώ υπήρξε επίσης βουλευτής και υπουργός Στέγασης στην απερχόμενη κυβέρνηση του Αζίζ Αχανούς.

Η Ελ Μανσούρι έγραψε ιστορία για πρώτη φορά το 2009, όταν, σε ηλικία μόλις 33 ετών, έγινε η πρώτη γυναίκα δήμαρχος του Μαρακές. Επανεξελέγη στη θέση το 2021.

Σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ στη Γαλλία και εντάχθηκε στο PAM από την ίδρυσή του, το 2008. Το 2024 αναδείχθηκε σε ένα από τα κορυφαία στελέχη του κόμματος.

Οι προκλήσεις της νέας κυβέρνησης

Η νέα κυβέρνηση καλείται να αντιμετωπίσει σειρά κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων, ενώ παράλληλα θα πρέπει να υλοποιήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα επενδύσεων που συνδέεται και με τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου ποδοσφαίρου του 2030.

Προεκλογικά, το PAM δεσμεύτηκε για μέση ετήσια ανάπτυξη 5%, περιορισμό του πληθωρισμού στο 2%, ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης και δημιουργία τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου θέσεων εργασίας.

Η Ελ Μανσούρι έχει επίσης θέσει ως στόχο την αντιμετώπιση χρόνιων κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους πολιτικούς θεσμούς.

Ο ρόλος του βασιλιά

Παρά τον διορισμό της νέας πρωθυπουργού, ο βασιλιάς διατηρεί σημαντικές εξουσίες, ιδιαίτερα στους στρατηγικούς τομείς της πολιτικής της χώρας.

Το Σύνταγμα του Μαρόκου προβλέπει ότι ο μονάρχης διορίζει τον πρωθυπουργό από το κόμμα που καταλαμβάνει τις περισσότερες έδρες στις βουλευτικές εκλογές. Η συγκεκριμένη συνταγματική αλλαγή θεσπίστηκε μετά τις κινητοποιήσεις της Αραβικής Άνοιξης το 2011.

Πριν από τη μεταρρύθμιση, ο βασιλιάς μπορούσε να διορίζει τον πρωθυπουργό χωρίς να δεσμεύεται από το εκλογικό αποτέλεσμα.

Η πρώτη εκλογική νίκη του PAM

Η νίκη του PAM στις εκλογές αποτελεί την πρώτη επικράτηση του κόμματος από την ίδρυσή του το 2008.

Περίπου ένα εκατομμύριο από τους 15,8 εκατομμύρια εγγεγραμμένους ψηφοφόρους ψήφισαν το PAM, σε μια εκλογική αναμέτρηση που χαρακτηρίστηκε από χαμηλή συμμετοχή, περίπου 38%, το χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων δύο δεκαετιών.

Το αποτέλεσμα ήρθε μετά τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα τον περασμένο Ιούλιο και τις μεγάλες φοιτητικές διαδηλώσεις που είχαν πραγματοποιηθεί στη χώρα την προηγούμενη χρονιά.

Δύσκολη η συγκρότηση κυβέρνησης

Το επόμενο βήμα για την Ελ Μανσούρι είναι η συγκρότηση κυβερνητικού συνασπισμού.

Το PAM έχει δηλώσει ότι είναι διατεθειμένο να συνεργαστεί με όλα τα κόμματα, ωστόσο ορισμένες πολιτικές δυνάμεις έχουν ήδη αποκλείσει τη συμμετοχή τους στην κυβέρνηση.

Μεταξύ αυτών βρίσκεται το μετριοπαθές ισλαμιστικό Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, το οποίο επικέντρωσε την προεκλογική του εκστρατεία στην καταπολέμηση της διαφθοράς και αύξησε σημαντικά την κοινοβουλευτική του δύναμη, από 13 σε 54 έδρες. Η Ένωση Δημοκρατικής Αριστεράς έχει επίσης δηλώσει ότι θα παραμείνει στην αντιπολίτευση.

Δεύτερο στις εκλογές αναδείχθηκε το RNI του απερχόμενου πρωθυπουργού Αζίζ Αχανούς, με 66 έδρες, καταγράφοντας απώλεια 30 εδρών σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές.

Το Κόμμα Ιστικλάλ, που επίσης συμμετείχε στον απερχόμενο κυβερνητικό συνασπισμό, κατέλαβε την τρίτη θέση με 65 έδρες.

Οι καταγγελίες για σύγκρουση συμφερόντων

Η πολιτική διαδρομή της Ελ Μανσούρι δεν έχει απουσιάσει από αντιπαραθέσεις. Είχε βρεθεί αντιμέτωπη με καταγγελίες περί σύγκρουσης συμφερόντων σχετικά με συναλλαγές γης στο Μαρακές, τις οποίες αρνήθηκε και χαρακτήρισε συκοφαντικές, προσφεύγοντας στη δικαιοσύνη.

Η ίδια προέρχεται από οικογένεια με ισχυρή παρουσία στην τοπική κοινωνία του Μαρακές. Είναι κόρη του Αμπντεραχμάν ελ-Μανσούρι, ο οποίος είχε διατελέσει υψηλόβαθμος τοπικός αξιωματούχος και πρέσβης του Μαρόκου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Με τον διορισμό της, η Φατίμα Ελ Μανσούρι περνά πλέον στην ιστορία ως η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός του Μαρόκου και η δεύτερη γυναίκα πρωθυπουργός στον αραβικό κόσμο, μετά τη Νάιλα Μπουντέν στην Τυνησία.