Κάτι μοιάζει διαφορετικό φέτος στην αγορά και στις γειτονιές.
Τα χριστουγεννιάτικα λαμπάκια δεν έχουν κάνει ακόμη την εμφάνισή τους στα μπαλκόνια, οι εμπορικές βιτρίνες παραμένουν χωρίς την καθιερωμένη εορταστική εικόνα και στους φούρνους δεν κυριαρχούν ακόμη τα πρώτα μελομακάρονα και οι κουραμπιέδες.
Είναι απλώς θέμα χρόνου ή μήπως η οικονομική και διεθνής αβεβαιότητα αλλάζει ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο υποδεχόμαστε τις γιορτές;
Καθώς ο Οκτώβριος φτάνει στο τέλος του, η απουσία της γνώριμης χριστουγεννιάτικης ατμόσφαιρας γίνεται όλο και πιο αισθητή.
Σε μια περίοδο κατά την οποία άλλες χρονιές είχαν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται τα πρώτα φωτεινά στολίδια στα σπίτια, οι διακοσμητικές συνθέσεις στις βιτρίνες και τα παραδοσιακά γλυκά στα ζαχαροπλαστεία, φέτος η εικόνα μοιάζει πιο συγκρατημένη.
Δεν πρόκειται απλώς για το πότε θα ανάψουν τα φώτα σε μια κεντρική πλατεία.
Το ζητούμενο είναι η απουσία της εορταστικής προετοιμασίας από την καθημερινότητα: από τους εμπορικούς δρόμους και τις συνοικίες μέχρι τα σπίτια και τους φούρνους, εκεί όπου παραδοσιακά κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα σημάδια των Χριστουγέννων.
Φταίει η ακρίβεια ή έχει αλλάξει η καταναλωτική συμπεριφορά;
Η οικονομική πίεση αποτελεί έναν από τους παράγοντες που αξίζει να εξεταστούν.
Το κόστος της ενέργειας, τα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων και οι αυξημένες υποχρεώσεις των νοικοκυριών μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις για τον στολισμό, τις αγορές και την έναρξη της εορταστικής κατανάλωσης.
Για ένα κατάστημα, η χριστουγεννιάτικη βιτρίνα συνεπάγεται χρόνο, εργασία και έξοδα. Για ένα νοικοκυριό, ο στολισμός μπορεί να μετατεθεί για αργότερα, όταν θα πλησιάζουν περισσότερο οι γιορτές.
Αντίστοιχα, οι επαγγελματίες της αρτοποιίας και της ζαχαροπλαστικής οργανώνουν την παραγωγή τους με βάση τη ζήτηση, το κόστος των πρώτων υλών και τις εμπορικές τους εκτιμήσεις.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί πως η ακρίβεια ευθύνεται για τη φετινή εικόνα. Χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία από εμπορικούς συλλόγους, επιχειρήσεις και καταναλωτές, η σύνδεση παραμένει υπόθεση προς διερεύνηση.
Και η Ευρώπη;
Στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, οι χριστουγεννιάτικες αγορές και οι οργανωμένες εορταστικές εκδηλώσεις ξεκινούν συνήθως από τα μέσα έως τα τέλη Νοεμβρίου.
Επομένως, η απουσία εκτεταμένου στολισμού στα τέλη Οκτωβρίου δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η Ελλάδα βρίσκεται πίσω από την Ευρώπη.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό: πόσο νωρίς ξεκινούν οι ιδιωτικές πρωτοβουλίες, ο στολισμός των κατοικιών και οι εμπορικές διακοσμήσεις σε σχέση με προηγούμενα χρόνια; Για να απαντηθεί, χρειάζονται συγκρίσιμα στοιχεία και όχι μόνο η γενική εικόνα των δρόμων.
Αντίστοιχα, οι διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις μπορεί να επηρεάζουν το οικονομικό κλίμα, όμως δεν υπάρχουν επαρκή τεκμήρια για να αποδοθεί σε αυτές η απουσία χριστουγεννιάτικου στολισμού στην ελληνική αγορά.
Μήπως τα Χριστούγεννα μετακινούνται όλο και πιο κοντά στον Δεκέμβριο;
Ίσως η φετινή εικόνα να αντανακλά μια πιο προσεκτική εμπορική στρατηγική, με επιχειρήσεις και νοικοκυριά να επιλέγουν να περιμένουν μέχρι τον Νοέμβριο για να μπουν στο εορταστικό κλίμα.
Ίσως, πάλι, η αίσθηση της καθυστέρησης να οφείλεται στις διαφορετικές ημερομηνίες με τις οποίες ξεκινά ο στολισμός από περιοχή σε περιοχή.
Γιατί τα Χριστούγεννα δεν αρχίζουν μόνο με την επίσημη φωταγώγηση ενός δέντρου.
Αρχίζουν όταν τα πρώτα λαμπάκια εμφανίζονται στα μπαλκόνια, όταν οι βιτρίνες αλλάζουν πρόσωπο και όταν η μυρωδιά από τα μελομακάρονα βγαίνει ξανά στους δρόμους.