Οταν, μέσα στο τριήμερο του Αγίου Πνεύματος, ο Χάρης Δούκας επανέφερε στο τραπέζι την ανάγκη για προγραμματικό διάλογο ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, όχι μέχρι τις εκλογές (καθώς, όπως τόνισε, το κόμμα του έχει πάρει συνεδριακή απόφαση για αυτόνομη πορεία), αλλά μπροστά στο ενδεχόμενο μιας δεύτερης κάλπης, δεν ήταν λίγοι οι εφιάλτες που ξύπνησαν – τόσο στη Χαριλάου Τρικούπη όσο και στην Αμαλίας.
Η κάθε πλευρά είδε, για διαφορετικούς λόγους, με κακό μάτι την πιθανότητα αυτή η συζήτηση να επανέλθει δημόσια σε κεντρικό επίπεδο. Για τη Χαριλάου Τρικούπη δεν ήταν μόνο η επιμονή του δημάρχου Αθηναίων να αποκλίνει από τη «γραμμή» που έχει επιλεγεί, αλλά και η συγκυρία στην οποία αυτή η διαφοροποίηση ήρθε. Αφενός, το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ έχει ψηφίσει πως θα επιδιώξει συνεργασίες με όμορες δυνάμεις σε προγραμματική βάση μόνο αν το κόμμα έχει έρθει πρώτο. Αφετέρου τη στιγμή που η ΕΛΑΣ (στην πασοκική οπτική) βρίσκεται στο πικ της επικοινωνιακής της φόρας, ένα στέλεχος του ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται να παραδέχεται πως ο στόχος της πρωτιάς είναι ανέφικτος, καθώς η ερώτηση στην οποία απάντησε αφορούσε το ενδεχόμενο τα δύο κόμματα να βρίσκονται στη δεύτερη και την τρίτη θέση – και αυτό, τη στιγμή που από την ΕΛΑΣ, η Θεώνη Κουφονικολάκου δεν περιέγραφε καν το ΠΑΣΟΚ ως μία εκ των όμορων δυνάμεων.
Τα δημοσκοπικά ευρήματα που πληγώνουν το ΠΑΣΟΚ
Ο εκνευρισμός στις πασοκικές τάξεις έγινε ακόμα μεγαλύτερος υπό το πρίσμα των δημοσκοπικών δεδομένων που έχουν στα χέρια τους στη Χαριλάου Τρικούπη: από τη μια, υπάρχει μια δεξαμενή (δυσαρεστημένων με την κυβέρνηση) κεντρώων ψηφοφόρων που βρίσκονταν στην γκρίζα ζώνη ή είχαν μετακομίσει στο ΠΑΣΟΚ και, μπροστά στην προοπτική της επαναφοράς του Τσίπρα σε κυβερνητική θέση, επιλέγουν και πάλι να ψηφίσουν ΝΔ. Αυτή η τάση επιβεβαιώθηκε και από τη συσπείρωση που έδειξε η ΝΔ σε όλες τις δημοσκοπήσεις που παρουσιάστηκαν την περασμένη εβδομάδα, δείχνοντας πως η βάση του ΠΑΣΟΚ, είτε ο πυρήνας του είτε οι ενδιάμεσοι με τη ΝΔ ψηφοφόροι έχουν ακόμα αντιτσιπρικά χαρακτηριστικά.
Την ίδια ώρα, ωστόσο, η απόρριψη της πρότασης Δούκα, όσο αιτιολογημένη και αν είναι στην οπτική του μεγαλύτερου μέρους των στελεχών του ΠΑΣΟΚ που τοποθετήθηκαν και δημόσια, έδωσε την ευκαιρία σε στελέχη του ΕΛΑΣ να μιλούν δημόσια για «αμφισημία» του ΠΑΣΟΚ στην πιθανότητα να συνεργαστεί με τη ΝΔ, κάτι που ωστόσο έχει κλείσει στο συνέδριο του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης – και να εκμεταλλεύεται επικοινωνιακά την εσωτερική πράσινη διαφοροποίηση για να προσεγγίσει ανένταχτους προοδευτικούς ψηφοφόρους ή ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ που διαφωνούν καθαρά με μια επανάληψη της συγκυβέρνησης του 2012-2015.
Το φάντασμα του 2023 τρομάζει τον Τσίπρα
Στο στρατόπεδο του πρώην πρωθυπουργού, από την άλλη, ένα άλλο φάντασμα πλανάται πάνω από οποιαδήποτε συζήτηση αφορά τις συνεργασίες – και αυτό δεν είναι άλλο από το φάντασμα του 2023. Τότε, με τις δημοσκοπήσεις να τον δείχνουν να διεκδικεί με αξιώσεις την πρωτιά, αλλά με την προοπτική της απλής αναλογικής, ο Τσίπρας είχε απλώσει το χέρι για συνεργασία στο ΠΑΣΟΚ. Και αυτή η διάθεση διαμόρφωσε όλη του την οπτική: στην πράξη, παρότι η Χαριλάου Τρικούπη απέρριπτε το ενδεχόμενο σε κάθε ευκαιρία, ο πρώην πρωθυπουργός δεν σήκωνε τους τόνους, εκτιμώντας πως έπρεπε να «σύρει» το ΠΑΣΟΚ στην προοπτική της συνεργασίας, ειδικά αν έβγαιναν τα νούμερα.
Οσο όμως ο καιρός περνούσε, τόσο οι «πόρτες» που έτρωγε η τότε Κουμουνδούρου δημιουργούσαν ένα πλαίσιο ακυβερνησίας, με τον Τσίπρα να εμφανίζεται να παρακαλάει τον Ανδρουλάκη για μετεκλογική συγκυβέρνηση. Το αποτέλεσμα του 2023 είναι μια διαρκής υπενθύμιση για όσους βρίσκονταν τότε στο επιτελείο, αλλά και για τον ίδιο τον πρώην πρωθυπουργό, που μοιάζει αποφασισμένος να μην κάνει ξανά το ίδιο λάθος.
Γι’ αυτό και, προτού καλά καλά ανακοινωθεί το όνομα του νέου κόμματος, έγινε πολύ σαφές πως η ΕΛΑΣ δεν ενδιαφέρεται για συνεργασίες – ακόμα και πρόσωπα που, από άλλο κόμμα, στήριζαν την ένωση δυνάμεων, όπως η Αννα Παπαδοπούλου και ο Αντώνης Σαουλίδης, απορρίπτουν σήμερα αυτό το ενδεχόμενο ως ανέφικτο. Τι σημαίνει το 2023 για το 2026; Πως η επιθετική προσέγγιση της ΕΛΑΣ ως προς τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν θα αλλάξει, ώστε να μη βρεθεί στη θέση που ήταν τότε ο ΣΥΡΙΖΑ.
Η προσέγγιση αυτή σημαίνει πως και η στάση Δούκα είναι, για την ΕΛΑΣ, μια πολύ πρώιμη συζήτηση, καθώς το ίδιο το αποτέλεσμα είναι αυτό που, στη λογική της Αμαλίας, θα κρίνει αν και με ποιους όρους θα μπορούσε να λειτουργήσει μια συμμαχία μεταξύ πρώτης και δεύτερης κάλπης. Οσο πιο νωρίς γίνεται αυτή η κουβέντα, τόσο περισσότερο θα μοιάζει να κυριαρχεί η παραδοχή πως το νεότευκτο κόμμα, που έκανε μια αξιοσημείωτη αρχή, δεν μπορεί να ανατρέψει τη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη μόνο του – και αυτό είναι μια εικόνα που, και σε επικοινωνιακό πλαίσιο, βλάπτει τη νέα προσπάθεια, το αφήγημα της οποίας βασίζεται στην ανικανότητα της σημερινής προοδευτικής αντιπολίτευσης να ανταποκριθεί σε αυτή την αποστολή.