Το λιπώδες ήπαρ είναι σήμερα μία από τις συχνότερες χρόνιες παθήσεις, καθώς συνδέεται στενά με την παχυσαρκία, τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και τις διαταραχές των λιπιδίων. Συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτεται τυχαία σε έναν υπερηχογραφικό έλεγχο ή σε εξετάσεις αίματος. Η απουσία συμπτωμάτων, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοείται.
Η σύγχρονη ονομασία, μεταβολικά σχετιζόμενη στεατωτική νόσος του ήπατος, αναδεικνύει τη στενή σχέση της πάθησης με τη συνολική μεταβολική υγεία. Χαρακτηρίζεται από αυξημένη συσσώρευση λίπους στα ηπατικά κύτταρα και μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε ανθρώπους που δεν έχουν παχυσαρκία. Καθοριστικό ρόλο παίζουν, μεταξύ άλλων, η κοιλιακή παχυσαρκία, η αντίσταση στην ινσουλίνη, η υπέρταση και τα αυξημένα τριγλυκερίδια.
Δεν εξελίσσονται όλες οι περιπτώσεις με τον ίδιο τρόπο. Σε αρκετούς ανθρώπους η νόσος παραμένει σχετικά ήπια. Σε άλλους, όμως, αναπτύσσεται φλεγμονή που μπορεί να προκαλέσει ίνωση, δηλαδή συσσώρευση ουλώδους ιστού. Οταν η βλάβη προχωρήσει, υπάρχει κίνδυνος κίρρωσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καρκίνου του ήπατος. Παράλληλα, τα άτομα με λιπώδες ήπαρ έχουν συχνά αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, γι’ αυτό η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο συκώτι.
Η διερεύνηση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στις μεταβολικές παραμέτρους και στις κατάλληλες εξετάσεις. Τα ηπατικά ένζυμα μπορεί να είναι φυσιολογικά ακόμη και όταν υπάρχει σημαντική νόσος. Ανάλογα με τα ευρήματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει υπερηχογράφημα, υπολογισμό μη επεμβατικών δεικτών ίνωσης ή ελαστογραφία, ώστε να εκτιμηθεί ο κίνδυνος προχωρημένης βλάβης.
Η αντιμετώπιση ξεκινά από αλλαγές που μπορούν να διατηρηθούν στον χρόνο. Οταν υπάρχει υπερβάλλον βάρος, η σταδιακή απώλειά του μπορεί να μειώσει το λίπος στο ήπαρ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη φλεγμονή και την ίνωση. Η μεσογειακή διατροφή, η τακτική σωματική άσκηση, ο περιορισμός των σακχαρούχων ποτών και η αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ αποτελούν βασικά μέτρα. Παράλληλα, χρειάζεται καλή ρύθμιση του διαβήτη, της πίεσης και της χοληστερόλης. Τα σύγχρονα ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας φαίνεται ότι βοηθούν.
Το λιπώδες ήπαρ δεν είναι απλώς ένα τυχαίο εύρημα σε μια εξέταση. Είναι πιθανό προειδοποιητικό σημάδι μεταβολικής επιβάρυνσης. Η έγκαιρη αξιολόγηση βοηθά να εντοπιστούν όσοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και να εφαρμοστούν παρεμβάσεις πριν εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές, ενώ η τακτική επανεκτίμηση εξατομικεύεται από τον ιατρό.
Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ