Η πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου εισέρχεται σε νέα φάση με την επέκτασή του προς τα Δυτικά Βαλκάνια και μια νέα διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου να μπαίνει πλέον στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής μετά την υπογραφή που αναμένεται σήμερα στη Θεσσαλονίκη του Μνημονίου Συνεργασίας για την ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στον Κάθετο Διάδρομο.
Η υπογραφή της συμφωνίας η οποία θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του 10ου Southeast Europe Energy Forum – SEEF 2026 έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεγεθύνει τη συνεργασία μεταξύ των χωρών και παράλληλα δείχνει την αποδοχή στο εγχείρημα της Ελλάδας.
Με την επέκταση αυτή του Κάθετου Διαδρόμου διαμορφώνεται πλέον μια νέα ενεργειακή γεωγραφία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, και η Ελλάδα έχει κομβικό και ενισχυμένο ρόλο ως ενεργειακή πύλη. Πλέον, στον Κάθετο Διάδρομο (Vertical Corridor) φυσικού αερίου θα συμμετέχουν συνολικά εννέα χώρες της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης μέσω των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς τους.
Η επέκταση του Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια εκτιμάται ότι ενισχύει σημαντικά τις περιφερειακές ενεργειακές διασυνδέσεις και τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας εφοδιασμού των χωρών της περιοχής αλλά και της Ευρώπης, δεδομένης και της απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Πλέον, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά μεγαλύτερη γεωγραφική εμβέλεια και διευρύνει την αγορά στην οποία μπορούν να κατευθυνθούν οι ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που εισέρχονται από τις ελληνικές υποδομές.
Σήμερα, ο βασικός κορμός του Διαδρόμου συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Η επέκταση προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία προσθέτει μια δεύτερη κατεύθυνση και παράλληλα δίνει ευελιξία στο σύστημα, ενώ αναβαθμίζει περαιτέρω τον ρόλο της Ελλάδας ως νότιας ενεργειακής πύλης της Ευρώπης.
Δύο διασυνδέσεις
Ο νέος άξονας θα έχει δύο διασυνδέσεις – η πρώτη είναι ο αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας με αρχική δυναμικότητά περίπου στο 1 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο. Η δεύτερη διασύνδεση Βόρειας Μακεδονίας-Σερβίας έχει προβλεπόμενη δυναμικότητα περίπου 1,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Μάλιστα, τον Αύγουστο υπογράφηκε η συμφωνία για τον σχεδιασμό και την κατασκευή του τμήματος που βρίσκεται στη Βόρεια Μακεδονία με χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης έως το τέλος του 2028.
Οταν τα έργα αυτά ολοκληρωθούν, θα υπάρξει για πρώτη φορά συνεχής διαδρομή μεταφοράς αερίου από την Ελλάδα προς τη Σερβία μέσω της Βόρειας Μακεδονίας και θα προσφέρει στις δύο χώρες πρόσβαση στο LNG που φτάνει στη Ρεβυθούσα και στο FSRU Αλεξανδρούπολης, καθώς και στις ποσότητες αερίου από το Αζερμπαϊτζάν που εισέρχονται μέσω του TAP.
Η νέα επέκταση προς τα Δυτικά Βαλκάνια προσθέτει μία νέα διακλάδωση στον Κάθετο Διάδρομο. Η βασική όδευση, η οποία συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, διαμορφώνει ένα δεύτερο άξονα μέσω Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας, με προοπτική πρόσβασης σε επόμενη φάση στην Ουγγαρία και στην Αυστρία.
Η συνολική δυνατότητα εισόδου φυσικού αερίου στην Ελλάδα έχει ήδη φτάσει περίπου τα 17 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, από τα οποία τα 11 δισ. μπορούν να κατευθυνθούν προς τον Βορρά.
Σήμερα στην υπογραφή της συμφωνίας θα προχωρήσουν οι εκπρόσωποι των Διαχειριστών Συστημάτων Φυσικού Αερίου των χωρών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία, Ουγγαρία, Σλοβακία) μαζί με τους ομολόγους τους από τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία. Η συμφωνία αυτή αποτελεί συνέχεια της συνάντησης που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Ιούλιο στην Αθήνα.