Ένα μυστήριο που παρέμενε άλυτο για περισσότερα από 200 χρόνια ενδέχεται να έφτασε στη λύση του, καθώς αρχαιολόγος υποστηρίζει ότι εντόπισε την πιθανή ταυτότητα ενός άνδρα, τα οστά του οποίου βρέθηκαν μέσα σε ρωμαϊκή σαρκοφάγο στο Αββαείο του Ουέστμινστερ στο Λονδίνο.
Ο καθηγητής Γουόργουικ Ρόντγουελ, σύμβουλος αρχαιολόγος του Αββαείου, εκτιμά ότι τα λείψανα ανήκουν πιθανότατα στον Έλφουιγκ (Ælfwig), ηγούμενο του Αββαείου τον 11ο αιώνα, ο οποίος πέθανε περίπου το 1020. Η εκτίμησή του βασίζεται σε αρχαιολογικά ευρήματα, στην εξέταση της σαρκοφάγου και στη ραδιοχρονολόγηση των οστών.
The identity of remains found in a sarcophagus dating to about the fourth century has been narrowed down to one of two Medieval monks https://t.co/zperNnlYHk https://t.co/MLRyNZ54or
— The Times and Sunday Times (@thetimes) October 21, 2026
Η ανακάλυψη και το μυστήριο της σαρκοφάγου
Η ασβεστολιθική σαρκοφάγος εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1820 και ανασκάφηκε επίσημα το 1869, σε μια περιοχή που σήμερα καλύπτεται από γρασίδι, στη βόρεια πλευρά του κεντρικού κλίτους του Αββαείου. Στο παρελθόν, το σημείο αποτελούσε αυλή ενός σκευοφυλακίου που είχε κατασκευαστεί επί βασιλείας του Ερρίκου Γ΄.
Η ίδια η σαρκοφάγος χρονολογείται στη ρωμαϊκή περίοδο, στα τέλη της αρχαιότητας, και φέρει λατινική επιγραφή που αναφέρεται σε κάποιον Βαλέριο Αμανδίνο (Valerius Amandinus), καθώς και ρωμαϊκά διακοσμητικά στοιχεία στη μία πλευρά της. Ωστόσο, οι μεταγενέστερες ανασκαφές στην περιοχή δεν αποκάλυψαν άλλα ρωμαϊκά αντικείμενα, γεγονός που ενίσχυσε την εκτίμηση ότι η σαρκοφάγος είχε μεταφερθεί εκεί από διαφορετικό σημείο.
«Δεν ήταν αυτός ο αρχικός τόπος ταφής της», εξήγησε ο Ρόντγουελ, εκτιμώντας ότι αρχικά πιθανότατα βρισκόταν σε εσοχή τοίχου ενός μαυσωλείου. Ο ίδιος θεωρεί ότι ο Βαλέριος Αμανδίνος ήταν εύπορο πρόσωπο.
Ο σταυρός στο κάλυμμα και τα ευρήματα του 2018
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έρευνας ήταν ένας μεγάλος σκαλιστός σταυρός στο κάλυμμα της σαρκοφάγου, ο οποίος, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν αποτελούσε μέρος του αρχικού σχεδιασμού του. Η μορφή του παραπέμπει σε συγκεκριμένο τύπο σταυρού που χρησιμοποιούνταν στην ύστερη αγγλοσαξονική περίοδο.
Ο Ρόντγουελ παρουσιάζει τα ευρήματά του σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of the British Archaeological Association, όπου εξετάζει τόσο τα παλαιότερα στοιχεία όσο και τα αποτελέσματα μιας νεότερης έρευνας, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2018, στο πλαίσιο σχεδίων για την έκθεση της σαρκοφάγου στις Queen’s Diamond Jubilee Galleries του Αββαείου.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών, η σαρκοφάγος μεταφέρθηκε σε εργαστήριο και αφαιρέθηκε το κάλυμμά της. Τότε οι ειδικοί εντόπισαν στο εσωτερικό της τον σκελετό, παρότι τα γραπτά αρχεία της εποχής υποδείκνυαν ότι τα οστά είχαν χαθεί.
Σύμφωνα με τον Ρόντγουελ, τα οστά αντιστοιχούσαν σε εκείνα που απεικονίζονταν σε σχέδια του 19ου αιώνα. Η εξέταση έδειξε ότι επρόκειτο για άνδρα με ύψος περίπου 1,75 μέτρα και ηλικία μεταξύ 35 και 49 ετών.
Ένα ακόμη στοιχείο προέκυψε κατά τον καθαρισμό του εσωτερικού της σαρκοφάγου. Οι ειδικοί εντόπισαν ένα ορθογώνιο αποτύπωμα σε λευκή ουσία στον πυθμένα της. Το εύρημα υποδηλώνει ότι το σώμα είχε καλυφθεί με κονιοποιημένο ασβέστη πριν τοποθετηθεί σε ξύλινο φέρετρο, το οποίο στη συνέχεια τοποθετήθηκε μέσα στη σαρκοφάγο.
Η ραδιοχρονολόγηση και οι δύο πιθανοί ηγούμενοι
Το πιο καθοριστικό στοιχείο προήλθε από τη ραδιοχρονολόγηση των οστών, η οποία έδειξε ότι χρονολογούνται στα τέλη του 10ου ή στις αρχές του 11ου αιώνα. Το εύρημα αυτό αποκλείει την πιθανότητα ο νεκρός να ήταν ο Ρωμαίος στον οποίο αναφέρεται η επιγραφή της σαρκοφάγου και ενισχύει το ενδεχόμενο να επρόκειτο για πρόσωπο της μεσαιωνικής περιόδου.
«Κανείς χαμηλότερης κοινωνικής βαθμίδας δεν θα είχε ταφεί σε κάτι τέτοιο», ανέφερε ο Ρόντγουελ, επισημαίνοντας ότι και ο σταυρός στο κάλυμμα αποτελεί σημαντική ένδειξη. «Ο λατινικός σταυρός παραπέμπει και πάλι σε έναν υψηλόβαθμο εκκλησιαστικό αξιωματούχο».
Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο, δύο ηγούμενοι του Αββαείου θα μπορούσαν να ταιριάζουν στα στοιχεία: ο Ælfwig, ο οποίος πέθανε περίπου το 1020, και ο Wulfnoth, ο οποίος πέθανε περίπου το 1049.
Ο Ρόντγουελ θεωρεί πιθανότερο υποψήφιο τον Ælfwig, καθώς ήταν ήδη μοναχός στο Αββαείο όταν πέθανε ο προηγούμενος ηγούμενος και παρέμεινε στη θέση για περίπου 27 χρόνια.
Πώς κατέληξε η σαρκοφάγος στο Αββαείο
Ο Ρόντγουελ εκτιμά ότι η αρχαία σαρκοφάγος επαναχρησιμοποιήθηκε κατά τη μεσαιωνική περίοδο και πιθανότατα τοποθετήθηκε αρχικά στο ανατολικό τμήμα της εκκλησίας του Αββαείου. Το κάλυμμά της ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκε ως πλάκα δαπέδου, προτού η σαρκοφάγος ανασκαφεί και μεταφερθεί σε άλλο σημείο κατά τις οικοδομικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν επί Ερρίκου Γ΄.
Παρά τα ευρήματα, η ταυτότητα του νεκρού δεν έχει αποδειχθεί οριστικά. Η έρευνα, ωστόσο, προσφέρει μια συνεκτική εξήγηση για την προέλευση των οστών και τη χρήση της σαρκοφάγου σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους.
«Όπως συμβαίνει συχνά στην αρχαιολογία, τα πράγματα είναι πολύ πιο περίπλοκα απ’ ό,τι φαίνονται αρχικά», σχολίασε ο Ρόντγουελ.