Το καλοκαίρι, η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας και οι συχνοί καύσωνες δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη ορισμένων βακτηρίων. Ένα από αυτά είναι το Vibrio, το οποίο ζει φυσιολογικά σε παράκτιες περιοχές όπου αναμειγνύεται το θαλασσινό με το γλυκό νερό.
Αν και το όνομα Vibrio ακούγεται ολοένα και πιο συχνά, δεν πρόκειται για νέο φαινόμενο. Οι επιστήμονες το γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες. Αυτό που έχει αλλάξει, σύμφωνα με έρευνες, είναι ότι η κλιματική αλλαγή και η αύξηση της θερμοκρασίας του θαλασσινού νερού επιτρέπουν στο βακτήριο να εξαπλώνεται σε περισσότερες περιοχές και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μέσα στο έτος.
Τι είναι το βακτήριο Vibrio
Σύμφωνα με το Iatropedia.gr, το Vibrio αποτελεί ομάδα υδατογενών βακτηρίων που αναπτύσσονται κυρίως σε θερμά ή εύκρατα νερά με μέτρια αλατότητα. Οι λοιμώξεις που προκαλεί – γνωστές ως vibriosis – μπορούν να εμφανιστούν με δύο βασικούς τρόπους:
- μετά από κατανάλωση ωμών ή ανεπαρκώς μαγειρεμένων θαλασσινών, κυρίως οστρακοειδών,
- όταν το βακτήριο εισέλθει στον οργανισμό μέσω ανοιχτής πληγής που έρχεται σε επαφή με μολυσμένο νερό.
Αν και δύο συγκεκριμένα στελέχη του, τα Vibrio cholerae O1 και O139, προκαλούν τη χολέρα, τα περισσότερα είδη Vibrio δεν σχετίζονται με αυτή τη νόσο.
Ποια συμπτώματα προκαλεί
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τον τρόπο μόλυνσης. Όταν η έκθεση γίνεται κατά τη διάρκεια της κολύμβησης, το βακτήριο μπορεί να προκαλέσει:
- λοιμώξεις στα αυτιά,
- μόλυνση σε ανοιχτές πληγές,
- ερυθρότητα, πόνο και πρήξιμο στο σημείο της λοίμωξης.
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), αν μια λοίμωξη σε τραύμα δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, ενδέχεται να εξελιχθεί σε σηψαιμία ή ακόμη και σε νεκρωτική απονευρωσίτιδα.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στο Vibrio vulnificus, γνωστό και ως «σαρκοφάγο» βακτήριο. Αν και οι λοιμώξεις από αυτό είναι σπάνιες, μπορούν να εξελιχθούν πολύ γρήγορα, ιδίως σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή χρόνια ηπατική νόσο.
Πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι λοιμώξεις από Vibrio παραμένουν σχετικά σπάνιες στην Ευρώπη. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αύξηση περιστατικών, κυρίως στις χώρες που βρέχονται από τη Βαλτική Θάλασσα, ύστερα από περιόδους παρατεταμένου καύσωνα και υψηλών θερμοκρασιών του νερού.
Ενδεικτικά, το 2018 καταγράφηκαν 445 περιστατικά, αριθμός υπερτριπλάσιος σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2014-2017 (περίπου 126 περιστατικά ετησίως), σύμφωνα με το ECDC.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) εκτιμά ότι η συνεχιζόμενη άνοδος της θερμοκρασίας των θαλασσών θα αυξήσει την παρουσία του βακτηρίου τόσο στα παράκτια νερά όσο και στα θαλασσινά.
Ποιοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί
Ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης είναι μεγαλύτερος για:
- άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα,
- ασθενείς με χρόνια ηπατική νόσο,
- όσους έχουν ανοιχτές πληγές, κοψίματα ή πρόσφατα piercings.
Για τις παραπάνω ομάδες συνιστάται να αποφεύγεται η κολύμβηση σε θαλασσινά ή υφάλμυρα νερά έως ότου επουλωθούν πλήρως τα τραύματα.
Πώς μπορείτε να προστατευθείτε
Οι ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές συστήνουν:
- να μην καταναλώνετε ωμά ή μισομαγειρεμένα οστρακοειδή, ιδιαίτερα στρείδια,
- να μαγειρεύετε καλά όλα τα θαλασσινά,
- να αποφεύγετε την επαφή ανοιχτών πληγών με θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό,
- να καλύπτετε τυχόν τραύματα πριν από το μπάνιο.
Πού ευνοείται το Vibrio
Το ECDC παρακολουθεί συστηματικά τις ευρωπαϊκές περιοχές όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη του Vibrio. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις παρατηρούνται στη Βαλτική Θάλασσα, στις μεταβατικές περιοχές μεταξύ Βαλτικής και Βόρειας Θάλασσας, στη Μαύρη Θάλασσα και σε παράκτιες περιοχές όπου εκβάλλουν μεγάλοι ποταμοί.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η παρουσία του βακτηρίου δεν σημαίνει αυτόματα πως όποιος κολυμπήσει θα νοσήσει. Ωστόσο, η σωστή ενημέρωση και η τήρηση απλών μέτρων προφύλαξης μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες.